Asier Serrano (Eibar, 1975).

Hogei urte dira Lorelei uztea erabaki zenutela. Zergatik erabaki duzue itzultzea?
Egunen batean berriro elkartuko ginela pentsatzen genuen, baina kontua atzeratzen joan gara. Nire kasuan, itzultzeko motibazioak oso pertsonalak izan dira. Urte nahiko gogorrak izan dira azkenak, eta iraganeko kontu horrekin, pixka bat arintzea edo denbora beste era batera distraitzea bilatzen nuen. Abendu partean Polonian jotzeko aukera suertatu zitzaigun Etxepare Institututik. Azkenean, ez genuen Loreleirekin joateko aukerarik izan, baina ideia hor egon zen, eta esan genuen: ‘Elkartzekotan, goazen bira txiki bat egitera, ez dadila gera kontzertu batean, eta izan dadila denbora despistatzeko kontu bat’. Ikusten nuen orain zela garaia, hogeigarren urteurrenagatik, edo bestela arantza hori hor geratuko zela. Loreleirekin era arraroan despeditu ginen, arrazoirik eman gabe, eta iraganeko min horiek ere arindu nahi genituen.

Terapia moduko bat izango da, beraz, itzulera?
Asko kostatu zaigu erabakiak hartzea, eta ni izan naiz igual atzeratze horren elementua. Nire burua ez nuen prest ikusten. Tauletan egotea oso zaila egin izan zait, eta orain ikusten dut nire burua horretarako prest. Eszenarekin adiskidetzeko garaia heldu zaidala uste dut, eta elkartzea eta ilusio bat izatea terapia edo ukendu moduko bat izan da, bai.

Bi urteko etapa izan zuen Lorelei taldeak. Zein oroitzapen dituzu garai horretaz?
Diskogintza puri-purian zegoen garaia zen, eta musika banda asko ari ziren ateratzen, estilo ezberdinetakoak. Gure apustua mugimendu eta musika estilo horietatik nahiko aparte zegoen. Diskoetxeei eskaini genienean ere, ezezkoak jaso genituen, esan ziguten entzuleria ez zegoela prest edo hezita gurea bezalako proposamen arinak jasotzeko. Gaztelupeko Hotsak-ek egin zuen gure aldeko apustua, eta Bada hiri gorri bat diskoa kaleratu genuen. Guk urtebeteko iraupena eman nahi genion proiektuari; diskoak poesia liburuaren osagarria izan behar zuen, berez.

Arrakasta handia izan zuen lehen lan hark.
Eta, bat-batean, espero ez genuen oholtzetan aurkitu genuen geure burua: jaialdietan, festa giroan, txosna inguruan… Loreleik malgutasunez eutsi zion gau giroari, eta ikusi zuen bazuela lekua hor ere. Bi urte ibili ginen batera eta bestera, kontzertu asko eman genituen, baita udan ere. Berez, gure asmoa ez zen parrandarako musika egitea. Orduan, bigarren diskoa kaleratzeko garaia zela ikusi genuen, eta lan horretan bakoitzaren nahiak azaleratu ziren. Bakoitzak bere intentzionalitatea ezarri zuen, eta harrera apalagoa izan zuen. Pausa labur bat egitea erabaki genuen, eta hirugarren diskorako kantuak sortzen ere hasi ginen, baina ordurako nahiko aldenduta geunden taldekideok maila pertsonalean.

“Betiko errepertorioa joko dugu. Jendeak ez dizkio istorio berriak eskatzen bueltatu den talde bati”

Hirugarren disko hori ez zen iritsi.
Gure habitatak ere aldatu genituen: Mikel [Gorosabel] Bartzelonara joan zen, eta ni Zarautzera. Sorkuntza pixka bat apartatu, eta adiskidetasuna zaintzen saiatu ginen. Mikel Bilbora eta Ni Eibarrera itzuli ginenean, beste saialdi batzuk egon ziren, baina aspaldiko mamuak agertu ziren, berriro. Gaur da momentua taldekideen artean quorum bat edo erraztasun bat egotea lortu duguna.

