Begiek adierazten dutena baino gehiago esan nahi dugunean, bestearen begiei galderak egin nahi dizkiogunean, edota erantzun bat eman nahi dugunean. Muga hori, gainditu behar denean.

Barrukoak askatu behar dituzunean, hitzik esan gabe, oihu, garraxi egin nahi duzunean. Inpotentzia, gorrotoa… barruan uzteak ez duelako onik egiten, hauek kanporatu behar dituzunean.

Inork ulertuko ez duen zure sekreturik handiena aitortu nahi duzunean…

Zure istorioa kontatzeko ordua iritsi dela uste duzunean…

Metaforak faltan botatzen dituzula ohartzen zarenean…

Unea iritsi dela jakitean…

Momentu hauetan guztietan… arkatza, orria, eskuak… hitzak.

Egia esan, ez dut gogoan noiztik gustatzen zaidan kantatzea, txikitatik oharkabean eta plazer hutsagatik egin dudalako. Duela gutxi arte, galdera honen erantzuna, ziurra ez bazen ere, halako zerbait izaten zen: “nahiz eta sei urterekin herriko musika eskolan lengoai musikala eta txistuko klaseak ematen hasi, aurreraxeago konturatu nintzen benetan gogoko nuena abestea zela, eta nire ustez, honen kontzientzia 11 bat urterekin hartu nuen, mikroa hartu eta oholtzara igo nintzen lehenengo aldian, hain zuzen ere”.

Gogoan dut txikitatik amonak abesten zidala, eta nik kantu horiek guztiak erraztasun handiz ikasi eta berarekin poz-pozik abesten nituela. Gustora egiten nuen, beste hainbat umek egiten duten bezala. Gogoan dut nire logelan, dutxan… beti bakarrik nengoenean, orduak eta orduak ematen nituela kantatzen, besterik gabe, modu inkontziente batean, gustoko nuelako, barrenetik ateratzen zitzaidalako. Musika eskolako lengoai musikaleko klaseak, ordea, ez nituen gogoko, hori bai ongi gogoratzen dudala. Txistua, ordea, gustora jotzen nuen, baina hala ere, ez nintzen guztiz ase sentitzen.

Gezurra dirudien arren, mikrofonoa hartu eta oholtza gainera igo nintzen lehenengo aldian, zerbait ezberdina sentitu nuen eta lehenengo buruhausteak hasi ziren. Eskolako beste ikasle batzuen artean, ni aukeratu ninduten abesteko (“Hara! Eta hori? Nola da posible? Ni aukeratu naute…benetan?? Asko gustatzen zait kantatzea, bai, baina nik ez dut hain ongi egiten!”). Abesten ari nintzen, beste hainbatetan bezala, baina kasu honetan, ezberdina zen, publikoa zegoen (“Ai ama”! Ni beti hain lotsatia eta jende honen guztiaren aurrean abestea ez zait axola! Gustora nago! Ze arraro… ze, ze… ze gozada!”). Momentu horretan ez nintzen modu oharkabean egiten ari, baizik eta modu oso kontziente batean, besteei abestuz, ahalik eta hoberen egiten saiatuz. Ondoren, zorion mezu asko jaso nituen (“Benetan ongi egin dut? Ez… ziria sartzen ari zaizkit, edota ni pozik jartzeko esaten didate. Edo…agian… agian egia esaten ari dira eta abesteko gaitasuna daukat! Mmmm… eztakit nik…”). Ziurtasun falta beti presente garai horietan, baina lehenengo esperientzia horrek zerbait piztu zidan barrenean. Lehen pausua izan zen.

Duela hilabete gutxi batzuk arte, hau guztia neukan gogoan, eta beraz, abesteko zaletasun eta dohainaren galderari erantzunez, pentsamendu eta oroitzapen hauei heltzen nien. 11 urterekin bizitako esperientzia horretatik aurrera hasi nintzela lehenengo pausoak ematen, bidea egiten, ahotsa lantzen, nire buruarengan konfiantza hartzen… egun hori, bizipen hori, hasiera bat suposatu zuela. Baina duela gutxi, aspaldiko gauzak txukuntzen ari nintzela, zoratu ninduen zerbaitekin topo egin nuen, eta bat-batean, oroitzapen pila bat etorri zitzaizkidan burura.

