“Zaunka” kantuaren bideokliparen bitartez izan nuen taldearen berri eta lehen entzunalditik oso proiektu interesgarria iruditu zitzaidan. Revolta Permanent taldearen jarraitzaile sutsua izan arren ez nuen bertako abeslaria ezagutu bideoan, proposatzen zuten musika bainuen buruan bueltaka, begiak itxita entzuten ari banintz bezala: “talde honek garbi dauka zer egin nahi duen”, “alarderik gabe baina egin beharrekoa ondo baino hobeto egiten dute” bezalako pentsamenduekin bueltaka nenbilela gure jainko googlerengana jo nuen ea musikari hauek zein taldetik heldu diren jakiteko, kantu bakarra izan arren argi baineukan musikari esperimentatuak zeudela mikrofono eta instrumentu horien atzean.

Andoni Ugalde gitarristak sortutako proiektua da Lotura eta Pablo Bueno (baxua), Antonio Suarez (bateria) eta aurretik mentatutako Iker Aginagak (ahotsa) osatzen dute Automatak izan (Gaua Records, 2021) diskoa atera duen taldea.

Diskoa “Automatak” izeneko intro elektroniko batekin hasten da, non argi eta garbi geratzen den produktore lanean ibili den Aitor Abioren (Matxura, PiLT, Revolta Permanent) eskua diskoan. Introaren ondotik gitarra riff batek ematen dio ongietorria arestian aipatutako “Zaunka” kantuari, diskoan barna nabarmenduko diren riff pisutsuen gainean eraikitako ahots melodia zainduez beteriko kantua, nahi gabe nire gaztarorako bidaia sakonean murgilarazten nauena. Minutuak pasa ahala eta formula berdinari eutsiz, “Zenbat aukera” kantuaren ondotik “Berriro” kantuko estrofan melodia alde batera utzi eta Ikerren rapeoaz gozatzera gonbidatzen digu taldeak, beti ere lelo itsaskor batera iritsiz. “Batera isolaturik” kantuan berriz ere ziurrenik Abioren sampleak izanen direnak entzun daitezke,; ez dakit Abioren eskua sumatu daitekeen taldean edo Pi.L.T taldearen influentzia ote den horren zergatia, ziurrenik biak. “Ispiluaren bestaldean” kantuan riff boteretsuak alde batera utzi gabe, dezibelioak pixka bat jeisten dituzte baina esentzia mantenduz eta “Ez” oihu bortitz eta itsaskor batzuekin bukatzen dute kantua. “Borrero eta urkatua” izango da Loturaren munduan murgildutako azken kantua, ondotik datorren “Izan” kantua diskoko outroa delako, introaren izenarekin batera diskoari izena ematen diona.

Disko ederra atera du taldeak, jada zuzeneko batean gozatzeko gogoa eman didana, ziur bainago zuzeneko zaindu eta boteretsua izango dutela. Ahots harmonia oso landuak eta gitarra riff boteretsuez betetako dozena erdi bat kantu, 90eko hamarkadara eramaten gaituen proposamen bikainarekin. Alde txar bat ateratzeagatik, ez zait gehiegi gustatu bateriaren produkzioa, batez ere bonboa eta kaxaren soinuari dagokionez, baina entzunaldi batzuk barru ohitu egin naiz eta naturaltasun hori apropos bilatutakoa izan dela ere pentsatzen hasia naiz.

Gustuko ditudan diskoetan bi multzo egin ditzaket: bizi guztirako ariman markatxo bat egiten dizkidaten diskoak eta, nahiz eta markatxo hori egitea lortu ez arren, denboraldi batez asko disfrutatzea lortzen duten diskoak. Entzunaldi pila eman ondoren, lehen talde horretan sartzea ez dutela lortuko esan dezaket, bakoitzaren ariman leku finitu bat dagoelako eta adinean gora joan ahala zailagoa bihurtzen delako bertan leku bat egitea, baina denboraldi batez gozatuko ditudan diskoen multzoan lekua egitea lortu dute jada, talde berri baten freskotasuna eta bertako partaideen experientzia uztartzen direnean emaitza on bat lortzea baita ohikoena.