Nolakoa izan da berriro ere kantu haiek entseatzen hastea?
Izugarri disfrutatu dugu; batez ere, moldaketa berriak egiten, abestien aukerak ikertzen… Niri neuri hori interesatzen zait gehien, hor atzean geratzen dena, ez kontzertuak eta bira bakarrik. Duela hogei urte bizi izandako momentuak ikaragarriak izan ziren, baina gazte denborari erantzuten dioten bizio guztiekin lotuta joan ziren. Orain inoiz baino hobeto gaude osasunez, baina batzuetan kostatu egiten da gazte garaiko tinbre horietara heltzea, beste batzuk garatu ditugulako. Nire bakarkako lanetan, esaterako, gehiago jo izan dut ahots sakonagoetara, eta kostatu egiten da berriro ere desikastea iraganekoekin bat egiteko.

Zer espero behar du entzuleak lau kontzertu hauetan?
Orduan ere bagenekien irauteko kantuak izango zirela, gitarra akustikoarekin edo elektrikoarekin ondo funtzionatzen duten kantuak baitira, baina niretzat oso kuriosoa izan da Loreleiren proposamen musikala nahiko ondo zahartu dela ikustea. Itzuleran, oso argi genuen antzokietara bideratu nahi genuela errepasoa, giro intimo eta bare hori nahi genuela. Betiko errepertorioa joko dugu, eta, ordena aldatuz, nolabaiteko istorio bat kontatzea da gure intentzioa. Konturatu gara jendeak ez dizkiola istorio berriak eskatzen bueltatu den talde bati. Nostalgiaren eta malenkoniaren genea ere badago gure geneetan.

Orain hogei urteko publiko berbera espero duzue?
Ez dut uste entzule berririk izango dugunik; azken batean, hau nostalgiaren festa izatea nahi dugu, edo hala suertatu da. Oso arrotza egin zait itzuliko ginela esan genuenetik jasotako harrera. Askok zoriondu gaituzte. Esaten dugu ez garela nostalgikoak, baina nik lortu nahi dudana da gogoratzen ez ditudan garai horiek beste era batera berpiztea. Gogoratzeko baino gehiago, sentsazioak berriro deskubritzeko kontzertuak dira.

Lau kontzertu dituzue lotuak. Gehiago ere izan daitezke?
Lan itzela egin du Abar Produkzioak-eko Mikel Lizarribarrek. Mimo handiz prestatu du gure bira. Badaude beste leku eta data batzuk oraindik itxi gabe, baina uste dut lau kontzertu hauekin ere itxiera ederra emango geniokeela arantza hori ateratzearen zauriari.

(Gipuzkoako Hitza-n argitaratutako elkarrizketa)

Ignacio Arakistain, Alex Tello eta Lucia Arzallus. (Juan Carlos Ruiz / Foku)

Bakarrik hasi zuen proiektua Alex Tellok, baina kuadrilla handia elkartu du bidean. Ignacio Arakistain piano jotzaile eta Musikeneko ikaslearengana jo zuen aurrena. «Asmoa zen Ignacio eta ni izatea, eta ahotsa ni». Beste piano jotzaile eta Musikeneko ikasle batekin hitz egin zuen Arakistainek: Lucia Arzallusekin. «Erabat inplikatu ziren biak musikarekin, eta konposizio oso landuak sortu zituzten. Halako batean, esan zidaten: ‘Zuk baino hobeto kantatzen duten beste batzuek kantatzen badute, hobeto’».

