Antzera esan dezaket nik ere: ez da Mikel Laboa interesatzen zaidana, (Zumetak eraikitako) bere irudia baizik.

Josu Zabalak esana da: portadetan Euskal Herrian seguru aski izan da fenomeno harrigarria, eta bakarra munduan, zera, Laboaren portadak eta Jose Luis Zumetaren lanak. Lehenengo LP bikoitzetik Zumetak egin zizkion portada guztiak, eta hori iruditzen zait bilduma ikaragarri bat non artea kanpotik eta barrutik agertzen den.

Baina Zumetak ez zizkion portadak (bakarrik) egin, irudia baizik. Laboaren erretratuak dira asko:

6 diskoko Laboa erdibitua,

 12 diskoko txapel hegalaria,

Xoriek 17 diskoko ziklope txapelduna.

Gure iruditerian, gure irudimenean eta gure irudipenean, bere musikak bezainbestekoa ez dakit, baina bere irudiak ere badu tokia.

Bat-Hiru aipatzen du jende askok azal berezien artean: koloreen bizia, anabasa, beltzaren indarra, materiaren presentzia; irudi ausarta bere garairako (eta gaur?).

Nik, izango da txikitako oroitzapenagatik ere, beti izan dut maiteagoa, eta badakit gustua ez dela inportantea, Lau-Bost martzianoa. Buruz nekien zein kantu zetorren hurrena, edo bihotzez, frantsesez bezala.

IGOH batek (Identifikatu Gabeko Ontzi Hegalari batek) Mikel Laboa idatzi du zeruan, eta uretatik, Ness lakuko uretatik nola, izaki misteriotsu eta mitiko batek lepoa luzatu eta burua atera du, eta zer gertatzen den begira dago. Desertu bat da mundua, hondarretan idatzita dago Lau Bost, eta harri txiki bat da Zumeta.

1980an gertatu zen hau. Handik urte askotara, beste leku batean azaldu zen izaki misteriotsu hori.

Akauzazte taldearen ‘Akauzazte Danok’ diskoaren azala.

* 2014ko irailaren 25ean argitaratutako artikulua.

‘Zure aurrekari penalak’ (Anari, 2015). Azalaren egilea: Savanna Estudioa

Kondairak dioenez, Oskar Kokoschka artistak, ikasleek ordura arte egindako marrazki kaxkarrak ikusita, modeloarengana joan eta zorabioa antzezteko eskatu zion. Brastakoan jausi zenean, hurbildu, pultsua hartu, eta ikasle asaldatuei baietz egin zien buruaz: “hilda dago”. Handik gutxira altxatu zen modeloa, eta hasierako posera itzuli. “Marraztu ezazue orain, –esan zuen Kokoschkak–, bizirik dagoela jakinda, eta ez hilda!”.

Tximista batek zeharkatu eta bizirik geratu den orein bat da azalekoa.

Akordatzen zara Jagten filmeko azken eszenarekin? Orein harexen begirada du. Bide ertzeko seinaleetatik salto egin orduko botatzen dute gizonek tiroz.

Argazki batek puskaz zailagoa duena lortzen du marrazkiak: “Azalean agertzen den emakume hori ez da ni, nahiz eta, ni bera banaizen”, esan du Anarik. Emakume bat da azalekoa, bere adin, bere kolore, bere ile, bere ezaugarri errepika ezinekin, munduan bakarra, eta hala ere, emakume asko da, emakume guztiak. Baina ez sinboloa delako, ez delako baizik. Ez delako konbentzio bat. Ez delako ideia baten irudikatzea, irudi hutsa baizik: marra fin oker batzuk, koloreak, irudi bat.

Entzumenetik adimenera dagoen bide bera dago ikusmenetik irudimenera.

Akordatzen zara Jagten filmeko azken eszenarekin? Orein hura ez zen ideia baten irudikatzea, orein baten irudia bai, baina batez ere oreina bera zen. Orein baten oraina.

Marraztu ezazu orain, bizirik dagoela jakinda, eta ez hilda.

Akordatzen zara Jagten filmeko azken eszenarekin? Orein hura ez zen ideia baten irudikatzea, orein baten irudia bai, baina batez ere oreina bera zen. Orein baten oraina.