Herriak, hala ere, badu rockaren munduan tartetxo bat gordetzeko eskubidea, batez ere Torrea tabernan, Atekabeltz gaztetxean, Atekarock jaialdian edota herriko jaietan antolatu izan diren kontzertuei esker. Giro horretan jaio zen Sodade, Gaizka Leizak (bateria), Jokin Baucisek (ahotsa eta gitarra) eta Julen Ceballosek (baxua) osatutako rock hirukotea. Joan den abenduan argitaratutako lehen lanaren aitzakiaz taldea aurkezteko galderatxo batzuk egin dizkiegu.

Julen Ceballos + Gaizka Leiza + Jokin Baucis = Sodade.

Noiz eta nola sortu zen taldea?
GAIZKA LEIZA: Aurretik genuen taldea kontzertu potente baten ondoren desegin zen, eta aurreko taldeko Zapa, Jokin eta hirurok entseatzen hasi ginen baina denborapasa moduan. Orduan, Zapak beste talde batekin hasteko intentzioa zuela komentatu zigun eta momentu horretan Jokinek eta biok zerbait serioxeagoa egiteaz hitz egin genuen.
JOKIN BAUCIS: Bai, hortxe hasi zen, Larbandoko entsegu lokaleko fruitu bezala. Gu biok zerbait egin nahi, Juleni proposatu eta berak lagunduko zigula erantzun zigun. Horrelaxe sortu zen taldea.

Noiz izan zen hori gutxi gorabehera?
J.B.: 2018ko uda inguruan izanen zen Juleni planteamendua egin genionean eta hortxe hasi ginen, artean izenik gabe, oraingo Sodade formatuan.
G.L.: Urte oso bat konposatzen eta entseatzen pasa eta Larbandon bertan entsegu ireki baten ondoren, 6 edo 7 kontzertu eman genituen.

Kontzertu horien artean egonen dira, oker ez banago, Piz&Lohi jaialdian eta Leitzako Torrean emandakoak, ezta? Torreakoan atentzioa ditu zidan eszenatokian telebista txiki bat ikusteak, zuen Facebook orrian ikusi daitekeen beste telebista bat bezala. Esanahi berezirik al du telebistak Sodaden?
G.L.: Ez, ez, eszenatokian telebista bat jar zitekeela okurritu zitzaigun eta denoi ongi iruditu zitzaigun, bideo arraroak bilatzen hasi nitzen eta jarri egin genuen, besterik ez. Orain pixkat aparkatuta daukagu, gu ez baigoaz eszenatoki handietara, munduko denbora guztiarekin montatzeko eta abar. Gu garito txikietara goaz, denboraz estu ibiltzen gara, eta telebista bat eta beste…
J.B.: Azkenean eszenatokian marka edo kuriosidade bat gehiago sortzearren izan zen.
JULEN CEBALLOS: Aurrerago merchandising-a ateratzeko garaian, telebistarekin edo erabiltzen dugun telefono batekin ere, bitxikeria bat sartzen saiatu gara.

Taldearen izenarekin beraz ez du zerikusirik. Nondik dator Sodade izena orduan?
G.L.: Taldearen izenari mila buelta ematen ari ginen, seguraski Euskal Herriko talde guztiak bezala, eta normalean erabiltzen ez diren hitzen eta beren esanahien artikulu bat aurkitu nuen. Bertako hitz askoren tartean saudade hitz portugesa ikusi nuen, “la ausencia, el anhelo, un estado emocional entre la pena y la felicidad que mezcla la tristeza con los efectos del sabor agridulce de lo que nunca volverá” esanahiarekin. Hitz potolo hori ikusi genuenean horixe zela gurea pentsatu genuen.

Egiten duzuen musikaren inguruan, etiketetan sobera sakondu gabe, rock alternatibo nahiko garajeroa egiten duzuela esanen nuke. Nola ikusten duzue zuek?
J.N.: Bota duzun definizioa nahiko zuzena da guretzat, soinu garajeroa bilatzen baitugu.
J.C: Pop garajeroa dela ere esan daiteke.
G.L.: Bai, pop garajeroaren kontzeptua gustatzen zait. Lehengo egunean, diskoa gustatu zaion lagun bati ea zein estilo jotzen genuen galdezka ibili nintzen eta hark ere rock alternatibo bezala ikusten zuen.