Bost urte nituela, gurasoek mikrofono bat zuen kasete bat oparitu zidaten. Oso sinplea zen, haurrentzako egina zegoelako. Bi botoi soilik zituen, bat grabatzeko eta bestea grabaketa gelditzeko. Grabaketa hauek guztiak bere garaiko zintetan grabatzen ziren. Txukunketa lanetan ari nintzela, ez nuen kasetea topatu, bai ordea, zinta pare bat. Aspaldiko objektu guztien artean, hortxe zeuden, duela 20 urtetako grabazio pila bat, nire amak bere garaian errotulagailuz idatzitako “Zuri 5/6 años” izenburupean.

Hauek hartu, eta arratsalde batekin ez zen nahikoa izan hauek guztiak entzuteko, baina benetan, orduak eta orduak hauek entzuten eman ostean eta milaka barreren ostean, flipatuta gelditu nintzela. Ez nekien bost urterekin, halakoak grabatzen nituenik. Ez nekien, bost urterekin, halakoak egiteko gai nintzenik eta zeinen gustora ari nintzen ni bakarrik! Eskolan ikasitako kantak, amonak erakutsitakoak… guztiak goitik behera kantatu eta zuzen entonatuz, eta hauetaz gain, nik asmatutako kantuak, bere melodia eta guzti (entzutekoak… jaja!). Horrek txundituta utzi ninduen, oso, baina benetan harritu ninduena izan zen, abesteaz gain, “aurkezle lanetan” agertzen nintzela! Neure buruarekin benetan flipatzen ari nintzen, hau bai izan zela barre eztanda egiteko momentua! Benetan gozatzen ari nintzela ohartu nintzen.

Grabaketa hauek guztiak entzuten nituen bitartean, argi ikusi nuen. Bost urterekin besterik ez, nire saltsan ari nintzela agerikoa zen. Abesten, aurkezten… gozatzen nuen, benetan atsegin nuen! Eta nola ez, egoera hau oso bitxia egin zitzaidan, izan ere, hogei urte igaro dira dagoeneko, eta gaur egun, bi horietan jarduten naiz. Batetik, musika talde bateko abeslari eta kantagile gisa, eta bestetik, gaur egun nire ogibidea den saio bateko aurkezle/antzelea izanik. Kuriosoa, baina errealitatea, eta honek guztiak hurrengo lerroetan idatziko dudana pentsatzera eraman ninduen:

Badirudi zaletasuna eta dohaina (edozein delarik) zainetan daramagula, gure gorputz osoa zeharkatzen duela, gau eta egun, txiki-txikitatik, horren kontzientzia ez dugun momentutik ere. Beti hor dagoela, eta modu batean edo bestean, zoriontsu izateko, maite dugun hori egitera kondenatuta gaudela, jaiotzez barrenean daramagulako, eta bizitza osoan zehar, horren atzetik ibiliko garelako, ametsa errealitate bihurtuz, ase izan arte.

Beraz, barruan duzun hori ez utzi geldirik!!!

Baliteke ni oso sentibera izatea, maitakorra, pertsonekin modu errazean eta neurri batean, nahiko azkar, lotura afektiboak eratzen dituen pertsona horietako bat, eta beraz, egoera hauek ez ditut batere ongi eramaten.

16 urterekin hasi nintzen musika talde baten partaide izaten. Nere lehenengo taldea, Jeimon Turk Band izenekoa.

Osotara, bederatzi lagun ginen. Musika egiteko, kantuak sortzeko, esperimentatzeko… hau da, gustatzen zitzaiguna egiteko elkartzen ginen, baina kontua ez zen hor gelditzen. Kuadrilla bat ginen, bere afariak, parrandak… egiten zituen kuadrilla. Dena primeran zihoan, ekipo bat ginen, musika kontuetan, beti elkarrekin. Baina taldekide batek taldea utzi behar zuela aitortu zigunean (kasu honetan, niretzat taldean pisu handiko laguna zena, eta nerekin batera kantu gehienak konposatzen zituen taldekidea), neri mundua gainean erori zitzaidan. Momentu horretan, lehen bizipen horretan, eskemak guztiz hausten zaizkizu eta ez dakizu nora jo. Galduta zaude. Oraindik ere, momentu hori bergogoratzean, sentsazio hori barrenean senti dezaket… nere lehenengo “kolpea” izan zen.

Hala ere, aurrera egiten duzu. Urteak pasatzen dira eta aldaketa gehiago etortzen direla ikusten duzu. Taldekide batzuk beste lehentasun edo beste proiektu batzuk dituzte esku artean, eta beraz, alde egitearen erabakia hartzen dute.

