DDTko eta bilduman parte hartu duten zenbait taldetako kideak, diskoaren aurkezpenean. (Marisol Ramirez / FOKU

Bere ibilbide luzean, beste lau bilduma argitaratu ditu DDTk orain arte, CD edo kasete euskarrian eta DIY edo zuk zeuk egizu filosofiarekin bat datozen taldeekin. Zenbait borroka eta herri mugimendu diruz laguntzeko asmoz egindako bildumak izan ziren gehienak. Oraingo lanak, berriz, badu berezitasunik: aurrekoak ez bezala, binilozko diskoa da Hemen eta orain, eta Bilboko taldeak biltzen ditu, «hemen eta orain gertatzen ari denaren erradiografia» egin nahi izan dutelako: «Seguru asko, munduan egin den Bilboko taldeen lehen bilduma da hau», azaldu dute, olgetan-benetan.

Elkarlana oinarri

Diskoa ekoizteko modua ere ez da batere ohikoa izan: «Azken urteetan kontuan hartu gaituzten taldeei omenaldia egin nahi izan diegu, DDTrekin diskoa kaleratu edo gure kolektiboa diruz laguntzeko kontzertuak egin dituztenei, hain zuzen». Eta, horretarako, elkarlana izan dute lanabes.

Diskoan parte hartu behar zuten taldeek batzarra eratu zuten, eta han eztabaidatu eta erabaki zituzten diskoa ekoizteko prozesuaren nondik norako guztiak. «Gu haiekin egon gara prozesu guztian, baina denon artean egindako lan bat izan da», azaldu dute DDTkoek. Talde bakoitzak orain arte argitaratu gabeko abesti bat grabatu behar zuen, eta bazuen horretarako denbora tarte bat; abestiaren nolakoa, eman nahi zuten mezua, erabili beharreko hizkuntza eta gainerako kontu guztiak talde bakoitzaren esku gelditu dira. Grabazioa finantzatu ahal izateko, zenbait kontzertu egin dituzte Bilboko eta inguruetako gune autogestionatuetan.

Grabazioak Promete Puñal Bilboko estudioetan egin dituzte, eta Ander Uriarte Uri arduratu da masterizazioaz: «Ez genuen estudio garesti bat erabili nahi, baina, aldi berean, lanaren kalitatea bermatu nahi genuen. Eta, gainera, gure filosofiarekin bat egiten zuen jendearekin jardun nahi genuen. Urik baldintza horiek guztiak betetzen zituen». Diseinua, berriz, Cris Irisarrik egin du.

Emaitza «Bilboko auzoetan egiten ari denaren argazkia» da, egileen esanetan. Diskoari Hemen eta orain izenburua jarri izana ez da kasualitatea: alde batetik, diskoa bada Bilboko gaztetxe, gune okupatu eta esparru alternatiboetan sortzen ari diren doinuen dokumentua. Eta orain berba sartu dute gaur egungo eszenari erreparatu nahi izan diotelako: «Aspaldiko talde asko, moda dela, kasualitatea dela, garai zaharrak gogora ekartzeko biltzen ari dira, eta arreta mediatiko musikal guztia euren gain hartu dute. Guk, aldiz, esan dezakegu 2022. eta 2023. urteetan bizirik zeuden taldeak bildu ditugula, eta unean uneko argazkia atera dugula».

Askotariko doinuak

Talde gehienak punkaren, gitarra ozenen eta doinu oldarkorren inguruan aritzen dira, baina badago aniztasunik diskoan agertzen diren hamalau abestietan. Azken aldi honetan, punk iluna eta after punk doinuak boladan daude Bilbo inguruan, eta horrelako estiloak jorratzen dituzten zenbait talde agertzen dira bilduman, hala nola Gurs, Aihotz, Difuntos Telaraña, Gonorriaga, Ectoplasmas eta Nuevas Formas de Miedo.

Bestelako joerak ere badaude: popera lerratuagoak (Marmol, 1991), punk rock klasikoa (Shock), rock alternatiboa (Uger), hardcore punka (Helltzales), Motorheaden eta Inepsyren ildoko metal-punka (Motorastola) eta crust eta d-beat erasoak (Arakil).