Konparaketak ez dira onak izaten musika munduan baina, aurkezpen modura balio izaten du. Pertsonalki diskoa entzutean Foo Fighters edo Biffy Clyro-ren ildoa etorri zitzaidan burura, Euskal Herriko talde askok bezala Berri Txarrak-en kutsu batekin tarteka. Influentzia konkreturik ba al duzue?
J.C: Kanpora begiratzen dugu gehiago Euskal Herrira baino, zuk esan bezala Foo Fighters eta horrelako taldeetara.
G.L: Biffy Clyro eta PUP izan daitezke guk hirurok gustuko ditugunon artean bat egiten duten taldeak.
J.B: Kanpotik entzuten duenari Berri Txarrak ekar diezaioke burura. Nirvana oroitarazi diola ere bota izan digu baten batek, guk zer esan behar dugu…

Diskoa crowdfunding bidez finantziatu duzue. Zer moduz joan da?
G.L.: Lehen diskoa egin behar genuen baina ez genuen sosik. Bi aukera genituen: baliabide eskaseko grabaketa bat egin edo Itxura Recordsen Julenen lagun den Fran Perezekin grabatu modu profesionalago batean. Esfortzu bat egitea aukeratu genuen, eta crowdfundingaren kontua okurritu zitzaigun. Hasiera batean jarri genuen helburu anbizioso batera ez ginen iritsi baina bai jarria geneukan beste helburu errealago batera. Helburua ez zen diskoaren grabaketa eta kopiak finantziatzea, baizik ahalik eta gutxien jartzea gure poltsikotik.
J.C.: Eskerrak eman behar diozkigu jendeari, oso ongi portatu dela.
J.B.: Bai, jendea oso ongi portatu da, handik eta hemendik laguntza eskatu eta ongi erantzun du. Fran bera ere oso ongi portatu da gurekin.

Nolatan aukeratu zenuten Fran Perez diskoa grabatzeko? Gustura gelditu zarete?
J.C.: Katez taldearen bigarren diskoa harekin grabatu genuen, gustura gelditu eta hirugarrena ere han grabatu dugu. Bera zuzeneko tekniko izatetik bizi da eta libre duen denbora erabiltzen du estudioko lanak egiteko. Taldeekin egotea oso gustukoa du eta asko inplikatzen da. Sodaderi buruz hitz egin nionean gustuko zuela esan zidan eta hortxe sortu zen Franekin grabatzeko aukera.
G.L.: Estudioan oso gustura egon ginen, bai. Berrogeialdia bukatu zen, kakotx arteko askatasuna ailegatu zen eta estudiora joan ginen hirurok. Han lo eta dena egiten genuen eta esperientzia oso polita izan zen.

Diskoaren azalari buruz zer esan dezakezue? Esanahi berezirik al du eta nork egina da?
G.L.: Ibon Azpirozi, gure lagun artista bati, taldearen izena, kantuen izenburuak, letrak eta abar eman genizkion eta horrekin nahi zuena egitea proposatu genion. Berak esplikatzea egokiagoa litzateke baina gutxi gorabehera, sodaderen nostalgia edo malenkonia hori ardi larruarekin lotu zuen, ardi larruak Euskal Herrian izan dituen esanahiekin, dela beroa, dela dirua…
J.B.: Inauterietan ardi larrua ibiltzeak daukan pikareskarekin ere erlazionatu zuen.
G.L.: Hasiera batean ordenadorean egindako diseinu bat zuen baina definitiboa serigrafian egin zuenean izan zen, kartulinan eta kolore batzuekin. Diskoa geneukanean zera gertatu zitzaigun, Internetera igo nahi genuen baina ez geneukan diseinurik euskarri digitalean, eskuz egindakoa baitzen.

Ez gara diskoko kantuak banaka aztertzen hasiko, baina azpimarratzekoa iruditu zait kantuen izenburu askok duten kutsu pesimista: “Atzeraka”, “Antiexistentzia”, “Kristalaren atzen”, “Ulertzen saiatzen”…
G.L.: Hitzak nik egiten ditut, baina ez dut pentsatzen diskoaren osotasunean letrekin zer esan nahi dudan. Gainera hasiera batean ez nien inportantzia handirik ematen letrei; kantu batek ongi sonatzen bazuen, etxean buelta askorik eman gabe zerbait pentsatu eta horrela gelditzen zen letra. Egia da denbora aurrera joan heinean nire idazteko modua hartzen ari naizela eta orain gauzak esan nahi ditudala. Pesimismoarena, ez dakit, egia da ez zaidala gustatzen kanta bat akorde maiorrekin eta letra alai batekin janztea, nirea ez da letra alaiak idaztea, baina ez da horrela pentsatu dudalako izan.
J.B.: Eta letrak ez dira zehatzak, interpretazio desberdinak egin ahal ditu batek edo besteak irakurtzean.
G.L.: Eta eskerrak…

Izenburuekin jarraituz, “Des(i)n(h)ibitzen” kantuaren atzean zer berezirik al dag0?
G.L.: Goreti Zubillaga gure lagun batek egindako letra da. Kantua sortu eta entsegu batean grabatuta bidali genion ea horrekin zer bururatzen zitzaion eta krixton letra traszendental eta sakona bidali zigun, baina, egia esan, ez dut behin ere hitz egin Goretirekin haren esanahiari buruz.