Bai, aurrera egiten duzu, baina hasieran, lur jota gelditzen zara, abandono sentsazioarekin. Hurrengo egunetan, entseguetan, kontzertuetan… pertsona hori edo horiek ezin dituzu guztiz ahaztu, hor jarraitzen dute, faltan botatzen dituzu, eta zeure barrenean, sentimendu arraro bat, sentimendu garratz bat somatzen duzu.

Baina tira! bizitza bera halakoa da ezta? batzuk joaten diren moduan, beste batzuk etortzen dira, eta zuk, aurrera egin beharra daukazu, zure proiektuarengatik borrokatzen jarraitzen duzu.

Egia esan, askotan, kontu honekin “trauma” txiki bat ez ote dudan hartu galdetzen diot neure buruari.

Nere lehenengo taldean, aldaketa dexente izan ziren… eta negar pila egin nuen. Horrelakoa naiz, ezin nuen (ezin dut) ekidin.

Denborarekin, arrazoi ezberdinek eraman ninduten “nirea” sentitzen nuen proiektu hura uztera. Oso gogorra egin zitzaidan, mila eta mila buruhauste… baina iritsi zen eguna zeinetan erabakia hartu nuen, nere bizitzako erabaki konplikatuenetariko bat, asko kostatu zitzaidana, baina bestetik, ongi ari nintzela sentitzen nuen. Oso gaizki pasa nuen. Asteak, hilabeteak, urteak… pasa behar ziren; hala ere, egun, sentimendu horren zatitxo batek barruan jarraitzen du. Ez duzu guztiz ahazten.

Hesian taldean sartzean, kuadrilla berri bat sortu zen. Kuadrilla bat, denborarekin, familia bihurtu zena.

Gogoak, ilusioa… berriz ere, mundua jateko nahiaren sentsazioa. Zoriontsu nintzen! Hutsik zegoen hutsune hori, berriz ere bete zen. Bete baino, hutsune horrek poztasunez gainezka egin zuen! Orduan,  %100 ez, nere %150 emateko prest nengoen!

Zortzi ginen, harreman oso estua geneukan gure artean, mundu honetan gehien maite genuena egiteko elkartzen ginen… ez nuen gehiagorik nahi! Egoera hau luzerako izatea besterik ez… bai, oso inuxentea nintzen.

Aldaketak hasi ziren, taldekideen alde egiteak. Momentu bat iritsi zen non haserrea sentitu nuen. “Malko asko bota ditut dagoeneko, ez dut negar gehiagorik egingo. Pertsona bakoitzak bere erabakiak hartzen ditu, eta horrela bada, ez dago zer esanik eta zer eginik. Harri bihurtuko naiz, ez dut gehiago gaizki pasako…”  nere burua teoria horrekin konbentzitu nahiean, baina ezin. Alferrik. Sentsazio hori errepikatzen da, ezinezkoa da sahiestea.

Urte hauetan guztietan zehar gauza asko ikasi ditut eta testu honetan orain arte aipaturiko guztiak kutsu tristea edo dramatikoa dutela ematen duen arren (niretzat gai zaila da, eta gainera, askotan, nahiko drama-shower naiz…) ez ditut gauza onak ahaztu nahi, asko dira eta.

Pertsona bat joaten da, beste ibilbide bat hartzea erabaki duelako, baina joate horrekin, etorrera bat dago, eta etorrera horiei esker, pertsona berriak ezagutzen dituzu. Pertsona izugarriak, asko emateko dutenak.

Familia aldatzen da, bai, baina familia izaten jarraitzen du. Lagun, bizipen, ekarpen… berriak. Taldea eboluzionatzen dihoa, taldekide bakoitzak, taldeari bere ukitu eta xarma ipintzen diolarik. Berriz diot, pertsona izugarriak ezagutzen dituzu, musikari bezain pertsona onak direnak. Pozik zaude hauek ezagutu izanaz.

Denborarekin, “ikasten” duzu; aldaketen kontua, bizitzako eta kasu honetan, taldeetan gertatzen den gauza normala dela ikusten duzu eta asimilatzen saiatzen zara. Baina, guztiz ohitu? Sekula.

Behin hor egon diren pertsona horiek ez dituzu inoiz ahaztuko, markatuta geratzen zaizkizu, onerako, edo txarrerako. Hor egoten jarraitzen dute, eta hor egoten jarraituko dute.