Marraztu ezazu zeure burua, ispiluan begiratu gabe, kanpotik ikusiko bazina bezala. Ez esan ezinezkoa denik, ez zara ikusten ametsetan kanpotik? Marra fin oker horien dardarak zure bizi osoko bihotzikarak jaso behar ditu, iragan abisaletako gorputzaren memoria, zeure errautsen epeltasuna. Batetik bestera zeharkatu zaituen tximista hori harrapatu behar duzu, eta bizirik geratu, berriz ere.

Irudimenak ez du barkatzen, esan zuen norbaitek.

Marraztu ezazu orain zeure burua, bide ertzeko seinale batean, zeure bizitzatik salto egitera ausartzen ez zarela. Eta gero salto egin.

‘Peio/Pantxoa’ (Pantxoa eta Peio, 1975). Azalaren egilea: Felix Garrido

Celosamente gordea egonen da disko hau Eresbilen, beharrik baden musikaren euskal artxibo bat, hango irudiak erabiltzen ditu Badok.infok, hala irakurri nion Jon Baguesi elkarrizketa batean, beharrik baden euskal musikaren artxibo bat, hau. Eta hala ere, ez dakizu zertarako den artxibo bat oso ondo, balio ote dion inori, zertarako erabiltzen ote duen jendeak, zertarako den iragana.

Zertarako da iragana orainaldi eternalean bizi bagara, etorkizunaren ideia bera ere desegina? Zer da iragana, dena bat-batean sortu eta ahitzen bada, dena munduaren ordena naturalari badagokio, dena “hau holaxe da” batekin azaltzen bada?

Etsiarena, nekearena, ez da harritzekoa.

Galeraren kontra ari gara etengabe borrokan, alfer samarrik izan arren.

Iraganaren irudia, izan liteke disko honen hauxe: Eresbileko irudi hau da bakarra, hauxe azaltzen da hemen, hauxe azaltzen da Azaletatik sustraietara liburuan ere, hauxe da gordeta dagoena; erabiliaren erabiliaz maiztua, arrakalatua, higatua, gero halanola osatua, zenbaki batekin artxibatua, orain ahoa zabalduagatik ere mutua.

Kolore bizikoa, erliebean eraikia, ederra izan behar zuen azalak orduan, 1975ean; gizon zein emakume, oro kantuan, oro oihuka, ahoa ozenki zabalduta, gizartea eraldatzeko ametsari emanak oro.

Hori da daukagun irudia, iraganarena, baina zer da eremuz kanpo geratu zena?

Gizajendearen ahitzea liburuaren bila sarean ibilita topatu dut esaldia: Erromako esklabuetatik oraingo langileetara, garai guztietako zerbitzarietan barrena, bada jarraitasun bat: esklabu zein langile zein zerbitzari izan, haiek ziurtatzen dute jauregiaren hornitzea. Jauregitik ikusita, funtzio hori betetzen duten artean, ez dago problemarik.

Jauregia geroko esklabu langile zerbitzariz hornitzea izan zen emakume askoren zeregina, eta saiatu ziren haur haiek gizon eta emakume askeak bilaka zitezen, ihes egin zezaten jauregia hornitzeko lanetatik, baina ez ziren konturatu jauregia bera zela beste era bateko hornitzea eskatzen zuena, sotilagoa, krudelagoa, depresiboa.

‘Euskadi, jende gutxi’ (Les Mecaniciens, 1993). Azalaren egilea: Jon Zabaleta.

Ikerketa exhaustiborik egin gabe ere, nabarmena da, eta harritzekoa ere bai: oso bakanetan aritu dira ilustratzaileak diskoen azalgintzan. Esparru naturalagoa zuten liburuetakoa beharbada, hala ematen du, normala ere bada, baina harrigarria egiten da ilustratzaileek portada gehiago egin ez izana.

Adiera bakarra edukiko ederra ilustrazioak, eta bera erdi ezkutuan beti.

Eremu berezia da, dena esatera, diskoen azalena Euskal Herrian. Oro har, ez da ondo zaindu, ez zaio garrantzirik eman. Emaitzaren edertasuna alde batera utzita ere, ez da beti asmatzen portadekin, eta salbuespenak salbuespen, irudiarekiko mimo falta da begietara jotzen duena, diskoen azalei erreparatzean.

Alferrik galdutako eremua da, gehienetan.