Zein beste laguntzaile edo kolaborataile izan duzue diskoan?
J.B.: Markel Barriola Katez taldeko abeslarietako batek koru batzuk egin ditu eta doinuarekin asmatzen ez genuen kanta batean lagundu digu.
G.L.: Estudioan ginen eta “Ulertzen saiatzen” kantuan abesten nuenak ez zuela funtzionatzen ikusita, Markeli esan genion. Kantuaren puska hori bidali eta zer eginen lukeen galdetuta, bidaltzen zuen guztia urrea zela ikusi zenuen; estudiora etorri zen eta istant batean korua abestu zuen. Lekunberriko Xabi Zabak ere, Katezekin tekniko bezala ibiltzen denak, esku bat bota zigun gitarraren bat grabatzen eta oso kontent gelditu nintzen. Laguntzetan Zapa ere sar daiteke, zeren hasierako entseguetatik ikusi gaitu eta beti iritziak ematen eta guri laguntzen ibili da.
J.B.: Laguntzaz hitz egiten hasita, CDa eskuz egin da eta ez ditugu guztiak guk hirurok edo Ibonek egin, jendea atzean egon da lana egiten. Beraz, diskoa ez dela gurea bakarrik esan daiteke, eta hori crowdfundingaren bidez edo egiterako momentuan bultzatu dugu.

Diskoaren aurkezpen kontzertu bat ere eman zenuten. Nola joan zen eta zer plan duzue etorkizunerako?
J.C.: Gauza da diskoa atera nahi genuen datan ezin izan genuela atera koronabirusaren asuntoagatik. Azkenean dena atzeratu, eta atera dugun momentua ere ez da egokia izan, baina ezin izan dugu gehiago itxaron, crowdfundinaren kontua dela eta. Behin diskoa aterata, Leitzan kontzertu hori jotzeko aukera atera zen eta pixkat tristea izan zen, gure aldetik oso gustura eta asko disfrutatu genuen baina jende guztia eserita hotza pasatzen ikustea, lau salto ezin emanda, bajoi puntu bat ematen zuen tarteka kontzertuan barna.
G.L.: Zero gradu, elurra kanpoan, giro hezea, dena bustia, kriston hotza…
J.C.: Jendeari begiratu eta zera pentsatzen nuen, gu hemen eszenatokian disfrutatzen ari gara beroan eta ikusle gaixoak hor daude hotza pasatzen gu ikustearren.

Hori agian zuen sentsazioa izanen zen, zeren jendeak kontzertuak ikusteko gogoak baititu.
J.C.: Bai, hori bai, eta demostratu zuen. Bi kontzertu zeuden karpan eta jendea hantxe, aforoa ia beteta.
J.B.: Eta orain guk jotzeko gogoa eta ezina daukagu. Egoera honetan izen handiko talde bat ez bazara ez duzu diskoa aurkezteko aukerarik izanen, gu bezalako talde hasi berri bat biluzik dago horretan. Nahia badugu eta prest dago emanaldia, baina ezina dago, ezezagunak gara, berriak gara.

Koronabirusaz hitz egiten hasita, nola ikusten duzue kontua? Noiz uste duzue hasiko zaretela kontzertu batzuk ematen? Edo beste disko bat grabatuko duzue ordurako?
G.L.: Gu negazionistak gara zentzu horretan, beste diskoarena posibleagoa izanen da kontzertuak ematearena baino. Badauzkagu kanta batzuk diskoan sartu ez zirenak, gero kanta gehiago egin ditugu eta tanteatzen ari gara, geldirik ez gaude.
J.B.: Ez gaude geldirik ez, ezin dugu publiko aurrean deus egin baina etxeko lanak pixkanaka egiten ari gara eta egoerak horrela jarraituz gero urte bukaeran zerbait berria izan dezakegu.
J.C.: Ni optimista naiz, nik uda alderako uste dut kontzertuak problemarik gabe emateko aukera egonen dela, musukoa eta horrelakoekin baina aukera izatea gutxienez.
J.B.: Bai, ni Julenekin nago, uda alderako aldatuko delakoan nago.
G.L.: Ze optimistak…