Bakoitzak bere bidea egin behar du, ez beste inorena. Bakoitzak bere erabakiak hartu, eta gainerakoek horiekin aurrera egin. Gutxi batzuk datoz betirako geratzeko asmoarekin. Bizitza horrelakoa da, ziklo bat da, eta ziklo horretatik pertsona asko igarotzen dira. Goazen ba bakoitzaren gauza onenekin gelditzera, ikasitako guztiarekin, oroitzapen on guztiein, atzera begiratu gabe eta uneoro, momentu horretan ondoan duzunarekin topera biziz, aurrera eginez!

Muxu bat bidali nahi diet, lehenago edo beranduago, denbora luzez edo motzez, toki batean edo bestean, nere bizitza musikaleko zatitxo bat zuekin konpartitzen utzi didazuen guztiei… zuekin ere, asko ikasi dudalako, mila esker!

Abesti batzuk gure haurtzaroa, gaztaroa… beno, orokorrean, gure bizitzako etapa jakin bat markatzen digute, eta kantu hura erreferente dugularik, ez dugu beste modu batean imajinatzen. Zaila egiten zaigu beste ahots batekin entzutea, erritmoa aldatu dela ikustea, instrumentuek marrazki ezberdinak egiten dituztelaz ohartzea… Normalean, lehenengo entzunaldiko erreakzioa “ez dut gustoko” edo “originalarekin gelditzen naiz” esatea izaten da, jatorrizko abestiaren nondik norakoak barruraino sartuta ditugulako eta beraz, ez dugu bestelako moldaketarik onartzen.
Arrotza egiten zaigu kanta berria. Gure belarrientzat, lehenengo entzunaldia ez da erraza izaten. Baina bigarren, hirugarren… entzunaldietan iritzia alda daiteke.

Gehienetan, abesti originalarekin gelditzen gara, baina nik diot, alderaketekin sartu baino lehen (zein den hobeagoa baloratzera sartu baino lehen), zergatik ez bakoitzaren xarma eta berezitasunarekin gelditu? Argi dago kantu originala beti izango dela “lehena”, erreferentea, berezia eta nola ez, meritua duena, azken finean, kantu horretan oinarritzen garelako bertsioa egiterako orduan. Baina bertsioek ere, zerbait berria transmititu ahal digute.

Duela gutxi, Hesian-eko taldekideok, erronka polita hartu genuen esku artean. Gasteizko Hala Bedi irratiak, bere 30. urteurrenerako disko bilduma bat kaleratu behar zuen, eta guri, Euskal Herriko beste 14 talderi bezala, bilduma horretarako kantu baten bertsioa egitea proposatu zigun. Lehen momentutik, guztiok nahiko argi izan genuen: emakume musikariz osaturiko talde bat aukeratu nahi genuen eta hautabide ezberdinak kontuan hartu ondoren, aho betez hartu genuen erabakia. Guztiok ongi ezagutzen genuen eta guztiontzat erreferente izan ziren bi emakumeen kantu bat aukeratu genuen, Alaitz eta Maiderren “Amets bat” kantua, hain zuzen ere. 90. hamarkadako abesti oso mitikoa, lasaia, goxo-goxo abestuta dagoena eta milaka aldiz, gustu handiz, xurgatu duguna.

Guk abestiari buelta eman genion eta gure eremura eraman genuen. Gainera, pertsona askoren desioa (baita nirea pertsonala ere) betetzea lortu genuen, izan ere, bi artista hauen ahotsa, aspaldidanik zuzenean entzun gabe genuena, estudiora ekarri genuen. Alaitz eta Maiderrek, guk abestiaren bertsioa egiteko baimena eskatu eta haien baiezkoa jaso ostean, gurekin kolaboratzeko proposamena bota genien eta zelako sorpresa, haiek izugarrizko poztasunarekin baiezkoa eman zigutela. Ohore bat izan zen beraiekin kontatzea eta argi dago lan honen emaitzaren berezitasun nabarmenena hori izan dela.

“Amets bat” kantuaren bertsioa egin dugu, nahiko ezberdina dena, sentsazio eta sentimendu ezberdinak transmititu ahal dituena, baina zatitxo batean besterik ez bada ere, kantu originalaren esentzia guztiz bizirik mantentzen duena: bi emakume hauen ahotsa.

Hemendik, MILA ESKER Alaitz eta Maiderri! Plazer bat izan da erronka honi esker, zuek ezagutzea!

Hementxe duzue emaitza entzungai. Gozatu belarriak!

