Mihise taldeko hirukoa. IBAI ARRIETA

Azken lana, bigarren diska hau, Ahaldatu, bere ibilbidean mugarri berria izan daitekeela dirudi: esperimentazioa, emozioa eta narratiba propioak elkarlanean doaz baina beti bere nortasuna mantenduz. Hirukotea da Mihise, Beñat Urteagak (baxua, ahotsa), Antton Aranburuk (gitarra, ahotsa) eta Mikel Olasagastik (bateria) osatua.Elkarrizketa honetan, Mihisek bere identitatea, inspirazio iturriak, sortzeko prozesua eta entzulearekin partekatu nahi dituen ideiak esploratuko ditugu, Urteagaren ahotik. Era berean, bere ibilbidean izan dituen esperientziak, erronkak eta une gogoangarriak ezagutzeko aukera izango dugu, haien barneko indarra eta sormen askatasuna modu hurbilean ulertzeko.

Taldearen identitatean sakonduz, lehen lanetik hona, nola definituko zenukete Mihise proiektua gaur egun?
Identitateari dagokionez ez nuke esango gehiegi aldatu denik Mihise. Hasieratik izan dugu soinu berriak eta kantak egiteko modu berriak probatzeko helburua eta horretatik sortzen den identitatea, biderik itxi gabe.

Azken disko hau bigarrena izanik, zuen ibilbidean zehar, zein puntutan sentitu zenuten zuen soinua “aurkitu” zenutela?
Gure soinua ez dakit badugun, baina badaude ezaugarri batzuk oso Mihiserenak direnak. Bateria jolastiak, intentsitatearen gora-beherak, melodia errepikakorrak… Lehenengo diskoa sortu aurretik buelta asko eman genizkion gure proposamenari eta disko horrek ezaugarri horietatik asko zituen. Bigarren disko honetan, zabaldu egin dugu gure soinua. Ahots gehiago sartu, pasarte instrumental zabalagoak, soinu errealak… Diskoan kontatzen den istorioarentzako lagungarriak izan diren elementuak gehitu ditugu.

Aurreko diskoarekiko zein izan da talde gisa egin duzuen aldaketa handiena?
Batez ere konposaketan sintetizadoreetatik ere abiatu garela. Aurreko diskoan sintetizadoreen rola pasarte jakin batzuetan laguntzea edo aldaketa bat ematea izan zen, baina disko berrian instrumentu nagusi dira askotan. Bestalde, ahots gehiago sartu dugula esango nuke, abeslari bezala gure burua seguruago sentitzen dugun seinale.

“Hasieratik izan dugu soinu berriak eta kantak egiteko modu berriak probatzeko helburua”

Lan berri hau prestatzean, zein izan da momenturik zailena? eta harrigarriena?
Gure kantak entsegutik entsegura egiten ditugu, eta oso modu demokratikoan. Horrek esfortzu handia eskatzen du konposatzeaz gain, elkarren gustuak kontutan hartu eta denok gustura utziko gaituzten erabakiak hartzeko. Ez dakit une bat bereziki zaila izan den, baina eztabaida potoloak izan ditugu kantuak ez genituelako berdin sentitzen eta irtenbide bat bilatu behar genielako.
Une harrigarrienak berriz, estudioan pasa dira. Bai Peru Galbetek eta baita Alejo Orbegozok (Ke Lepo) gure kantuak euren lurretara eraman eta eraldatuta itzuli dizkigutenean. Espero ez genituen emaitzak izan ditugu eta ukitu freskoa eman diete biek.

Sorkuntza prozesuan zein kanta sortu zenuten lehena? Eta azkena? Ba al da ezberdintasun haundirik bien artean?
Kantuak ez ditugu hasi eta buka egiten, diskoa grabatzera joan arte irekita mantentzen ditugu eta aldaketak jasotzeko aukera dute. Lehenengo hasi genuena Heldu beharrik gabe izan zen. Urte batzuk armairuan gordeta izan genuen eta grabaketa gerturatzen ari zenean berriz hartu eta guztiz konbentzitzen ez gintuzten gauzak aldatu genizkion: ahotsaren melodia, sintetizadorea sartu… Ez gara erraz konformatzekoak, onerako eta txarrerako.
Egin genuen azken kantua berriz, Aldatu zara izan da. Diskoa grabatzeko hilabete pare bat falta zirela proposatu zuen ideia Anttonek eta hasieran denboraz justu ibiliko ginen sentsazioa izan genuen. Eskerrak kantua adarretatik heldu eta behar zuen energia jarri genion, diskoa borobiltzen duen kantua baita.
Bien artean desberdintasun nagusia sintetizadorearen presentzia da, Aldatu zara-k sintetizadorean du abiapuntua konposizioaren ikuspegitik, Heldu beharrik gabe-k berriz gitarra-baxu-bateria hirukoan.