“Ez gaude geldirik ez, ezin dugu publiko aurrean deus egin baina etxeko lanak pixkanaka egiten ari gara eta egoerak horrela jarraituz gero urte bukaeran zerbait berria izan dezakegu”

Koronabirusa aldera batera utziz, demagun 2019an gaudela: nola ikusten duzue Euskal Herrian rockaren inguruko eszena?
J.B.: Nik berritzen ari dela ikusten dut, lehen punka eta heavya zegoen bezala orain zabalagoa dela iruditzen zait.
J.C.: Nik Euskal Herrian maila izugarriko talde pila dagoela ikusten dut, musika egiteko talentu handia eta disko ikaragarriak ateratzen direla. Askotan gure artean hitz egiten dugu talde honen edo haren diskoari buruz eta flipatu egiten dugu entzutean baina Uoutubera joan eta 600 ikustaldi dituen bideoa dago. Kontua da musika egiten ez duen jendeak taberna eta horrelakoetan entzuten den musika kontsumitzen duela, lehen plazak bete egiten ziren nahiz eta ezaguna ez zen talde bat izan. Gaur egun plazak hutsik eta tabernak beteak daude.
G.L.: Eta gauza oso bideratuta dago talde handietara, Berri Txarrak, Gatibu eta talde potolo horietara. Bi joera ikusten ditut: alde batetik, punk bertsioak egiten dituzten taldeak eta talde potolo horiek, jendeak ongi pasako duela aseguratzen dutenak; eta bestetik, ildo alternatiboagoan antolatzen saiatzen den joera zabala ere hor dago, Gipuzkoan, Donostian eta inguruan, adibidez, gehiago mugitzen dena. Gu, hemen, Nafarroako iparraldean gaude eta kontzertuak antolatzen diren leku hurbilena Tolosa dugu, eta askotan Donostiara edo Iruñeara joan beharra dugu kontzertuak ikusteko.
J.C.: Herri txiki batekoak izatea desabantaila handia da. Eta tristea da ere ikustea euskal prensak ez duela asko bultzatzen. Guk, adibidez, Pleura taldearekin diskoa atera berri dugu eta Madrileko, Valentziako, Asturiaseko edo Vigoko prentsan kritikak, onak zein txarrak, jaso ditugu; Euskal Herriko prentsak baino gehiago hitz egiten du guri buruz. Hemen berriz, ETB edo Gaztea jarri eta Gatibu, Zetak edo Berri Txarrak entzungo duzu baina gutxi gehiago.

Eszena alternatibo horren haritik jarraituz, gaztetxe edo horrelako areto batera joan eta duela 15 edo 20 urte ikusten nuen jende berbera ikusten dut. Giro horretako kontzertuetara joaten den jendearen adina zahartu egin dela iruditzen zait.
J.B.: Hori ere komentatu nahi nuen, oraingo gizartea eta, batez ere, gazteak ez daude lehen bezala zuzenekoetara joateko prest, beraz kontsumizioa ez da zuzenekoa. Trapa, hip hopa eta musika elektronikoa, adibidez, etxeko lanak dira eta oso zail ikusiko duzu horien zuzeneko bat. Eta hala ere, gehiago kontsumitzen da zuzenekoa baino.
G.L.: Gauza da kontsumitzeko modua aldatu egin dela, lehen kasete bat lortzen zenuen eta hori zen entzuteko zeneukan musika,. Orain berriz, eguneko 15 kanta berri entzungai dituzu klik baten bidez eta bukatu baino lehen aldatu egiten dugu.

Diskoa ere euskarri fisikoan galtzen ari da…
J.B.: Nabarmen. CDa banatzerakoan jendeak ea Spotifyn noiz jarriko genuen galdetzen zigun, ez zeukalako CDa entzuteko aukerarik.

Ztah taldea boskote bilakatu da ‘Aska nazazu’ grabatu ostean.

