Ruben Gonzalez + Aiora Renteria + Asier Basabe + Iñaki Imaz = Zea Mays. (Monika del Valle / Foku)

Aiora Renteria, Ruben Gonzalez, Asier Basabe eta Iñaki Imaz Piti-k hogei urte baino gehiago daramatzate batera musika jotzen, eta Carles Campon Campi ekoizleak talde izaera hori indartzeko ahalegina egin du. Vetusta Morla eta Jorge Drexlerren diskoak nahastu ditu Campik besteak beste, eta harengan jarri dute konfiantza osoa Zea Mayseko taldekideek. «Talde solidoaren kontzeptua asko gustatzen zaio Campiri, eta, hori indartzeko asmoz, estudioan gu laurok bakarrik eta batera egotea nahi zuen», azaldu du Renteriak.

Horregatik ere, diskoko abesti guztiak estudioan grabatu dituzte laurek elkarrekin; azaldu dutenez, zuzeneko emanaldiarekin ahalik eta antzekotasun handiena eduki ahal izateko. «Elkarrekin jotzeko orduan, gure artean kontaktu bisuala eta fisikoa egoten da, eta horixe behar dugu Zea Maysen espiritua mantentzeko», goratu du Basabe taldeko bateria jotzaileak. Irailaren 1etik 9ra arte egin zituzten grabaketa guztiak, Renteriak kontatu duenez: «Inoiz ez dugu hain denbora gutxian disko bat grabatu; oso bizia izan da». Nahasketaz arduratu den teknikariak oso aldaketa gutxi egin dituela nabarmendu du taldeko abeslariak. Tempo bat aldatu eta errepikapenen bat kentzeaz harago, errespetatu egin du taldeko kideek bidalitako lehenengo maketa. New Yorken (AEB) egin dituzte nahasketak Hector Castilloren estudioan.

Aldaketarik handiena sintetizadorearen erabilera izan da, eta taldekideek esan dute zuzenekoetan ere eramango dutela. «Aurreko diskoarekin alderatuta, gogorragoa da disko hau. Gitarra gehiago sartu ditugu, zarata gehiago, fuzz gehiago… Ez dakit nahita egin dugun, baina horrela atera zaigu», aitortu du Imazek.

«Atera barruan dena. Egindakoa ahaztu dezadan», entzuten da diskoari izena ematen dion “Atera” abestian. Taldearen aldarria azaldu du Imazek: «Era positibo batean, barruan daukaguna atera nahi dugu, lokaletik atera, diskoa atera… betiere, ihes egin barik».

“Era positibo batean, barruan daukaguna atera nahi dugu, lokaletik atera, diskoa atera… betiere, ihes egin barik”

Eta, hain zuzen, atzerrira aterako dira gaur Ondarroan (Bizkaia) hasiko duten bira berrian. Paris, Berlin eta Amsterdamen joko dute, besteak beste. Euskal Herrian ere ariko dira, eta, aurreratu dutenez, abenduaren 20an kontzertua emango dute Bilboko Kafe Antzokian.

Diskoko 11 kantuen artean, “Zintzilik” kantua da diskorako propio egin ez duten abesti bakarra. Elkar diskoetxearen Gure oroitzapenak diskoan agertzen da, eta Joseba Sarrionandiaren hitzekin sortu zuten. «Pena bat iruditzen zitzaigun horrelako kanta berezi bat gure diskoetan ez egotea, eta, gainera, diskoaren izaerarekin bat zetorren», esan du Renteriak.

Duela bi aste kaleratu zuten diskoaren aurrerapen abestia, “Kea”, eta Txaber Agirrek eta Gaizka Izagirrek egin dute haren bideoklipa. Melodia sortu eta gero idazten ditu hitzak Renteriak, eta, «idazteko ohiturarik» ez daukanez, askotan «itota» heltzen dela kontatu du. «Haize orratzak bezalakoak garela, beti berdinak ez garela» jasotzen du abestiak. «Horretara zabaldu behar gara, bizitza gogorra da, baina aurrera jarraitzeko beharra daukagu». Kanta «berritzailea, dantzagarria eta jendearen buruan gelditu egiten delako» aukeratu dute musikariek.

Durangoko Azokan mahaia jarriko du taldeak, eta Ahotsenean ere izango da.

Mikel Azpiroz eta Jabier Muguruza, disko-liburuaren aurkezpenean. (Monika del Valle / Foku)

Muguruzak hamaseigarren lana du bere diskografian, eta, azaldu dutenez, enkarguz egin dute. Barnasants jaialdiaren 25. urteurrenaren harira, iraganeko euskal kantagintzaren errepasoa jasoko zuen disko bat egiteko eskatu zion Pere Camps jaialdiko zuzendariak. Eta horrela ekin zioten, 2018ko udan. Bi urteko prozesuaren ondoren disko «koherente» bat lortu dutelakoan da Azpiroz. Jean Marie Ekai, Mikel Artieda eta David Gomez musikariek osatu dute taldea, Azpirozen ustez, talde bikaina osatu dute: «Profesional handiak batu dira, eta emaitza ezin hobea izan da».