Diskoko letretan sakonduz, zein da zuentzat emozionalki kantu gogorrena?
Norberak bere moduan jasotzen ditugu letrak eta ez da erraza hau erantzuten. Idazteko inspirazio une gogorrena izan zuena Egizu negar izan zen eta ez da gehiegi sakondu behar zergatia ulertzeko, kar kar.

Ba al daukazue inoiz publikora esplikatu ez duzuen letra baten atzean istorio berezirik?
Ez ditugu inoiz esplizituki esplikatu gure letrak eta horrela hobeto dela uste dugu. Gure disko bakoitzean kantuz kantu garatzen doan istorio bat kontatzen da eta entzuleak istorio horietako esaldi batzuekin konektatuko du eta beste batzuekin ez, bere ibilbide pertsonalaren arabera. Dena den, seguru bertan inplizituki doazen sentimenduak ulertu ditzakeela eta bidaia hori gurekin batera egin dezakeela, pelikula bat balitz bezala.

//www.youtube.com/watch?v=g0pDn9plFCE

Soinu eta esperimentazio aldetik, zein tresna edo efektu izan da disko honetan funtsezkoa?
Sintetizadoreak. Disko honetan pisu handia hartu dute eta taldea soinu aldetik beste leku batera eraman dute.

Grabazioan ba al da momentu bat “hori ez genuen espero baina gertatu da” modukorik?
Niretzako pertsonalki horrelako une bat izan zen nabarmena. Dena eman kantuan Alejok kantuaren atal bat guk pentsatuta genuen moduan egin beharrean erabat aldatzeko proposamena bota zigun. Kantuak beste kolore desberdin bat hartu zuen eta ni behintzat lehen baino askoz beteago utzi ninduen.

Izan al da zerbait zuzenekoetan daukazuen eta grabaketan isladatzea ezinezkoa den hori? Eta alderantziz?
Gure kantak lokalean jo bezala grabatzen ditugu eta horregatik jo genuen Iñigo Irazokiren Atala estudiora. Hirurok elkarrekin joaz grabatu dugu diskoa, zinta analogikoan eta tranpetarako tarte gutxirekin, beraz, zuzenekoan dugun ezer ez dugu grabatu gabe utzi.
Beste zentzuan berriz, sintetizadore kaparen bat uzten dugu zuzenekoan sartu gabe edo baita kontrabaxuaz jotako atalen bat. Praktikotasunetik hartutako erabakiak dira, nabaritzeko zailak direnak.

“Sintetizadoreek disko honetan pisu handia hartu dute eta taldea soinu aldetik beste leku batera eraman dute”

Normalean nola izaten da zuen kantu bat sortzeko prozesua?
Lokalean sortzen dira kantuak orokorrean. Inprobisatu, gustuko atalak aukeratu eta horiek garatu. Prozesu ederra da jolasetik sortzen baita, baina baita motela ere. Kantuak su baxuan egiten ditugula esan dezakegu!

Disko honetan ba al da ohiko moduan egin ez duzuen kantarik? Hala izan bada, emaitza gustatu zaizue?
Dena eman kantuaren sorrera nahiko berezia izan zen. Usurbilgo kulturgunearen ekitaldi baten baitan Antton eta biok moda desfile bati zuzeneko musika jartzeko ardura izan genuen eta horretarako prestatu genuen kantuetako bat izan zen. Mikel ikusleen artean zegoen eta asko gustatu zitzaiola esan zigun. Handik denbora batera lokalean berhartu eta beste egitura bat eman genion. Uste dut freskotasuna eman diola kantuari beste leku batetik sortua izateak.