Hamar bat urte pasa dira garai haietan nuen taldearekin eman genuen kontzertu hartatik. Nu metala eta hardcorearen arteko nahasketa bat egiten genuen guk eta gaztetxe eta herriko plazetan ematen genituen kontzertuetan ohikoena punk eta ska taldeekin batera jotzea zen; beraz, emanaldi haietan talde gogorrena gu izaten ginen. Ondo gogoratzen dut ordea, Itsasuko (Lapurdi) Goxoki gaztetxean eman genuen kontzertu hura, non ipar Euskal Herriko bi talderekin partekatu genuen gaua. Ez nituen bi talde haiek ezagutzen, baina soinu proban jada harrituta geratu nintzen, bi taldeek gurea baina askoz metal astunagoa jotzen baitzuten, eta gau hartako erromeria gu izango ginela komentu nien taldekideei txantxetan, gutxitan gertatu zitzaigun bezala.

Ez dut gogoratzen bi talde haietako baten izena, baina bestearena ez dut orduz geroztik ahaztu, jotzen hasi orduko harrituta utzi baininduen: bateria bortitz bat eta zazpi edo zortzi sokako gitarra bat bi amplifikadoretara entxufatu eta sekulako pisua zuen musika jotzen hasi ziren. Talde hura Ztah zen eta geroztik haren arrastoa jarraitu dut. Berriki atera duen Aska nazazu hirugarren lana aitzakia dela, Jon gitarristarekin mintzatu gara.

Gogoratzen al duzu gau hura?
Gogoratzen dut, bai, duela zortzi urte izan zela esanen nuke. Zuen taldearen kontzertua konkretuki ez dut ondo gogoratzen, baina gau hura gogoan dut. Hirugarren taldea uste dut Baionako death talde bat zela baina orain ez dut izena oroitzen.

Sensazio hutsa da eta oker egon naiteke, baina uste dut kontzertu hura Ztahren lehenetarikoa izan zela. Noiz eta nola hasi zen taldea?
Bai, sei kantuko lehen lana atera genuenean izanen zen eta lehena ez baina lehenetarikoa izan zen. Aspaldidanik beste talde batzuetan batera ibiliak ginen Oier bateria jolea eta ni, eta 2009. urte inguruan hasi ginen proiektu honekin. Segidan Itsasuko Pilo batu zitzaigun baxuarekin. Kantari baten bila ari ginela, Donibane Lohitzuneko gaztetxean mezu bat pasa genuen eta lehendik ezagutzen genuen Iñaki Plaa batu zitzaigun, nahiz eta berez bateria jole izan kantuan saiatu nahi zuela esanez. 2010. urtean Ztah taldea osatuta zegoen eta 2011 inguruan lehen lan txikia grabatu genuen Iñakiren gidaritzapean. Hor jada lehen kontzertuak ematen hasi ginen, zuk aipatutako kontzertu hori barne. 2016. urtean Inorabidea atera genuen; askoz lehenago hasiak ginen grabaketarekin, baina arazo teknikoek dexente atzeratu zuten diskoa. Hau ere Iñakirekin grabatu genuen, guztia autoekoizpenaren bidez.

Hirugarren lan hau ere autoekoizpena da erabat, ezta? Do it yourself delakoarekin oso identifikatuta al dago Ztah?
Bai, masterizazioa lagun batek egin digu, baina beste guztia, grabaketa, nahasketak, grafismoa eta abar, guk eginak dira. Bideoklip bat ere egin genuen “Denboraren zama” kantuarekin eta hau ere guztiz autoekoitzia izan zen.

Buruari buelta dexente eman dizkiot baina ez dut inolako konklusiorik atera. Beraz, zuk argitu beharko didazu: nondik dator taldearen izena?
Hastapen batean, Oier eta ni Hats taldean ibiliak ginen, duela 20 urte inguru, eta ez genekienez zein izen jarri taldeari, Hats izenari buelta eman eta Stah atera zen, orduan “s”-a “z” batengatik aldatu eta Ztah geratu zen. Ez dauka beste esanahirik.

Ez naiz oso etiketazalea, baina musika munduan, eta esanen nuke metal musikaren barruan askoz gehiago, oso ohikoa da etiketak jartzea. Batzuetan badirudi etiketarik gabeko talde bat ondo definitu gabeko talde bat dela. Zer musika estilo egiten duzuela esanen zenuke?
Arrazoia duzu, gainera batzuetan oso zaila da etiketak jartzea. Gure estiloari dagokionez, esan beharra da hiru lanak nahiko desberdinak direla. Hasiera batean hardcore eta thrash nahasketa bat egiten genuela esan daiteke, baina aldaketa handia egon zen bigarren lanean. Zortzi sokako gitarra erabiltzera pasa nintzen Meshuggah eta horrelako taldeen eraginez eta hor hardcore gutxiago dago eta pisutsuagoa da musika. Hirugarren diskoan ildo horretatik jarraitu dugula uste dut. Deathcore izan daiteke, djent-a ere, eta batzuk esan digute groovecore-a ere izan daitekeela. Azken finean estilo askoren nahasketa bat da.