Tello lagunei deika hasi zen orduan, bai eta Arakistain eta Arzallus ere, eta musikari ugarik hartu dute parte diskoan, ezagunek eta ez hain ezagunek: Aitor Gorosabelek, Labrit Zabalak, Jon Gurrutxagak, Xabi San Sebastianek, Amaia Intxaustik, Musikeneko hainbat ikaslek, eta abarrek. «Lagun baten ezinezko bilaketa kontatzen du; berez, istorioa hori da». Kantuek badute lotura bat, eta Tellok azaldu du ideia bat nagusitzen dela: galerak errazago eramaten direla elkarrekin partekatuz gero. «Dramaturgia bat dago; teatro mundutik ere banator, eta hori antzematen da».

Arakistainen esanetan, musika «lasaia eta gozoa» egin dute, fina. «Diskoa eskaini behar diodanean norbaiti, beti hau jartzen dut: zure eguneroko galerak eta saminak goxatzeko. Musikak laguntzen du horretan». Pop akustiko gisa definitu du estiloa. «Piano oinarria dute kantu guztiek, oso akustikoa». Eta flautak, biolinak, biolontxeloak eta beste hainbat instrumentuk laguntzen diote pianoari. «Lucia eta biok mundu klasikotik gatoz, eta beti partituretan murgildu izan gara; paperarekin lan egiten dugu. Horregatik, guretzat zorte handia izan da proiektu honetan parte hartzeko aukera izatea, sortzeko plaza bat eman digulako».

“Lucia eta biok mundu klasikotik gatoz, eta beti partituretan murgildu izan gara; proiektu honek sortzeko plaza bat eman digu”

Arzallusek kontatu du istorioaren berri izan gabe hasi zela konposatzen. «Niretzat letra horiek zer esan nahi zuten kontuan hartuta hasi nintzen musika sortzen». Hainbeste artistak parte hartu izanak sortutako estilo talka nabarmendu du. «Kantuetako batean, adibidez, sarrera nik egiten dut, oso suabe, estilo klasikoan, eta atzetik Aitor Gorosabel dator, bere ahots hautsiarekin». Abeslariak beren erosotasun eremuetatik atera dituztela adierazi dute bi musikariek, eta nota onarekin gainditu dutela azterketa.

Produktu «integrala»
Kantu gehienak Beasaingo (Gipuzkoa) Pottoko estudioan grabatu dituzte, Fredi Pelaez soinu teknikariarekin. 11 abesti eta Tellok errezitatutako bi poema biltzen ditu diskoak, eta 2005ean Alkortak idatzitako poema horrekin abiatzen da. «Oihanak taberna batean geundela kantatu zidan poemaren doinua Oihanak berak eraman zuen, baina Luciak jarritakoa antzekoa da, edo hori sinetsi nahi dut behintzat. Onintza Manterolaren ahotsean —Alkortaren laguna— entzun nuenean, izugarri gustatu zitzaidan», nabarmendu du Tellok. 2004an, Kilometroak jaia egin zen Orio eta Zarautz artean, eta disko kolektibo bat prestatu zuten ekitaldi horretarako. Alkortak abestu zuen kantuetako bat, Airean idazten dizkizut izenekoa, eta hura ere jaso dute diskoan.

Xabier Sagastak egin ditu diskoan ageri diren marrazkiak. «Proiektu integral bat egin dugu; poesia, musika eta marrazkiak biltzea izan da ideia». Era berean, hasieran horretarako asmorik ez bazuten ere, DVD bat argitaratu dute diskoarekin batera. Iazko azaroaren 10ean, zuzeneko emanaldi bat egin zuten Usurbilgo (Gipuzkoa) Sutegi aretoan, eta grabatu egin zuten. «Kalitate onean grabatu genuen, Pixel etxeko jendearekin, ez baikenekien zuzenean berriz egiteko aukerarik izango genuen. Aukera hori sortzen bazaigu, primeran; bestela, DVDa behintzat hor egongo da».