Mila kantu entzun ostean, aukeratutako abestietan autore lana aldarrikatu nahi izan du Muguruzak. Hainbat ildotako musikariak txertatu ditu abestien zerrendan. Horien artean, Mikel Laboa «bezalako artista bat» nahitaez sartzeko beharra sentitu du [Entzun "Antzinako bihotz"]. Baita ere, haren ustez «hain ezaguna ez den» Iñaki Eizmendiren “Zu eta zugan” abestia ere. «Hau ez da ranking bat, abesti guztiak daukate nire ibilbide pertsonalean esanahi bat», azaldu du egileak. Hala, abestien artean daude, besteak beste: “Izarren hautsa” (Xabier Lete); “(H)erra kanta” (Anari); eta “Oi lur, oi lur” (Benito Lertxundi).

Disko berriarekin normalean baino gehiago ahalegindu behar izan dela nabarmendu du Muguruzak. Ez da lehenengo aldia bertsioak egiten dituela; aurretik, besteak beste, Jackson Browne eta Leonard Cohen abeslarien omenaldietan parte hartu izan du. Baina disko honetarako abestiak bereziki landu dituela kontatu du, bere estilo pertsonala txertatzearen zailtasunak handiak izan direla. Bertsio originaletik aldentzerakoan lanak eduki dituela azaldu du; adibide moduan, “Zu eta zugan” Iñaki Eizmendiren abestia aipatu du.

Jazz apurtzailea
Abestiak sortzean Muguruzaren estilora moldatu direla adierazi du Azpirozek: «Hainbeste urtetan Muguruzarekin lan egin eta gero, abesti bakoitzean bere eremura bideratzeko gai ikusi dut nire burua. Kanten eta abeslariaren aukerak aztertu nituen horretarako». Jazz estiloaren aldeko apustua egin dute, bertsio «estandar» batetik urruntzeko asmoz. Melodia lasaiak dira nagusi, eta gitarra eta pianoak laguntzen dute abeslariaren ahotsa.

Disko osoa amaitua zutela, anaia Iñigo hil zela ekarri du gogora musikariak: «Nire anaia diskoa bidali baino egun bat arinago hil zen, eta azken momentuan berari eskaintzea pentsatu nuen». Eskaintza hori diskoaren lehenengo orrialdean ageri da: «Iñigo Muguruza in memorian. Paradisu zineman ikusiko gara, maitia». Fermin eta Iñigo Muguruzaren “Hemen izango bazina” kanta ere aukeratu du anaia zaharrenak disko-liburuan hamargarren kanta izateko.

Pedro Manterolak egin du disko-liburuaren diseinua.

60 urteetara helduta, gauzak beste modu batera ikusten dituela aitortu du Muguruzak: «Bi urte iraungo zuen proiektu honetan sartzeak esan nahi zuen ezin izango nuela nire sorkuntza propiorik egin tarte horretan; hori izan zen nire zalantzarik handiena, nahiz eta berehala eman nion proiektuari baietza».

Emetik hasten da
Bernardo Atxagak idatzi du disko-liburuko testua, ordenarik gabeko alfabeto batean oinarrituta. «Eme da Muguruza, Jabier», irakur daiteke hasieran. Eme letrarekin hasten baita idazleak propio sortutako alfabetoa. Testua sortzeko ere hizkiak izan ditu oinarri. Ez denak, Atxagak liburuxkan aitortu duenez: «Letra asko gelditu zaizkit aipatu gabe: esate baterako z, r, s eta w».

Diskoaren hamaseigarren kantuan Atxaga bera entzun daiteke testua irakurtzen, euskaraz. Kantu horren letra, euskaraz ez ezik, katalanez eta gaztelaniaz ere jasota dago liburuxkan.

Diseinu zaindua du disko-liburuak, kanta bakoitza ilustrazio batekin lagundu du diseinatzaileak. Amaieran, sortzaileen aurkezpenak egin dituzte, David Sagastaren zuri-beltzeko argazkiekin lagunduta. Muguruza: «Azkenaldian zuri-beltzeko argazkiak gustatzen zaizkit gehien».

Proiektua abiatu aurretik Barnasantseko jaialdikoek bi baldintza jarri zizkioten Muguruzari. Bata, disko-liburu bat izan behar zela, eta Atxagak idaztea «komenigarria» zela. Eta bestea, bi zuzeneko eman beharko zituztela. Datarik eman ez duten arren, zaleek 2020. urtera arte itxaron beharko dute abestiak agertoki gainean entzuteko. Bilbon eta Bartzelonan kontzertuak ziurtatuak dituzte, baina Irunen (Gipuzkoa) eta Palman (Balearrak, Herrialde Katalanak) jotzea gustatuko litzaiokeela aurreratu du musikariak.

Diskoaren azalean, maletak ageri dira. Taldekideak prest dituzte, hartu eta «izarretaraino heltzeko», diskoan esaten duten bezala.