Diskoa kaleratu berria izanik, zeintzuk dira zuen epe motzerako planak?
Plan nagusia kontzertuak jo eta diskoa ahalik eta leku gehienetan aurkeztea da. Kontzertuen bidez jende asko ezagutu dugu bidean eta uste dugu hori dela hau guztiari zentzua ematen dion gauzetako bat. Aurreko diskoarekin jende eta leku eder asko ezagutzeko aukera eduki genuen eta orain ari gara beste batzuk ezagutzen. Oso eskertuta gaude horrelakoekin. Ez dugu jo nahiko genukeen lekuen zerrenda bat, baina ideiak etorri ahala saiatuko gara ateak jotzen. Hori bai, sufritu gabe!

Baduzue inoiz egin ez duzuen baina saiatu nahi zenuketen formaturik edo kolaboraziorik?
Ez dugu gehiegi hitz egiten horrelako gauzez. Badugu nahikoa lan astean entsegu bat egiteko elkartu eta gure bizitzak kudeatzearekin! Kar kar! Dena den, nik beti izan dut orkestra batekin gure kanten moldaketa batzuk egitearen ametsa baina hori oraintxe ez dago gure esku.

Zer izango litzateke Mihiserentzat hurrengo urteetako ametsetako proiektua?
Galdera honekin zeharo zahartu garela ohartu naiz! Orain dela urte batzuk esango nizuke kontzertuz kontzertu ibili eta Mihiseren kantuak jotzetik bizi ahal izatea litzakeela gure ametsa. Baina gaur egun, baditut lagunak horrela bizi direnak eta euren bizitzak ez du zerikusirik AEBtako rock izarrenekin.
Beraz, kontzertuak interesa duen jendez betetako areto ederretan jotzea, noizean behin Euskal Herritik kanpo ere ateratzeko aukera edukitzea eta guzti hau gure bizitza pertsonalekin bateragarri egitearekin izugarri pozik egongo ginateke. Eta beno, dirurik galdu gabe, horixe ametsa!

Musika esperimentazioaren eta proposamen ezohikoetan dabil Paxkal Irigoyen (Ainhize-Monjolose, Nafarroa Beherea, 1988). Gitarra, mandolina, teklatuak edota ahotsa bereganaturik, azken urteotan dozenaka proiektutan aritu da: Bloñ, Frigo, Tud, Zezenaren taldea… oraingoan aldiz, Xak izeneko bakarkako proiektuarekin agertu zaigu musikari behenafarra.

Lehen lan honek popa eta folkaren soinuak gogorarazten ditu, hala ere, nahiz eta melodiak nagusi diren ia kantu guztietan hasikerako lasaitasuna hautsi eta kanta nahasten duten erritmo aldakorrak aurki ditzakegu. Soinu berrietara irekiz, sinpletasunetik abiatuta, entzunaldi bat baino gehiago behar duen disko konplexu bat sortu du azkenean Irigoienek. Hala ere, diskoan barneratzen denak bidaiatzea lortzen du.

Orain, bere ibilbide pertsonala eta musikala sakonago ezagutzeko aukera izango dugu, baita bere sormen-prozesuan murgiltzeko ere. Lehen diskoarekin bide berri bat ireki du, eta proiektu honek bere musika esperientzia guztien sintesia dakarren arren, etorkizunera begira ate asko zabaltzen ditu.

Elkarrizketa honetan beraz, bere sortze-bidearen nondik norakoak, gaur egun bizi duen unea eta etorkizunerako asmoak ezagutuko ditugu.

Paxkal Irigoien musikaria, Xak proiektuarekin.

Badirudi geldialdi kontzeptua ez dela zure hiztegiaren barne sartzen, Bloñ taldearekin azken kontzertua oraindik izanik bakarkako diska kaleratu baitzenuen. Uneoro konposatzen zabiltza?

Bai, posible bada, egun guziz ari naiz musikan. Ta momentu batzuetan ideia batzuk ateratzen dira. Ez da egun guziz gauza berri bat ateratzen, bana beti baditut kantu batzuk bidean.

Musikari polifazetikoa izateaz gain musika estilo aldetik ere hainbat adar ukitzen dituzu. Bakarkako diska honetan folk eta pop estiloetan murgiltzen zara. Eroso sentitzen zara estilo honetan?

Momentu honetan bai! Azken urteetan pop eta folk frango entzun dut, eta ondorioz, nik ere horrelako zerbaitetan ibili nahi nuen.