Meshuggah aipatu duzu eta nik haren eragina nabaritu dut zuen musikan, baina Euskal Herriko metal talde askorekin gertatzen den bezala, Anestesiak ere eragin handia izan du zuengan. Zer influentziak dituzue Ztah taldeko partaideok?
Anestesiarena ziur, gaztetatik entzun dugun taldea da eta bateria jolea haren fanatikoa da. Meshuggahren eragina ere hor dagoela esan daiteke, baina ez nuke esanen haien musika egiten dugunik, haiek maisuak dira euren estiloan. Nik pertsonalki talde desberdin asko entzuten ditut, gehienbat AEBetako metal taldeak. Normalean lan berriak maite ditut, soinu modernoekin oso lotuta bainago eta kosta egiten zait duela urte askotako diskoak entzutea. Iñakik, adibidez, metal klasikoagoa du gustoko, Slayer eta horrelakoak, baina orokorrean influentziak asko eta oso zabalak dira Ztah-ren partaideen artean.

Nik ikusi zaituztedan kontzertuetan laukote bezala agertu zarete, baina orain boskote bihurtu zarete, Bruno baxu jole berriarekin. Zer eman dio horrek taldeari eta zer eboluzio izan du taldeak azken urte hauetan?
2018ko udan Donibane Lohitzunera bizitzera etorri zen Gillaume (gitarra) eta gurekin kontaktatu zuen. Talde erdi profesional batekin ibili zen duela 10 urte inguru, bizpahiru disko grabatu eta kontzertu pila emanez. Erritmoaz nekatuta, taldea eta musika utzi zituen hamar urtez, baina berriz gogoa piztu eta talderen batean sartu nahian, gure entsegu batera hurbildu zen; azkenean taldean sartu zen, ideia eta dinamika berriak ekarriko zituelakoan. Gainera, soinu teknikaria da; beraz, dena alde zegoen Gillaume taldekide izateko. Momentu horretan Aska nazazu prestatzen hasiak ginen eta zera gertatu zen: gure baxu jole Pilo aita izan zen eta taldea uztea erabaki zuen, eta beraz baxua nik grabatu behar izan nuen. Hori 2019ko abenduan izan zen eta 2020. urte hasieran nahasketekin hasi ginen. Konfinamenduak pixka bat atzeratu zuen prozesua baina sei hilabeteren ondoren diskoa atera genuen. 2020ko urtarrila inguruan Bruno baxu jole berria sartu zen taldean.

Konfinamendua eta disko berriaren grabaketari buruz hitz egin duzu eta burura datorkit Aska nazazu izenburua. Garai hauetan bizi dugunarekin erlazionatuta al dago ala lehenagotik pentsatua zenuten?
Kasualitate hutsa izan da. Lehenagotik hautua egina genuen “Aska nazazu” kantuak emango ziola diskoari izena baina kasualitate hutsa izan da. Uste dut kantu hau, estruktura eta konposaketa aldetik, belarri gehiagok entzun ahalko dutela eta, nahiz eta hasieran denok ez geunden ados, azkenean diskoari izena emango ziola erabaki genuen.

Diskoa entzutean, atentzioa deitu nauen lehen gauza introa da. Metal diskoetan batez ere, ohituratuak gaude intro anbiental bat entzutera taldearen musikarekin ezer gutxi ikustekorik duena, eta honen ondotik hasten da taldea bere musika egiten. Zuek, ordea, badirudi justu kontrakoa egin duzuela, introak diskoaren laburpen bat baitirudi.
Bai, egia da. Nik introak maite ditut, baina intro potenteak, hain zuzen ere intro anbientalak ez direnak. Zerbait potentea eta motza egitea pentsatu genuen eta, esaten duzun bezala, diskoaren laburpen bat dirudi. Bestalde, zuzeneko askotan probatzeko denbora gutxi egoten denez, ahotsik gabeko intro batek teknikoari musika ongi plantatzeko lagunduko ziola pentsatu genuen, gero ahotsa besterik ez erregulatu behar izateko.