Biniloak, neurriagatik besterik ez bada ere, beste leku bat ematen zion irudiari, eta beste leku bat eskatzen, noski, beste funtzio bat. Ederrak dira garai bateko biniloen diseinuak. CDarekin murriztu egin zen irudiaren azalera, galdu egin zuen potentzia. Eta nire gusturako, ordenagailuz egindako diseinuak ezer gutxi ekarri zuen azaletara, ezpada efektuen katalogo kaxkar bat.

Zorionez, edertasunak beti bilatzen du bidea, salbuespenak izanagatik.

Jon Zabaletak egindako azal hau da bat.

Euskadi, jende gutxi, baina begira zenbat jende hor barruan, denak elkarren gainean, larunbat eguerdiz sagardotegian antzo, denak builaka, nor bere ahotsa eta hitza bestearen gainetik jarri nahian, beti elkarri mokoka, hitzaren biolentzia erabiliz horrek biktimarik utziko ez balu bezala, beti marmarrean eta gaizki esaka, beti bizkarretik.

Baina zeinen barruan, zeinen ahoan dago jende hori guztia? Zer da, buruhandi bat? Zer da, bi hanka txiki ditu aurrean, isatsa dirudi atzekoak, anfibio bat, narrasti bat, apo bat, jendea jan eta oka egitear dagoena? Zer da Euskadi?

Orain ere autokonplazentzia dago boladan, antza, pasatzen al da inoiz modatik? Meza medioetan mezua beti bera da: Gora Euskadi! Zeinen ondo bizi garen hemen. Denok epel-epel, elkarren ondoan, sabelez sabel, munstro baten ahoan.

‘Animalia lotsatuen putzua’ (Lisabö, 2011). Azalaren egilea: Ramon M. Zabalegi.

Mozorrotuta ibili zara, baina ez duzu lortu zeure burua hankaz gora jartzea, edo buruz behera, edo azpikoz gora, edo alde erantzira. Kentzeko modukoa uste zenuen bihotz-oskola erdoka gardena bihurtu da, azalmintz lehortua, orain ezin duzu biluztu, agerian utzi zeure mina, zeure nahigabeen zergatia izenda ezina da, eta mozorroak ez zaitu askatu, zeure baitatik askatu ezinak ematen dizu aspaldian minik handiena. Zeu izateak.

Ez daukazu maskara gehiago, zeure buruaren maskara bakarra zara.

Bazkaltzen ari diren horietako edozein izan zintezke, igandetako arima erakutsiz, mendirako jantzita, baina ez zara. Zu zeu zara, eta ez zara inor, ez zaude inon, ederrak dira leiho gorriak harrizko etxe abandonatuan, autoz betetako herriko plaza hau, linboa, igandea.

Ondoa hondoa bihurtu zaizu, bihar astelehena, adiskidea ondoan duzula abiatu zarete inoiz, beharbada, ez egitea nahi zenuten mendiko autobidean behera. Paperean marraztuta asmatu zuten bide hau, dio albotik, ez zen inolako bide naturalik aurretik. Zerua argiago dago kostaldera, esan du gero, eta argi gorria piztu da, oliorik gabe ari da geratzen autoa.

Erretzeari utzi behar diozu, ahaztu gabe.

Aritzetan gelditu zara, bazter batean, kapota ireki, motorra hozten utzi. Kafe bat hartu duzu makinatik, txokolatezko opil batzuk, zigarroa piztu duzu autoan bermatuta. Azkenean bota duzu aspaldion barrenak erretzen dizkizuna: ez diat ulertzen mundua, ez diat ulertzen ezer, zergatik dituk gauzak horrela eta ez beste era batera. Autoak ziztuan doaz, hotz egiten du. Zeinek asmatu zuen hau dena, esan nahi duk? Bai, zeinek asmatu zuen, zer egiten diagu guk hemen, zergatik dira gauzak horrela eta ez beste era batera.

Igande gauez telebistan edozein kaka ikusten egoten nauk, ohera ez joateagatik, bazekiat astelehena datorrela, aste osoa, iratzargailuarekin esnatu beharra, egin beharrekoen zerrenda luzea…

Dena duk hain biolentoa…

Lisabören disko horretan bezala, azala hain garbi, hain bare, eta barrua hain gordin, hain basa. Baina askoz edertasun gutxiagorekin.

‘Errobi’ (Errobi, 1975). Azalaren egilea: Patrice Rouleau.