Zure aurreko bakarkako disketan Paxkal Irigoien izena erabili duzu, aldiz kasu honetan Xak izena erabiltzera pasa zara.Zergatik aldaketa hau?

Pixka bat akitu nintzen ene izen ta deiturarekin aritzeaz. Hainbat proiektutan ibili naiz eta oraindik ibiltzen naiz, eta banuen inpresioa ene izenarekin ematen nuen proiektuak ninduela laburbiltzen, edo inpresio hori nuen besteen gain. Enetzat proiektu guziak inportanteak dira

Bakarka kaleratu duzun hirugarren diskoa da. Lehen bi diskoen artean soilik urte bat igaro zen. Aldiz, bigarren diskotik azken disko honetara zazpi urtetako aldea eman da. Tarte hontan zertan aldatu da Paxkal musikari bezela?

Atsedenalditto bat hartu nuen 2019an, Euskal Herritik mugitu nintzen, lehengo proiektuak utzi nituen edo pausan jarri. Atseldenaldi horretatik ideia eta gogo berriak agertu ziren, eta atsedenaldi hori baliatu nuen baita ere musika lantzeko! Denbora guzia banuen enetako, eta tarte handi bat musika lantzen pasatu nuen. Iduritzen zait orain lehen baino gauza sinpleagoak egiten entseatzen naizela, tresna guttiagorekin, baina garrantzia gehiago emanez lehen lerroan gertatzen denari.

Bakarkako diskoetan ere estilo aldetik aldaketa nabariak ematen dituzu. Lehen diskoa zaratatsua izan zen, bigarrena instrumentala eta azken honetan folk intimistago batera mugitu zara. Aldez aurretik argi daukazu disko bakoitzean hartu beharreko norabidea?

Hastapen batean disko hau 2020an atera nahi nuen! Eta bertan ziren kantu ideiak beste estilo batetakoak ziren gehienak (elektronika gehiagorekin, erritmo kutxa,..). Disko honi bere bidea emaiten hasi nintzelarik, grabatzeko datak finkatu aitzin, hor erabaki dut zein kantu geldituko zen eta zein ez, zer atxikitzen nuen. Azkenik sortutako kantu batzu atxiki ditut, eta ideia borobilduak ziren beste batzuk.

Aurreko diskoetan nahiz eta kantu zehatz batzuetan laguntzaileak izan bakarka aritzen ziren, bainan kasu honetan aldiz musikariez inguratu zara. Zer ezberdintasun atxematen dituzu bakarkako eta talde formatuaren artean?

Bakarka aritzean zurea bururarte eramaiten duzu, zuk dituzun ahal eta mugekin. Orain arte bakarka ibiltzen nintzen ainitz, baina orain konposatzeko momentuan, badut besteei erakusteko beharra, haien oharren entzuteko beharra. Iduritzen zait taldean arituz proiektua aberesten dela. Disko honetan, ekarpen handiena Julen Etxeberrik, Allande Etxeberrik eta Iñigo Irazokik eman dute. Eta haietaz gain, Isuo, Peru, Maia, Elorri eta Loraren laguntza eta ekarpenak izan dira baita ere.

“Lagunekin aritzeak babesa, giro ona ta elkar laguntza ekartzen du”

Horretaz gain beste proiektuetan ere Allande eta Julen dauzkazu ondoan. Zer suposatzen du zuretzat konfiantzazko halako bi musikari ondoan izateak?

Allande eta Julenekin Frigo, Haira, Xak eta beste proiektu batzuetan topatzen gara. Bikaina da haiekin aritzea!! Orain Xak taldeko kontzertuetarat gehitu dira ere Uxue Olaziregi eta Paul Couvreur. Xaken ta beste taldeetan, lagunekin aritzeak babesa, giro ona eta elkar laguntza ekartzen du.

Allande taldeko partaide izateaz gain, grabaketako soinu teknikari gisa aritu da. Nola joan zen grabaketa prozesu guztia?