//www.youtube.com/watch?v=gtHR6jArIkM

Letrarik gabeko kantak daude. Musika bere osotasunean protagonista den unea da hori, eta hauei, oro har, kantu instrumentalak deritzegu; bertan, instrumentuek soilik hartzen baitute parte. Beste hainbatetan, ordea, ez dago instrumentuen beharrik izaten musika sortzeko; naturak berak, hala nola, musika sortzeko gaitasuna baitauka. Amalurrak melodia ederrak eskaintzen dizkigu. Kasu hauetan, musikaren doinuak hitz egiten digu, oihu egiten digu edo besterik gabe, belarrira goxo-goxo xuxurlatzen gaitu. Toki ezezagunetara eramaten gaitu, aurretik inoiz bisitatu ez ditugun lekuetara hurbilduz, eta askotan, gure gorputzarentzat berriak diren sentsazioak deskubritzen eta bizitzen ditugu. Musikak inspiratzen gaitu, haserretzen gaitu, maitemintzen gaitu…. bat-batean, masailetik behera malko bat irristatzen ari dela ohartzen gara, zergaitia zein den jakin gabe; bestetan, nahi gabe, irribarre bat pizten zaigu; bestetan…

Niri halakoak ia egunero gertatzen zaizkit, edo hori behintzat nahiko nuke nik, esperientzia zoragarria baita. Adibidez, eta oso urrutira joan gabe, Sorotan Bele taldeko “Amodioaren eza” kantu instrumentala entzuten dudan aldiro, begiak ixten zaizkit, barruko dena uzkurtzen zait, hunkitzen naiz, eta jarraian, negargura pizten zait. Orduan, begietatik malkoak ateratzen zaizkit, saihestezina da, automatikoa. Ondoren, dantza egiteko gogoak izaten ditut. Ballet-a dantzatzen imajinatzen dut neure burua, areto ilun eta handi batean, besoak eta hankak luzatuz, toki batetik bestera salto eginez… eta nik, sekula ez dut ballet-a dantzatu. Sekula ez dut lehenago nire burua ballet-a dantzatzen irudikatu. Harrigarria. Bitxia da oso.

Musikak, izaki bakoitzari, mezu ezberdin bat bidaltzen dio, eta guk, modu batean ala bestean jasotzen dugu, modu batean edo bestean interpretatzen dugu, eta askotan, mezua zein den ez dakigu, ez dugu ulertzen… bakarrik sentitu egiten dugu.

Edo ez. Hau sentipen bat besterik ez da, musikarekiko esperientzia bat. Baliteke aurretik esandako guztiak ez edukitzea ez buru ez hankarik. Batzuk hala usteko duzue, letrarik gabeko kantu batek ezin duela mezurik transmititu, ezin dugula horren gaineko irakurketarik egin, ezin garela gehiegi emozionatu… laburbilduz, horrek ez daukala logika handirik, letrarik gabe, mezurik ez dagoelako eta beraz, interpretazioak ez daukala lekurik kantu hauetan.

Niri hitz hauek ezagunak eta aldi berean, kuriosoak egiten zaizkit, izan ere, nik ere sentsazio hau askotan izaten dut, eta beraz, identifikatuta sentitzen naiz. Baina hau, bestelako egoera batzuetan gertatzen zait. Musikak beti zeozer transmititzen didan moduan (ona, txarra edota axolagabekeria izan), askotan, musikari letra jartzen diogunean gauza alda daiteke. Musikari letra gehitzean eta letra horrek inongo funtziorik ez duenean, niretzat kantua apurtzen da, hondamena kantuaz jabetzen da. Egoera honek, aipatu berri dudan sentsazioa bizitzera narama: entzuten ari naizen letrak ez dauka zentzurik, guztiz zentzugabea baita eta ez da ezer esaten ari… zer demontre ari naiz entzuten?! eta oraindik okerrago… parranda botatzen ari naiz, horrelako kantu bat jarri dute eta, ai! konturatu gabe hura abesten hasi naiz edo buruz dakidala ohartu naiz. Noski, musika “pegadizoa” denez eta letra oso “sinplea”, erraz sartzen zaigu belarritik…

Gaur egungo kantu gehienek, musikaren konpainian, letra daramate. Letrek zerbait kontatzen digute, azken finean, mezuak dira, eta edozein mezuk zerbait esaten digu, edo behintzat, esaten saiatzen da. Mezu zuzenak izan daitezke, zeharkakoak, metaforez josiak… azken hauek dira nire gogokoenak. Hauetan, letra poesia bihurtzen da. Esaldiek magia puntu bat daukate eta metaforez jantzitako esaldi bakar batek interpretazio ezberdin asko sor ditzake. Musikarekin gertatzen den bezala, halako hitz jokoek mezu ezberdinak transmititu ahal dizkigute, edo hobe esanda, entzule bakoitzak esaldi horiek modu ezberdinetan uler ditzake. Bakoitzarentzat esanahi bat izango du. Hortxe topatzen dugu letren magia eta edertasuna.