Errobin bertan sortzen dira Errobiko urak, ederra da irudia, erreka meharrek osatzen dute ibai zabala, bidean lurrak onduz, jendeak biziaraziz, atzar hadi, atzar hadi, odol berria ere bada, aldaketaren seinalea.

Komiki batekoa dirudi marrazkiak, mapa zahar bat ematen du, ez du errespetatzen perspektiba klasikoa, Errenazimentuaz geroztik Mendebaldean nagusitu zena, tamaina berekoak dira urrun dauden zuhaitzak eta hurbil daudenak, etxeak ere bai, ez dago hierarkiarik, ibaia bera da sorburuan eta bukaeran, kolore bera dute zuhaitzek, lurrak, baserriek, belar-metek, landareek, etxeek. Denok gara hau, denok gara hori.

Irudia ederra da: Errobik sortzen ditu Errobiko urak.

Izenik eman arte ez dago ezer, hor egon arren. Izenak egiten gaitu, izenak batzen gaitu, kantuan egiten dugu. Banaka ari garenean ere, dutxan adibidez, kantuan beti gu ari gara, komunitate bat, kantu horiek entzun dituena, maite dituena, kantatu dituena. Orain, jaio nintzen urtean airea hartu zuten soinu eta melodiak kantatzen ditudanean, esate baterako, beste milaka lagun ari dira nirekin batera kantuan: lagunak, ezagunak, ezezagunak; biziak, hildakoak eta jaio gabeak ere bai.

Errobiko urekin bezalaxe Errobiren kantuekin ere, ziklo bat da, lurrean sortu, itsasoan hil, zerura lurrundu eta berriro jende artean sortzen dira. Azaleko irudian ondo ikusten da, Errobiko urak, Errobiren kantuak gugana datoz. Gu hirian gaude, Baionan, hor ikusten dira katedralaren bi dorreak, eta harresia. Ez gaude erreka ondoan, urari so, ez gaude zubi gainean, urak oldean etorriko diren beldurrez. Ez, guk mapa bat marraztu nahi diogu gure ibaiari, gure herriari, distantzia hartu lipar batez, gora egin, ke gozoak bezala, ez inoren gainetik gaudelako, ez egon nahi dugulako, kontzientzia hartzeko baizik. Paseo bat globoan, dena izateko kontuan, sorburua eta bukaera, dena dela bat, ibai bera, ur bera.

Eta kantua ura bezain beharrezko dugula, hitzak eta doinuak, geure buruari izena emateko, hiztun komunitate bati egarria asetzeko.

Hiztunik eta egarririk izan artean behintzat.

‘Indarrez’ (Zarama, 1984). Azalaren egilea: Gabriel Vecino.

Postaz erosi nuela esango nuke, baliteke memoriak hala ekarri nahi izatea ere, eta lurrean belauniko gorputza ohe gainera makurtuta ireki nuela paketea, bonba bat, eta txundituta begiratu niola azalari, orduan hain berria, neoizko argiak, gauak eta hiriak, koloretako eguzkitako betaurrekoak, halako collage pop bat, kiniela bat, egunkari zati bat, militarrak, telebista bere entxufe eta guzti, polizia autoa, kopak, edariak, tabakoa, eguneroko zoro bat, eguneroko bizi bat, kolore bizietan eta indarrez emana, ebakiz, angelu zorrotzez eta ertzez betea.

Ez dakit zenbat urte izango nituen, mundua zabaltzen eta abiada hartzen hasi zen gure buruetan, musikak asko laguntzen zuen. Berandu iritsi ginen 80ko hamarkadara, baina han zegoen oraindik. Eta gure heziketa sentimentalak hamarkada hartako giroa darama ernamuinean.

Ez da seguru asko Zaramaren diskorik osoena, eta ez da gainera lagun artean gehiena entzun genuena, Dena ongi dabil eta Bostak bat arrakastatsuagoak izan ziren, baina Indarrez diskoak nigan sortu zuena zerbait berria izan zen, azaletik hasita. Ebaki bat zen, etena, abiadura, kaosa eta kolorea. Mundua zabaltzen eta abiada hartzen hasi zen, aldaketa ikaragarria zetorren.

Gerora, bizi izan ez duzun garai baten nostalgiak jota edo, zaila baita bizi izan duzunaren nostalgia izatea, 80ko hamarkadako lehen urte haiek imajinatzen saiatu izan naiz, diskoen eta liburuen laguntzarekin, hemeroteketan muturra sartuta, garai hura laburbilduko lukeen ikurren baten bila.