Allanderekin diskoko gitarra elektrikoak grabatu ginituen bere etxean. Ondotik Iñigo Irazokiren Atala estudioan grabatu dugu gaineratekoa. Iñigok analogikoan grabatzen du, ordenagailurik gabe, zinta batzuen gainean; manera horretan ez duzu hainbat aukerarik editatzeko, akatsen zuzentzeko. Hastapen batean pixka bat beldurtua nintzen, batez ere ahotsaren grabaketarentzat. Baina azken finean behar zen denbora hartu dugu, eta biziki untsa pasatu da. Eta ainitz eskertu dut pantailari begira izan gabe grabatzea! Nahasketa Iñigok ere egin du. Aitzinetik grabatzeko momentuan behar ziren erabakiak hartzerat eraman gintuen (ze mikro, zein soinu kolore xekatzen ginuen), beraz nahasketarako hautu gehienak hartuak ziren. Biziki naturala izan da. Masterizazioak kezkatzen ninduen, ez naiz kasik sekulan kontent atera masterizazio estudioetarat igorritako proiektuekin. Beti ukan dut inpresioa hor arte egindako lana suntsitzen zutela!! Aldi honetan Donostiako Doctor Master estudioan egin dugu masterizazioa Estanis Elorzarekin eta biziki kontent naiz emaitzaz; jakin izan du behar zen hori gehitzen hor arte egindakoa errespetatuz. Oro har, Allande, Iñigo eta Estanisekin aritzea erraza eta goxoa izan da. Galdera haundirik gabe aitzinatu da proiektua haiekin, naturalki.

Diskoa ere modu autogestionatuan bai ekoitz eta bai kaleratu duzu. Ze abantaila eta desabantaila ekartzen dizu honek?

Abantaila askatasuna da, eta desabantaila horrek ekartzen dituen lan eta gastuak!

“Kantua logikoki baina sorpresa batzurekin aitzinatzea da ene helburua.”

Diskoan sakonduz, kantuen konposaketetan ez zara formula errazetan erortzen eta badirudi kantuen konposaketei itzuli bat baino gehiago eman diezula. Kantu konbenzionalak ez egitea zen helburua ala modu naturalean atera dira?

Kantuak, lehen-lehenik, gitarran dudanideia batetatik abiatzen dira. Eta ainitzetan ideia hori kantuko momentu inportanteena bilakatzen da (errepika, edo gehien errepikatzen den zatia). Ondotik sortzen dut ingurumena (koplak, zubiak,..) eta entsetazen naiz dena lotzen. Kantuei ainitz itzuli emaiten diet gehienetan. Kantua logikoki baina sorpresa batzurekin aitzinatzea da ene helburua. Libe-k hori biziki untsa lortzen du.

Musikaz gain letrek ere izugarrizko pisua daukate diska honetan. Minetik abiatuta etorkizun argitsu bat irudikatzen duzu. Halako letrak idazteak zaila izanik zertan lagundu dizu?

Hitzen idaztea konplikatua zait. Ez da errazki egiten dudan zerbait, eta beti bukatzen ditut epeagatik. Disko honetan, denbora eman dut gauzen kondatzeko manera, tonoa atxemaiten. Ez dut mezu orokor bat xekatu, ene/gure gauzak kondatzen ditut, inguratzen gaituen paisaian kokatuz.

Musika munduan aritzeaz gain Bañolet filmarekin zinemagintzan zure lehen urratsa egin zenuen. Beraz jadanik bai konposatzaile, idazle eta zinemagile lanak uztartu dituzu. Ze loturak aurkitzen dituzu mundu hauen artean?

Errealitatea beste manera batez aipatzeko tresna batzu bezala ikusten ditut. Baita emozioak ateratzeko tresna bezala. Pasionatzen nauten diziplina batzuk dira.

Eta elkarrizketarekin amaitzeko, zer helburu eta amets bete nahiko zenituzte Xak proiektuarekin?

Kontzertu batzuk eman, abentura berriak partekatu! Uda huntan Jurgi Ekizarekin itsas bira bat egin dugu, itsas belaz, herriz herri. Pertsona berriekin musikan aritu nahiko nuke, eta leku berriak ezagutu nahi nituzke.

Madame Birrots taldeko bost kideak.

Lehenik eta behin, nola sortu zen taldea?