Mikel Laboaren kantu bat ere sartu duzue diskoan (“Gure bazterrak”) eta aitortu beharra dut lehenengo bi entzunaldietan ez nintzela ohartu ere egin bertsio bat zela. Iruditzen zait Mikel Laboaren kantua hartu, hamar mila puska egin eta zatitxo horiekin collage bat egin duzuela.
Oso bertsio pertsonala da, bai. Oierren ideia izan zen, Mikelen heriotzaren 10. urteurrena zela eta omenaldi txiki bat egin beharra zitzaiola pentsatu zuen. Kantu hori bere konposaketa da eta azkenean nahiko kantu potentea atera da, baina esan beharra da Laboaren kantutik oso urrun gaudela, hitzetatik aparte ez duelako zerikusi handirik.

Bandcamp-ean begiratu nuen ea hitzak zeuden pixka bat zeri buruz kantatzen duzuen jakitearren, baina ez nituen aurkitu. Zer esan dezakezu hitzei buruz?
Hitz gehienak nik idazten ditut eta gai asko aipatzen dira bertan; batzuk serioagoak dira, ingurumenari buruz, gizakiak munduan duen tokiari buruz, eta beste batzuk arinagoak dira, besta inguruan eta horrelakoak. Hitz asko gizakiak munduaren inguruan duen eraginari buruz dira, askotan ikuspuntu negatibo batetik eta gizakiarekiko nahiko kritiko izanez. Euskal Herriaren egoerari buruzko hitzak ere badaude, guretzako oso garrantzitsua den gaia baita.

“Egoera honetan itxoitea besterik ez dugu. Oraingoz berriz konposatzen hastea adostu dugu hurrengo diskorako aintzin hartzeko”

Diskoa alde batera utziz, euskal metalari buruz hitz egin nahiko nuke. Euskal Herrian metala ongi dagoela esan daiteke, talde asko ateratzen dira, kalitate handikoak, eta estiloa nahiko barneratuta dugula uste dut, baina irudipena dut azken urteotan euskaraz egiten duten metal talde gutxi ateratzen direla eta ingelesez kantatzeko joera handia dagoela. Zuek euskaraz kantatzen duzuen taldea izanik, zer iritzi duzu honi buruz?
Bai, esango nuke mundo osoan gauza bera gertatzen ari dela, Frantziako metal talde gehienak ingelesez ari dira, adibidez. Pentsatzen dut ideia publikoa zabaltzea dela eta ingelesez kantatuz Euskal Herritik ateratzea errazagoa izango dela uste dutela. Euskararen egoera ez da berdina Hegoaldean eta Iparraldean, baina guretzako oso garrantzitsua zen hitzak euskaraz egitea eta beti horrela egin izan dugu. Bestalde, Iparraldean metal taldeak badira, baina asko galdu du; iduritzen zait Hegoaldean oraindik metalak badaukala beti prest dagoen publiko bat eta Iparraldean duela 30 urte metalak jende asko mugitzen zuen baina orain askoz ere gutxiago.

Koronabirusaren harira, badirudi pixka bat mugitzen hasi dela kontzertuen kontua, baina ez dakit metalak ba al daukan lekurik eserita, musukoarekin eta baldintza horietan ematen diren kontzertuetan. Zuek ba al daukazue etorkizunerako zerbait pentsatua?
Ez, metalean aulkiak besteen gainean botatzeko dira eta ez eserita egoteko. Guk diskoaren aurkezpena Donibane Lohitzuneko gaztetxean egin nahi genuen uda bukaeran baina ezin izan dugu egin. Gu ibiltzen garen eszena gaztetxe txikiak dira eta metal musikari bezala ez genuke plazerik hartuko jarrita dagoen jendearen aurrean jotzen. Orain itxoitea besterik ez dugu. Berriki gogoeta txiki bat izan dugu taldekideek nola jarraitu erabakitzeko, eta oraingoz berriz konposatzen hastea adostu dugu hurrengo diskorako aintzin hartzeko.

Martxa honetan ez zaizue bi diskoak egun berean aurkeztea egokituko, ezta?
Hori ez dakit baina espero ezetz (barreak). Ea hurrengo urte erditsua iristean edo aukera dagoen kontzertuak ematen hasteko.

Bukatzeko, tartetxo bat utziko dut nahi duzuna esateko.
Besterik gabe, eskerrak eman artikulu honentzat denbora hartzeagatik, guretzat publizitate pixka bat ematea bikaina baita.