Grazia egiten dit, esate baterako, euskal musika urbanoaren sorlekuetako bat Itziarren egoteak. Izen horrekin gainera: Mandiope. Eta han imajinatzea Joseba Zulaika Euskal Musika 80’ lehiaketa antolatzen, eta Vicente Ameztoy muralak pintatzen, edo kartelak egiten. Eta jende gaztea indarrez zetorren mundu berri baten gosez.

Baina, azkenean, lehen soldatarekin musika aparailua erosi zuen anai zaharraren txaketa gorria begitantzen zait garai hartako ikurrik onena, higatua eta kolorgetua egon arren, hain gustura janzten nuena gaztetan.

‘Denbora da poligrafo bakarra’ (Berri Txarrak, Only in Dreams, 2014). Azalaren egilea: Joseba Elorza.

Argazki digitalak, irudi digitalak ez du arimarik, ez du bizitzarik, ez da zahartzen, ez dio erasaten denborak. Arrakalarik ez, ertz horiturik ez, papera falta du; datarik ez atzean, ez izenik, ez leku izenik, argazkikoei memorian leku bat egiteko modurik ez, ifrentzua falta du. Argazkia hor dago, nahi adina zabal daiteke, ordenagailuan gorde, poltsikoan eraman aspaldian erabili ez dituzun telefono zenbakiekin batera, nahi duzunean begiratu, baina ezin ukitu inoiz. Mamu hutsa da.

Zein dira aurpegirik ikusten ez diegun gizon hori eta emakume hori?

Zurezko egitura izango zuen etxeak seguru asko, etxaurrea ere hala du, eta leihoa, aterik ez da ikusten; izarak daude kanpoan esekita lehortzen, zapiak, toaila. Kanpoan daude gizona eta emakumea ere. Denak zuri-beltzean. Iraganekoak dira. Bizirik egongo ote dira gaur, 2014ko urrian? Non ote zegoen etxe hori? Zergatik bizi ote ziren etxe horretan? Erosi egingo zuten, errentan hartuta biziko ziren han? Zertan egiten ote zuten lana? Izan ote zuten seme-alabarik? Bizirik egongo ote dira gaur?

Beste guztia koloretan dago, koloreak hotzak izanagatik. Zuri-beltzeko gizon eta emakumearen azpiko belarra, atzean ikusten diren mendiak, zerua bera urdin-gris-zuri, denak dira hotzak. Denak, leherketa batek eragindakoa dirudien su eta ke zirimolak izan ezik. Istripu bat, bonba bat, pintura fabrika baten eztanda? Zer gertatu ote da?

Bikotea lasai dago etxe atarian, lehortzen jarritako izaren babesean, ez zaie nabari urduritasunik, larritasunik. Mendiez bestaldeko leherketak ez ditu harrapatu. Ez da haraino iritsiko beroa. Baina ez diegu ikusten aurpegirik, ez dakigu suak zer argitu duen haien begietan. Zer sentitu ote dute? Azkartu ote zaie bihotza? Igo ote zaie tentsioa? Estutu ote zaie arnasa?

Esango al luke poligrafo batek eztanda horrek zer eragin izan duen euren bizitzan?

Esango al luke poligrafo batek ederra iruditu ote zaien suzko bola hori?

Esango al luke poligrafo batek zenbat mamu kabitzen diren baten bizitzan?

Esango al luke poligrafo batek ez naizela mamu bat?

‘Xabier Lete’ (Herri Gogoa/Edigsa, 1974). Azalaren egilea: Nestor Basterretxea.

Gero dena jendea da. Zeitgeist ospetsu hori ere jendea da azkenean. Eta jendeak ematen dio forma garaiaren izpirituari. Eta garaiaren izpirituak ematen dio forma jendeari. Eta jendeak ematen dio forma garaiaren izpirituari. Eta halaxe ari da espirala zabaltzen.

Baina garaiaren izpiritua ez da santua, ez da metafisikoa, fisikoa da, kulturala da, eta eguneroko bizimoduari erabat dago lotua. Baita bizimodua ateratzeari ere, noski.

Itoiz taldeari, gehiago erabili bazituen ere, tipografia bakarra eman zitzaion taldea desagertu eta gero, garai jakin bat ekartzen zuelako gogora, identifikatzeko errazagoa izan zedin, eta haren diskoak saltzen jarraitzeko, batez ere.