Hasiera batean talde izateko helbururik gabe sortu zen. Greba feministetako bazkalondoetan instrumentuak hartu eta elkarrekin kantatu eta musika jotzen hasi ginen. Horrelako bazkalondo batean Izpigiko Bereko Bentako Idoiak kantu batzuk prestatu eta beraien bentan kontzertu ttiki bat egiteko proposamena luzatu zigun, eta hura pretatzeko helburuarekin hasi ginen elkartzen.

Eta nondik heldu da taldearen izena?

Taldearen izena berriz Mari Luz Estebanen “birrotxak” poematik dator. Hau ere lagun batek proposatu zigun: andre zahar, neska zahar edo mutxurdin erran nahi du. Erranahia gustatu zitzaigun, eta aitzinetik Madame gehitu genion izenari indar gehiago emateko edo.

Bost emakume zarete taldean. Hasieratik argi zeneukaten soilik emakumezko talde bat osatzea ala modu naturalean emandako gauz bat izan zen?

Greba feministen inguruan sorturiko taldea izanik, naturalki eman da emakumezkook bakarrik osatzea taldea.

Musika munduan, nahiz eta emakumeen presentzia geroz eta nabarmenagokoa den oraindik emakumez osatutako taldeen beharra sentitzen da. Zentzu hortan, nola ikusten duzue euskal eszenan eman den bilakaera?

Egia da gero eta emakume gehiago gaudela oholtzetan, lan haundia egin dute gure aitzinetik pausua eman dutenek ,eta oraindik ere egiteko aunitz dagoela erraten ahal dugu. Izan ere, euskal eszena geroz eta anitz eta zabalagoa da, baina jaialdi eta kontzertu areto aunitzetan, oraindik ere, parte hartzen duten talde gehienak gizonezkoak dira.

Taldearen berezitasunetako bat biolontxeloaren presentzia da. Zer ekartzen dio taldeari gisa hontako instrumentu bat izateak?

Hau ere modu naturalean eman zen, ez zen hala pentsatu hasieratik. Gitarrak, perkusioa eta ahotsa genituen taldean eta Eneritz txeloa ikasten ari zela jakin genuenean taldera hurbildu eta probatzeko gonbita luzatu genioan. Txeloak bertze indar bat ematen die gure kantei, bertze soinu mota bat, normalean horrelako formazioetan ikusi edo entzuten ez dena. Berezitasun hori maite dugu.

Hasieran soilik bertsioak jotzen zenituzte, aldiz ondotik zuen konposaketak egitera ekin zenioten. Erreza izan ahal da urrats hori ematea?

Bertsioak egiten aritzen ginen elkartzen ginenetan eta egia erran ez dugu ongi oroitzen nola izan zen, baina Birrotxak izan zen gure lehenbiziko kanta propioa. Mari Luz Estebanen poema gustatu eta hori musikatzen hasi ginen, modu inprobisatuan. Horrela sortu genuen gure lehenbiziko kanta eta horren ondotik etorri dira gainerakoak. Denak ere antzera sortu ditugu, inprobisazioarekin jostatuz bai letra bai melodietan.

Zuen kantuak egin ondotik diska grabatzera animatu zarete. Batzuentzat zuen lehen grabaketa izan da. Nola bizitu zenuten grabaketa prozesua?

Hasieran urduritasunez, erran duzun bezala lehenbiziko aldia zelako gehienendako. Baina orduak pasatu ahala gustoa hartu genion. Atala estudioan, Iñigok, etxean bezala sentiarazi gintuen eta egia erran arras oroitzapen politak ditugu grabaketa egunetakoak. Iñigo Irazokirekin grabatu genuen, berak analogikoan egiten du lan, talde osoak elkarrekin joz grabatu genuen eta honek ere lagundu gintuela uste dugu. Bertzeen hurbiltasun horrek segurtasuna ere ematen baitu.

“Orokorrean jendea adi egoten da entzuten eta zenbait kantutan publikoak kantatu ere egiten du, horrek ilusio berezia egiten digu”

Behin diskoa grabatuta zuzenekoekin hasi zarete. Jendearen erantzuna nolakoa izaten ari da?

Arras kontent gaude jendearen erantzunarekin. Diskoa atera aitzinetik ere emanak genituen kontzertu batzuk baina bateriaren partez kajoia jotzen zuen orduan Alaznek. Beraz, berritasun hori dugu orain ematen ari garen kontzertuetan. Orokorrean jendea adi egoten da entzuten eta zenbait kantutan publikoak kantatu ere egiten du, horrek ilusio berezia egiten digu.