Eta ez al zaizue inoiz gertatu kantu bat entzutea eta letrak ezer ez transmititzea? Hau entzun eta letra horrek ezer ez esatea? Mezu hutsak jasotzen arituko bagina bezala. Zein da bada, kantu horren funtzioa? Guztiz hanka motz gelditzen da. Zerbait idatzi da, bai, baina argi islatzen da zeozer idazteagatik izan dela. Letra sartzeko “beharra” ikusi da eta edozein gauza sartu da. Betiko bost hitz klabeak tartekatu, eta aurrera! Letra bukatuta. Modu horretan, oso erraza da letrak idaztea, edonork egin ditzake!

Badakit zaila dela baloratzen letra bat ona den ala ez, bakoitzak bere iritzia izango duelako, baina ziur nago pertsona orok izan dugula sentsazio hori. Ni, horrelako kanta batekin topatzen naizen aldiro, pena eta amorru izugarria sentitzen dut, eta gehien arduratzen nauena da ikustea, nola halako letrak idazten dituzten talde batzuk kristoren arrakasta lortzen duten. Hitz horiek jendearen ahoetan entzutea, musika itsaskorraren laguntzari esker barruraino sartu zaizkigulako.

Halako kasuetan, agian hoberena izango litzateke obra horretako pertsonai bakarra musika izatea; musikari hitz egiten uztea, letraren presentziarik gabe. Esaera batek esaten duen moduan, “hitz egitera zoazenean, zure hitzak isiltasuna baino hobeak izan daitezela” edo, “ez baduzu ezer esateko, ez esan ezer”. Horixe aldarrikatuko nuke nik.

Berriz diot, badakit letren kontua oso gai subjektiboa dela, baina… edozein idazlek edo kantagilek bere gain hartu beharreko ardura dela uste dut, bestela, daramagun erritmo honi esker, laister edozeini deitu ahal izango diogu “idazle” edo “kantagile”, edonork jarriko baitio “edozer” musikari. Momentu hau iristsiko balitz (eta tamalez, uste dut jada iritsi dela), artisten sormena eta benetako lana lurrera botatzen arituko ginateke.

Neure kasuan, abeslaria eta letren egilea naizen aldetik, esan dezaket, eta uste dut argi adierazi dudala, letrek kriston garrantzia daukatela. Nik, azken finean, letren eta hauei jartzen diedan melodien bidez sortzen dut kantuaren zati garrantzitsu bat, eta horrek, konpromezu itzela eskatzen dit. Ez dut instrumenturik jotzen, beraz, nire sortzeko era burua/buruhausteen, inspirazioaren, hitzen, paperaren eta arkatzaren laguntzarekin lortzen dut, eta emaitza hori, musikarekin bat egiten dut.

Hitzak, esaldiak… kantu oso bat. Hau da nire adierazteko era, nire terapia askatzailea, barruko dena hustutzeko modua… kantu bat osatzeko modua, musikari laguntzaile bat emateko modua. Normalean, kantu bat ez dut egun batetik bestera amaitzen, nahikotxo jaten baitut burua, askotan, akaso, honi buelta gehiegi ematen dizkiot.

Inoiz ez nuke idazteagatik idatziko, eta letra bat sortzen dudan bakoitzean, bi helburu nagusi izaten ditut: neurea propioa dena eta entzuleena. Neure helburu propioa gehienetan lortzen dut: esan nahi dudana, esan nahi dudan moduan gorpuztu dut. Askatu dut. Bigarren helburua, ordea, zailagoa da eta ez dakit lortzen dudan edo ez. Hau da, ez dakit zein punturaino entzuleei nire mezuak iristen zaizkien ala ez, baina ahalegindu naizen sentsazioarekin gelditzen naiz, eta beraz, ase.

Musika eta letra, letra eta musika; biak batera edo bakoitza bere aldetik. Artea, azken finean, gaur egun, gutxi baloratzen dena eta kriston garrantzia daukana. Egunen batean akaso, gai honen inguruan kantu bat idatziko dut, hemen eta orain idatzitako buruhausteak norbaitek ulertu ez baditu, ea kantu baten letrari esker mezua hobe eta sakonago iristen zaion.