Tipografia bat, logotipo lanak egiteko. Nork erabaki ote zuen?

60ko hamarkadako kultur mugimendu indartsua frankismopean ito zorian egondako herri baten berpizkunde gisa esplikatu zaigu beti, ETA, ikastolak, eta abar, baina dena dago lotuta, eta pentsatzekoa da kultur industria hasiberri baten bultzada ere egongo zela atzean, eta musikaren kasuan diskoetxeen interesak, besteak beste.

Ezaguna da garaiaren izpirituari Ez Dok Amairu mugimenduak eman ziola forma, besteak beste, eta ezaguna da Ez Dok Amairu mugimenduari jendeak eman ziola forma, luzeegia litzateke izenen zerrenda hemen denak jartzen hasteko. Hain ezaguna ez dena, forma idealizatu horretatik ahaztu egiten zaiguna, ez da huskeria, Ez Dok Amairu mugimenduak logotipo bat ere izan zuela da. Nork egin ote zuen? Nork erabaki logotipo bat behar zutela?

John Bergerren ustez, testuak bezalaxe irakurtzen ditugu guk irudiak, ezkerretik eskuinera. Bertikalean, azalaren altuera osoa hartuz, kantariaren izena, letrak minuskulaz baina handiak; ondoan, izenaren altuera hartzera iritsi gabe, kantariaren argazkia, karnetekoa dirudiena; izenarekin eta argazkiarekin beherakako diagonala sortuz, gero, kantuen izenburuak, eta beheko eskuineko ertzean, Ez Dok Amairuren logotipoa.

Beharbada hemen ere pop egin zuen garaiaren izpirituak 60ko hamarkadan.

‘At’ (Dut, Esan Ozenki, 1996). Azalaren egilea: Dut.

Etxearen azala da pareta horixka, zein zenbaki izango ote da pantonen, beixa, okre argia, horixka da, hori argia, horia zuriarekin, kanpora egiten duela esan zuen Kandinskyk, beroa dela, hurbildu egiten duela ikuslea. Gehiago ere bai: “Horiak, zuzenean begiratuta edozein forma geometrikotan, ikuslea urduritu egiten du, ernegatu eta asaldatu, bere sentsibilitatearen gainean lotsagabe eta temati ari den biolentzia zantzu bat antzematen baitu bere espresioan”. Kolore guztiek eragiten digute. “Gizaki baten aldarteari dagokionez, eromenaren irudikapen kromatikoa litzateke horia; ez malenkonia edo hipokondria, baizik eta eromen bortitz bat, amorru itsua, eldarnioa”. Etxearen pareta horixka da.

Eskuin aldean, azalaren heren bat hartuz, atea ageri da, eskailerak etxearen kanpotik igotzen, landarea eskaileren metalezko barandatik igotzen, eta gero atea. Atea ez dakigu ahoa den, begia den, edo zuloetarik bat, itxita dago. Azalak ere bai, paretak definitiboki, ez du beste aukerarik uzten, ateak aukera ematen du, aukera eman lezake, kanpoan edo barruan. Etxetik at edo etxean at.

Mundua bitan banatzen da txikitan: kanpoan edo barruan.

Nolakoa da etxe hori, zati bat besterik ez dugu ikusten, ze estilotakoa da ate luze hori, ze islatzen dute goiko kristalek, non dago, noiz izan zen eraikia, ze garaitakoa da, zeinek jaso ote zuen mundutik hantxe babesteko. Langile jendeak? Ez du ematen. Zer esaten du ate batek, ate bakar batek? Norako sarrera da ate hori?

Gorputzarekin identifikatu dut etxea, azala, sarrera/irteera. Baina zeren metafora gisa erabiltzen da etxea maiz? Telebistako sabeliztunek asko maite dute: “Etxera itzulita…”. Metafora baino, eufemismoa da akaso: aberria, nazioa, komunitatea, Euskal Herria… Bandera trapu bat da, haizerik ez badabil. Ostera, haizea dabilenean oso bestelakoak dira gauzak, eta bandera trapu bat da.

Haizea harro dabil, eta hori ez da ate bat, hor ez dago paretarik, papera da, edo pixel batzuk.

Munduak bitan banatzen zaitu handitan: etxetik at eta etxean at.