Kontzertuak emateaz gain, Zapatillera elkartearekin Baztanen ere kontzertuak antolatzen zabiltzate batzuk. Zertan da proiektua?

Irailean urtaro bat kontzertu bat ekimenari hasiera eman genion eta orain udaberriko kontzertuak prestatzen ari gara. Martxoaren 16an Amaiurko elkartean izanen dugu udaberrikoa, Berako Hirugarren Mundu Gerra eta Harat taldeekin.

Zer ekartzen du Baztanen gisa horretako elkarte eta espazio bat izateak?

Hasteko entsaiatzeko leku bat edukitzea. Gauza sinplea iduri du, baina zapatillera eduki arte Baztanen ez zegoen entseatzeko lekurik. Egon direnek bertze erabilera batzuk zituzten eta denetatik alde egin behar izan dugu/dute. Hortaz aparte, musikariok elkarren artean harremantzeko ere balio du eta zuzeneko musikaz gozatzeko izan bertan edo izan inguruko herrietan antolatzen ditugun kontzertuetan.

Madame Birrots, zuzenean

• Otsailak 28: Axular Elkartea – Burlata (Nafarroa)
• Martxoak 14: Haize Basa  (+ Bidenabar) – Baigorri (Nafarroa Beherea)
• Martxoak 27: Zaldiko Maldiko – Iruñea
• Apirilak 4:  Sahrijai Kultur Elkartea – Villabona (Gipuzkoa)
• Apirilak 12: Etxeluze Gaztetxea  (+ Kaskezur) – Orio (Gipuzkoa)

Kuartz bikoa, zuzenean: Ibes Mongaburek eta Oihan Delavignek osatzen dute taldea.

1. Taldea ezagutzen ez dutenentzat bi pertsonek osatutako taldea da Kuartz. Ez da ohikoena. Zer dela eta formatu berezi hau?

Formatu hau, gure kasuan, gitarra batez eta bateria batez osatutakoa da. Pedała batzuren bidez, baxuaren notak entzun daitezke. Azkenean, bi gara, baina saiatzen gara eszenalekua hainbat betetzen, soinuaren aldetik bai eta ezenografiaren aldetik ere.

2. Bluesaren, stoner-aren eta rockaren eraginak oso nabariak dira zuen ibilbide osoan zehar. Musika estilo aldetik, hasieratik argi al zeneukaten norabide hau hartuko zenutela?

Lehen errepiketan, hasi ginen formatu honetan, pentsatzen genuen baxu jotzaile bat eta kantari bat beharko genituela. Baina eroso senditu ginen formatu honetan eta ildo horretatik segitu genuen. Beharbada blues-ago zen hastapeneko proiektua, eta orain gehiago rock-a berdin.

3. Bikote izanik musika talde beretsuak entzungo dituzue… Baina, zein talde hautatuko zenukete batak maitatu eta besteak gorrotatzen duena?

Gorrotatzea talde bat zaila da gaur egun, ez bazauku gustatzen talde bat beste batera pasatzen ahal gira errexki, ditugun tresnekin. Aldiz, taldebatzuk bata besteari ezagutarazten ari gira usu. Eta bistan da, binaka ibiltzen diren taldeak joriatzen ditugula.

4. Aipatu bezela, Kuartz taldearekin dagoeneko hiru diska grabatu eta 100 kontzertutik gora eman dituzue. Atzera begiratuz, musikalki ze aldaketa eman duzue zuen lehen kontzertutik honat?

Bai, 2016 hasi ginen, eta garaian anplifikadore analogikoak erabiltzen genituen gitarra soinuarentzat. Orain digitalerat pasatu gira eta soinu horiek landu ditugu, gure berezkotasuna atxemanez. Bestalde, sample-ak erabiltzen ditugu ere zuzenekoetan. Covid garaiak berriz, argiztapen automatikoa sortzea eta martxaraztea ahalbidetu zigun.