Alejandro Irizar dultzaina jotzen eta Jon Ostolaza soinuarekin, ¡Osto eta Ale¡ diskoaren aurkezpenean. (Jon Urbe / Foku)

Ostolazaren esanetan, soinuaren eta dultzainaren arteko konbinazio horretara oso ohituta daude Itziarren: «Jendeak esan digu diskoa entzunda festak etortzen zaizkiela burura, kopraixak». Itziartik kanpo jo izan dutenean, ordea, harriduraz begiratu izan diete. «Guk ez ezik, beste azkoitiar batzuek ere jotzen omen dute elkarrekin, baina lehen hain sarri ikusten zena orain galduta dago ia erabat». Duela 180 urte inguru sartu zen soinu txikia Euskal Herrira, eta hemengo musika jotzen hasi ziren orduko trikitilariak: «Txistulariena, albokariena baina batez ere dultzaineroena jotzen zuten. Badakigu hasiera hartan eta XX. mendean dultzaineroek eta trikitilariek elkarrekin sarri jotzen zutela». Badaude hori egiaztatzen duten argazkiak. Alabaina, bi instrumentuen arteko elkarlana biltzen duten diskoak gutxi dira. «Guk bi ezagutzen ditugu soinu txikia eta dultzaina protagonista dituztenak: Astiazaran anaiek eta Juan Mari Beltran-ek ateratakoa eta Beltranek berak soinu handiarekin eta txikiarekin ateratakoa».

Beren diskoaren bidez, horiei jarraipena eman nahi izan die bikoteak. Beasaingo (Gipuzkoa) Pottoko estudioan grabatu dute, Fredi Pelaez teknikari zutela, eta hemezortzi abestirekin osatu dute. Horietako batzuk propio sortu dituzte diskorako, eta beste batzuk, berriz, pieza zaharrak dira. «Uste dugu, gainera, trikitilariok jotzen ditugun pieza asko, guk ez dakigula, dultzaineroetatik datozela, moldeagatik». Kontatu dute errepertorio tradizionala sartu dutela diskoan: arin-arinak, fandangoa, kalejirak, baltsak, polka mexikarrak, «eta, berrikuntza bezala, kunbia». Soinua, dultzaina eta panderoa dira protagonistak, eta kantu batzuetan perkusio pixka bat ere sartu dute. Ostolazak berak jo du panderoa grabaketan, eta zuzeneko emanaldietarako beste pandero jotzaile batzuei eskatuko diete beraiekin aritzeko.

Itziartarren partaidetza
Itziarrekin duten lotura medio, hango herritarrek ere diskoan parte hartzea nahi izan dute, eta besteak beste, Aitor Zubikarai, Ander Zulaika eta Joxe Salegi Lizarreta hango bertsolariek idatzi dituzte abesti berrietako hitzak. Horrez gain, azken kantua ere Itziarri eskaini diote. «Auzo udala da duela lau urtetik, eta auzo udaletan jende askok zenbat lan egiten duen aipatu nahi izan dugu». Bertso sorta batekin osatu dute azken kantu hori, eta ez dute Ostolazak eta Irizarrek kantatzen, haiekin batera txarangan ibiltzen direnek, Ostolazaren ikasleek eta beste zenbait herritarrek baizik. «Zero kilometroko produktua da», esan du Irizarrek.

Ubane Uzin Gaztelupeko Hotsak-eko kidearen esanetan, garai onean dator Osto eta Ale lana. «Garai batean, root estiloko musika asko kaleratzen zen, baina azkenaldian ez hainbeste, motelago dago ekoizpena. Uste dugu disko honek ekarpena egiten diola estilo horri». Joan den larunbatean egin zuten lanaren aurkezpena, Itziarren bertan. «150 lagun inguru elkartu ginen afarian eta geroko erromerian, eta oso pozik geratu ginen». Gaur, berriz, Erromeria Eguna egingo dute, eta han ere arituko da bikotea. Dultzaineroak, albokariak, fanfarrea eta joaldunak eta abar elkartu ohi dira egun horretan. Goizean kalejira eta herri bazkaria egiten dituzte, eta arratsaldean txandaka jotzen dute zuzeneko emanaldian.