Badok » Andoni Tolosa

Arantzak eta laztanak (‘Larra Bideak II’ diskoaren kritika)

Andoni Tolosa — Tue, 30 Jun 2026 08:48:33 +0000

Diskoa: ‘Larra Bideak II’.

Diskoetxea: Egilea editore.

Zazpi urte igaro dira Iñaki Larraiotzek bere lehenengo diskoa, Larra Bideak (2019), kaleratu zuenetik. Zazpi urte, edonola ere, denbora asko oraintsu kaleratu duen Larra Bideak II honen zain. Halaxe gertatzen da arrastoa utzi dizkizuten diskoekin: beti da luze plazera eragin dizun horren jarraipenaren zain egotea. Egia da itxaronaldiak eragin kaltegarriak ere badituela; mitifikatu egin dezakegu espero dugun hori, eta arriskua dago, besteak beste, egileari gehiegi eskatzekoa. Ohikoa izan ohi da lehenengo bikainaren itzalak musikariaren hurrengo lanak baldintzatzea, eta, alde horretatik, gakoa izan ohi da bigarren diskoa edozein musikarirentzat. Ulergarria da, beraz, artistak hainbeste denbora hartzea laburregi gertatzen den sei kantuko disko hau kaleratzeko.

Giro geldo eta ilunak, popetik eta folketik edaten duten kantuak, nahi gabe bezala sortzen diren leloak, hitz batzuetan kriptikoak, baina batez ere iradokitzaileak, melodien malenkonia argitsua… kantaera gozo eta lasai hori. Hortxe daude denak, aurrekoan bezala. Baina are destilatuago, are finago, are berariazkoago. Musikariak heldutasunerantz egindako urrats nabarmena da distrakzio gutxiko kantu-bilduma hau, eta agerian dago bide hori egiteko bidaialagunik onenak topatu dituela Berako harrobian: Iñigo Telletxea baxuan, Ibai Gogorza gitarran eta Mattin Arbelaitz baterian. Lan bikaina egin dute kantuei intentsitatea, giroa eta kolorea gehitzen, inoiz kantua ito edo desbideratu gabe. Horren adibide bikaina dira Gogorzaren gitarraren marrazki minimalistak, batzuetan, ia-ia naifak.

Zerrenda egin genezake kantuen leloekin: “Esaidazu ez berriz ere” diskoa ireki eta tronpeta urrun batzuk janzten duten Esaidazu ez kantuan; “izan nahiko nuke zure lorantza-kide”, erritmo-kutxa baten oihartzunak dituen Kide-n; erritmo hautsiagoa du Hezurrek eta bere hitz bereko lelo motela; “esan zeuk libre nor jaio den libre”; tronpetak itzuliko dira Dantza-n eta “zu zeu horien denen dantza zara” enigmatikoa agertuko da kantu erdian; azkenik, “ze zeu ere…” letaniak jantziko du diskoa ixten duen Tanta.

Aurreko diskoan bezala, hitzak Iñigo Astizenak dira eta irakurketa zein entzunaldi askotarako ematen dute, batik bat, kantariaren ahots apur bat gogogabetuak kontatzen dituenean. Zarata handirik egiten ez duen disko intentsu horietako bat da, 80ko hamarkadako after-punkaren itzalez jantzia, non arantzak eta laztanak txandakatzen diren etengabean. Agian, horregatik entzunaldia amaierara iristearekin batera Itoiz-en Ambulance-rekin gogoratu naiz, eta orain ezin dut burutik kendu.

Autokonplazentziarik ez (disko kritika)

Andoni Tolosa — Tue, 27 May 2025 09:25:56 +0000

Taldea: XAK
Diskoa: ‘Xak’
Argitalpena: Egilea editore

Zergatik izan behar dute, beti, melodiek folkaren edo poparen kontua? Behin baino gehiagotan irakurri dut Paxkal Irigoienen kantu berri hauen inguruan folka eta popa nahasten dituela egileak, eta ez dakit oso ados nagoen, entzun ahala gero eta pop gutxiago sumatzen baitiet, hori bai, melodiaz gainezka datozen kantuoi. Melodia ez oso linealak (errazak) baina ezta bihurriegiak ere, apur bat naif-ak (folkari dagokion moduan), bareak baina ez geldoegiak. Gozotasuna darie aire hauei, intentsitate handikoa, eta, era berean, ekaitz baten promesa ere bai. Noiznahi leher daitekeen ekaitza, agian, beste nonbait. Azpiko geruzaren batean erne dagoen lehoiaren orro gozoa, baina orroa edozein modura. Horregatik, iruditzen zait rocketik hurbilago daudela Xak osatzen duten kantuok popetik baino. Besteak beste, Izar bat kantuaren sarrerak Bob Moulden Heartbreak a Stranger kantuaren giroa ekarri didalako gogora.

Baxenabartar musikariak behin baino gehiagotan erakutsi du bere ezinegon sortzailea; adibidez, askotariko generoak jorratzeko. Esku artean ibili dituen (darabiltzan) hamaika proiektu eta taldeekin erakutsi du, baina, batez ere, bakarka kaleratu dituen aurreko bi lanetan definitu du bere bidea; Kontsumo produkto (2017) eta Artha (2018). Rockak eta zaratak (nagusi lehenengoan) bidea irekitzen diete ambient giroei bigarren erabat instrumentalean, eta urtebeteren aldea baino ez dago bien artean. Horrek erakuts dezake Paxkal Irigoienen nortasun musikal askotariko baina era berean pertsonalaren tamaina. Horregatik, haren ibilbidean erabat koherentea da zazpi urte geroago kaleratu duen Xak intimista eta folk hau. Aurretik aipatutako guztiaren zertxobait bada bertan.

Oso geruza musikal oinarrizkoa dute kantuok, gitarra akustiko eta elektrikoen arpegio errepikakorrak, giroa marrazten duten pianoak, baxu lodiak, bateria eta zarataren bat edo beste. Giro akustikoa da nagusi, baina horrek, mugatu beharrean, areagotu egiten du kantuek intentsitatearekin duten etengabeko tirabira; gozo hasi, gero gora egiteko, ez gehiegi, ondoren berriro baretzeko. Izar bat eta Etxea dira joera horren adibiderik garbienak. Meteoaz izan daiteke ohiko balada baten antz handiena duen kantua, baina erritmo eta melodia bihurriak ditu. Errekan kantuaren lelo argitsuak baxu eta bateria joko obsesiboari irekitzen dio atea. Arrailduretan da diskoko lehena, eta hau izango da denetan folk musikatik hurbilen dagoena, baina beste guztietan bezala, bada azalaren azpiko zerbait, ezinegon moduko bat. Ederra benetan lelo hori. Ez, melodiek ez dute zertan beti autokonplazentziazkoak izan.

//www.youtube.com/watch?v=Fl8u881x5Uo