5. Diskoan zentratuz, Nola definituko zenukete zuek disko hau?

Beti zaila da nahiko gibeltasuna hartzea gure lana aipatzeko. Baina errango genuke, ainitzez gehiago landu dugula disko hau, konposizioa mailan. Kantu bakoitza bururaino eramatea sentzazioa gehiago ukan dugu disko honetan. Soinuen aldetik ere gehiago landu ditugu, baina hor Eñaut Gaztañagaren laguntza eta eragina senditu dugu. Estiloaren aldetik, kantu gehienak beste diskoen haria segitzen dutela uste dugu, eta kantu batzuk sorpresa ttiki batzuk izaiten ahal dira beharbada.

6. Alta izan zen zuen lehen aurrerapen kantua. Kaleratzea lagunartean grabatutako bideoklip batekin egin zenuten. Nola joan zen prozesua?

Aski luzea izan zen prozesua. Lehenik, sei hilabete lehenago hasi ginen biltzen Eñaut Castagnetekin, ideien idazteko, Alta kantuaren musika eta hitzetik abiatuta. Berantago hasi ginen gauzen antolatzen: lekua baieztatu, lagunak kontaktatu…

Mendiko eszenen filmatzea asteburu batez egin zen. Erronka haundia izan zen guretako, 20 bat jende kudeatzeko, suak, eguraldia, etab. Xakeen eszenak berantago egin genituen. Azkenik, Eñaut Castagnet-en eskutik pasa zen muntaketarentzat.

//www.youtube.com/watch?v=fnYAxw0HKZk

7. FOMO kantuan sare sozialak aipatzen dituzue. Pertsona bat gai da haren herriko kontzertuko afitxean “atsegin dut” kilkatu eta ondoren zuzenekora ez joatea. Jende gaztearengana iristea lortu duzue?

FOMO kantuak gehiago Fear Of Missing Out sindromea aipatzen du, beraz zerbait huts egitearen beldurrari buruz dago. Sare sozialen kontra ez gara, hor dira, eta tresnak baizik ez dira. Gure ardura da nola erabiltzen ditugun. Gero, jende gazteari buruz, ez gara haien gibeletik baitezpada ibilki. Gustatzen zaigun musika egitea eta gustatzen zaizkigun gaiak jorratzea da gure helburua. Jendea hunkitzen badu han edo hemen, izan gazte edo ez hainbeste, hainbat hobe!

8. Kantu berdinean ere egungo internet masifikazioa aipatzen duzue. Segundo gutxitan , kantu bat gustatu ezean, klik baten bidez hurrengo kantura pasatzen gara. Diskoak ere melomanoentzat geratzen ari direla dirudi single-en mesedetan, diskoaren formatua azkenetan dagoela iruditzen al zaizue?

Ez dakigu. Guk kontsumitzaile bezala, diskoak osoki entzuten ditugu orokorrean. Egia da single-asko ateratzen direla ere, baina usu diska berri baten parte dira. Maizago komunikatzea ahalbideratzen dute singleak ateratzea, baina oraingoan ez gara sobera horretan.

9. Disko honekin zein helburu betetzea gustatuko litzaizueke?

Ba oihartzun positiboak ditugu orain arte disko honi buruz, eta pozik ateratu gara emaitzarekin, ez da guti! Orain nahi genuke ahal bezainbat jendek entzun dezaten eta jendea gure kontzertuetara hurbil dadin.

10. Bonberenea Ekintzak zigilupean aterako duzue azken diska hau, ze bultzada berri emanen dizue autogestiotik zigilu batera igarotzeak?

Azken momentuko proposamena izan da, eta pozik gara zigilu horretan sartzeaz. Normalki Tolosa inguruko taldeak dira gehien bat, baina Zestoan grabatu genuelako sartu ahal izan gira. Bonberenea ezaguna da, beraz ikusgarritasun handiagoa emanen digu, baita famili baten babesa izaitea senditzea.

11. Zer espero duzue edo zer lortu nahi duzue etapa berri honetan?

Beharbada kontzertu leku berri batzuetan jotzea lortzea, izain Euskal Herrian baita atzerrian.

12. Oro har, iparraldeko euskal eszena zer moduz ikusten duzue? Osasuntsu al dago?

Kontzertu ttipiak emateko espazio ainitz galdu dira hamar urtez, baina ber momentuan, herriko bestetan kontzertuak badira, eta jendea mugitzen da kontzertuendako. Beraz errango nuke begi honez ikusten dugula. Beste iniziatiba ainitz badira ere kontzertuak antolatzeko, eta baldintza honetan.