Taldeen erdiek-edo euskarazko kantua sartu dute bilduman. «Hori ere Bilboko auzoetako errealitatearen isla da», esan dute. Eta taldeen orain arteko ibilbideari dagokionez ere, askotarikoak dira proposamenak: «Talde batzuk ezagunagoak dira, eta eskarmentu handia dute; Shock, esaterako, asko mugitu da hortik, eta Marmolek hamar urte inguru darama jotzen. Beste batzuk, ordea, berri-berriak dira: Arakilek kontzertu bakarra egin du orain arte».

«Diskoarekin, musika hedatu eta taldeak ezagutarazi nahi genituen. Baina beste helburu bat ere bagenuen: eszena sortzea eta komunitatea elikatzea. Jende gaztea eta zaharragoa, musikari beteranoak eta hasiberriak harremanetan jarri ditugu, erabakiak denon artean hartuz». DDTko kideek esan dutenez, «lan kolektiboa» izan da, «maitasunez eta elkarri lagunduz» egindakoa.

Bostehun ale argitaratu dituzte, eta 13 euroan salduko dituzte. Hilaren 21ean festa bat antolatu zuten diskoa aurkezteko eta parte hartu duten taldeei ale bana emateko: «Gure asmoa da laster benetako aurkezpen bat egitea disko bat aurkeztu behar den moduan, hau da, zuzeneko emanaldien bidez».

Bitartean, egitasmo gehiagori ekingo diote DDTkoek: «Musika alternatiboa eta idazlan politiko eta militanteak babestuz, postaleko Bilbo hau hautsi eta pentsamendu kritiko eta antiautoritarioa hedatzen jarraituko dugu, hemen eta orain».

Jabier Muguruzak ‘Leiho bat zabalik’ aurkeztu zuen atzo Bilboko Kafe Antzokian. (Luis Jauregialtzo / Argazki Press)

Muguruzak aitortu du «zail» egiten zaiola azaltzea zergatik utzi duen esparru ezagunaren epela jorratu gabeko bideetan barrena abiatzeko. «Erabaki baten ondorioa izan da, baina erabakiak ez dira momentu zehatz batean hartzen; norberaren barruan joaten dira pixkanaka-pixkanaka gauzatzen eta mamitzen», esan du. Eta horretan, Garik egindako adierazpen batzuk pizgarri izan zitzaizkiola azaldu du. «Konfort gunetik» irten beharraz mintzo zen Gari adierazpen horietan, eta horrek zer pentsaturik eman zion Muguruzari.

Arrazoiak baino gehiago, bide horretan «intuizioak» gidatu duela esan du Muguruzak: «Intuizioa oso inportantea da, eta kasu honetan intuizioak esaten zidan beste bide batetik beste paisaia baten bila joan behar nuela». Senak «doinu ez hain abegikorrak» bilatzeko eskatzen zion, eta hori «gaur egungo egoerarekin» eta bereziki kulturak bizi duen abagune «ilunarekin» lotu du musikariak.

Batez ere, bi dira bide ezezagun horietan barna abiatzean Muguruzak erabili dituen lanabesak. Alde batetik, gitarra elektrikoen soinura jo du, «soinu ez oso garbia, apur bat gogorra eta lakarra», esan duenez. Horretarako, Ander Mujika izan du bidelagun. Mujikak Napoka Iria taldean egindako lanetik ezagutzen zuen Muguruzak, eta horrek eraman du haren laguntza bilatzera.

«Proiektua Jabierrena [Muguruza] da, bere konposizioak eta ideiak dira», esan du Mujikak. «Nire parte hartzea izan da kantuak janztea, soinuari buelta bat eman nahi ziolako. Modu horretan aritzea eta orain emaitza esku artean edukitzea plazer bat izan da».

Elektronikaren hautua
Bigarren lanabesa izan du Muguruzak eskura lortu nahi zuen soinu berri horretarako, lehenengoa baino harrigarriagoa: elektronika, hain zuzen. Egileak nahi zuen zenbait abesti elektronika doinuen geruza batez apaintzea, eta, horretarako, Carasueño izen artistikoz ezagunagoa den Javier Vicente musikari eta ekoizlearengana jo du. Batez ere, Tulsa taldearekin egindako lanak erakarrita egin du Muguruzak Carasueñoren aldeko hautua.

Hala ere, eta aldaketa horiek guztiak gorabehera, Jabier Muguruzaren diskoa izaten jarraitzen du Leiho bat zabalik lanak —15.a kantautore gisa egindako ibilbidean—, eta Muguruzaren lan moldearen ezaugarri izan direnak agertzen dira diskoan: «Nire kantuak hor daude, nire abesteko modua eta abar», azaldu du. Kantu samur eta intimistak dira, «entzulearen belarrira xuxurlatuak», eta, esan duenez, diskoa argitaratu aurretik entzutea izan dutenek nabarmendu diote betiko Jabier Muguruza aurkitu dutela diskoan, aldaketak aldaketa.

Bestelako kolaborazioak ere baditu Jabier Muguruzaren lan berriak, Carasueño eta Ander Mujikaz gain. Ohi bezala, Mireia Otzerinjauregik ahotsa jarri du, eta, horretaz gain, Tulsa taldeko Miren Iza kantaria ere agertzen da. Diskoaren grabazio prozesua luzea izan da —zortzi hilabete, «ia haurdunaldi bat», Muguruzaren esanetan—, eta bi zatitan egin da: lehenengoa, Beran (Nafarroa), Iñigo Irazokiren gidaritzapean, eta, bigarrena, Carasueñok Zaragozan (Espainia) duen estudioan. Azala, berriz, Joseba Apaolaza aktoreak egin du.

Testuetan ere «puntu ilun bat» badagoela aitortu du Muguruzak, disko honetan hartu nahi zuen norabide berriarekin ondo uztartzen den zapore gazi-gozo bat

Kantuetako hitzei dagokienez, ohiko kolaboratzaileengana jo du Muguruzak, eta Iñaki Irazu, Gerardo Markuleta, Lourdes Oñederra, Jose Luis Padron eta Harkaitz Canoren testuak erabili ditu.

Horiez gain, aspaldiko bi kolaboratzaile ere berreskuratu ditu: Iban Zaldua —«oso hitz maltzurra» egin du, Muguruzaren esanetan— eta Angel Erro, eta, berrikuntza gisa, Iñigo Astizen poema bat ere erabili du, diskoari izenburua ematen dion “Leiho bat zabalik” kantuan hain zuzen.

Testuetan ere «puntu ilun bat» badagoela aitortu du Muguruzak, disko honetan hartu nahi zuen norabide berriarekin ondo uztartzen den zapore gazi-gozo bat. Diskoaren izenburua jarri du horren adibidetzat: zabalik dagoen leihoak «argi printzak eta esperantzari irekitzen zaion zirrikitua»iradoki dezakeela onartu du, bai eta ideia hori zuela buruan izenburu gisa aukeratu zuenean, baina gaztigatu du oso bestelakoak direla izen bereko abestirako Astizek idatzitako hitzak.

Zuzenekoak prestatzen
Orain, Leiho bat zabalik zuzenekoetara nola eraman prestatzen dabil Jabier Muguruza. Data batzuk jada hitzartuak dituzte: aurkezpena azaroaren 10ean izango da Donostian, abenduaren 10ean Plateruenean (Durango, Bizkaia) joko du, urtarrilaren 18an Bilboko Kafe Antzokian, eta, geroago, Bartzelona, Elgoibar (Gipuzkoa) eta beste zenbait etorriko dira.

Zuzenean, Ander Mujikarekin batera arituko da, eta sanplerren bidez erreproduzituko dituzte diskoan agertzen diren doinu elektronikoak. Zenbait kantu zahar ere berreskuratuko dituzte, oraingo jantzi berriekin apaindurik aurkeztuko dituztenak.