Gor diskoetxeak kaleratutako diskoaren harira Iruñean egindako aurkezpenaren irudia. (Gorka Rubio / Foku)

Duela 40 urteko gertakizunak ez ahazteko, hainbat herritarrek eta gizarte eragilek Sanferminak 78 Gogoan plataforma eratu zuten. Urtea hasi zenetik, 1978ko uztailaren 8ko gertakizunak gogoratzeko, buru-belarri ari dira lanean. Patxi Goñi Gor diskoetxeko arduradunak azaldu duenez, plataformako hainbat kiderekin hizketan ari zela otu zitzaien diskoa egitea. «Musikak ere memoriaren alde ekarpen handia egin dezakeela uste dut», adierazi du Goñik.

Hala, Gor diskoetxearekin harremana zuten hainbat musikariri diskoan parte hartzeko proposamena egin zien. Orotara, hamar musikarik nahiz taldek hartu dute parte: «Bakoitzak, uztailaren 8ko gertakarien harira sentitu zuena islatu du bere hitzen eta musikaren bitartez».

Inpunitateari stop lan askotarikoa da. Hainbat estilotako musika egiten duten artisten lanak batu dituzte. Fermin Balencia, La Chula Potra, El Drogas eta Balerdi Balerdi dira, besteak beste, proiektuarekin bat egin duten sortzaile eta taldeetako batzuk. Goñik azaldu duenez, diskoaren bitartez, hainbat belaunalditako musikariak jarri nahi izan dituzte harremanetan, modu horretan hartu-eman berriak eratu daitezen.

German Rodriguezen hilketaren erantzukizuna ez zuen inork bere gain hartu. Goñik ondo gogoan du epaiketetan gertatutakoa. «Ikerketak egin ziren, baita epaiketak ere, baina guztia ezerezean gelditu zen». Iruñeko gaztearen heriotzarekin «justiziarik» egin ez arren, gertatu zena kontatu beharra dagoela aldarrikatu du. «Gaur egungo gazte askok ez dakite zer gertatu zen 1978ko uztailaren 8an. Ziurrenik historia liburuek ere ez dute kontatuko. Beraz, guri dagokigu gertakari lazgarri eta mingarri haren berri ematea».

Sei abesti berri
Diskoan jasotako hamar abestietatik lau ez dira berriak. Fermin Balenciak, La Chula Potrak eta El Drogasek aurretik eginak zituzten Rodriguezen omenezko abestiak. Beraz, proiektuan parte hartu duten gainontzeko sei taldeei gertakizunen inguruan zuten ikuskera abesti moduan azaltzeko eskatu zieten. Abesti horiek Iruñeko K estudioetan grabatu zituzten iragan urtarrilean eta otsailean. Zaharrak, berriz, birmasterizatu egin dituzte, soinu aldetik diskoak «batasuna» izan zezan. Hala, emaitzarekin «oso pozik» dagoela adierazi du Goñik. Izan ere, uste du Nafarroan musikaren inguruan dagoen aniztasunaren isla dela.

Proiektua gauzatzeko «denbora gutxi» izan dutela onartu du Patxi Goñik. Hala, diskoan parte hartu duten artista guztiek batera kontzerturen bat eskaintzeko aukerarik baden galdetuta, ez duela uste dio: «Artisten egutegiak oso zailak dira, baita Iruñerriko kontzertu aretoenak ere. Ez dut uste hamar artista eta talderekin kontzerturik programatzeko aukerarik izango dugunik».

Aurreko lau lanak baino rockzaleagoa da Donostiako taldeak iragan udan Higain estudioetan grabatutako diskoa. (Julen Barragues)

Orain arteko lanen artean zuzenena da Ze Esatek taldearen azkenekoa. Zortzi abestiz dago osatua, eta Gilisagastik dio disko motza osatzeak gauzak «aurrez ondo pentsatuta» edukitzea eskatzen duela. Duela urtebete eten bat egin zuten, taldearen norabidearen inguruan gogoeta prozesu bat zabaltzeko. «Rockaren aldeko apustua zen egin genitzakeen apustuen artean gehien motibatzen gintuena». Aurreko lanekin alderatuta, nabarmen handitu da gitarrak diskoan duen pisua. Ukaezina da Kaliforniako punk eta rock melodikoaren eragina. 

Dena den, ia bederatzi urtean landutako taldearen soinuaren ikur nagusi izan diren aire instrumentuek bestelako izaera bat dute oraingoan. Ezin da esan inondik inora bigarren mailan daudenik. Izan ere, abestien egituran «bestelako hutsune» batzuk betetzeko baliatu dituzte. «Gure asmoa ez da izan aireko instrumentuak zokoratzea, eta egin duten sakrifizioaren konpentsazio moduko bat izan da “Rude Girl” abestia». Ska klasikoaren kutsu nabaria duen abesti horretan, emakumeen eskubideak dituzte aldarri.

Funtsean, Ze Esatek taldea osatzen duten kideen helburu nagusia «ondo pasatzea» izan da beti. Sarritan aldarrikatu izan dute rockaren itzalpean dibertitzeko xedea. Oraindik ere, 2009an bezala, proposamen berria entzunda nabari da dibertitzen jarraitzen dutela. «Gogoratzen naiz taldean hasi ginenean ez genekiela zertan ari ginen ere; dena zen berria», onartu du. Baina ordutik denbora ez dela alferrik igaro irizten dio: «Lehen dena zen festa eta parranda, eta orain ez diogu horri uko egiten, baina buru gehixeagorekin egiten dugu guztia». Alde horretatik, nabarmendu du heldutasunak ematen duen patxada dela orain taldeak dituen indarguneetako bat.

Kritika ikur hartuta 
Oro har, lan berria osatzen duten abestietako hitzek lotura zuzena dute egunerokoarekin: mozal legea eta turismoaren inguruko eztabaidak, kasurako. Abestien hitzak idazteaz Sustrai Colina eta Andoni Mujika arduratu dira. «Gu gogaitzen gaituzten arazoak islatzen dituzten hitzak hautatu ditugu batez ere». Gainera, taldea Donostiakoa denez, turismoaren gaia jorratzera «ia behartuta» zeudela sentitu dute. «Iragan udan, bolo-bolo ibili da turismoaren afera, eta islatu beharreko zerbait zela iruditzen zitzaigun».

Bestalde, nabarmentzekoak dira diskoan izan diren kolaborazioak ere. Koban taldearekin egindakoa nabarmendu du Gilisagastik. «Haiekin kolaboratzen dugun lehenengo aldia da; “Su olatu baten” abestiari sekulako distira eman diote». Baina, Kobaneko kideekin batera, besteak beste Gatibuko Alex Sarduik eta Skakeitaneko Pello Armendarizek ere jarri dute euren hondar aletxoa.

Datozen asteetan, diskoa aurkezteko kontzertuetan murgilduko dira buru-belarri. Urtarrilaren 26an Oñatiko (Gipuzkoa) Gaztetxean joko dute, eta 27an Donostiako Doka kafe antzokian. Otsailaren 3an, Gasteizko Kubik aretoan izango dira, eta 16an, Legorretako (Gipuzkoa) antzokian.

Governors taldearen seigarren diskoa da ‘Z.E.R.O.’.

Lan berriak izandako harrerarekin «oso pozik» daudela onartu du Zubillagak. «Oso gustura gaude diskoarekin. Oso kritika onak jaso ditugu». Durangoko Azokan eman zuten diskoa aurkezteko lehen kontzertua, Plateruenan. Aretoa lepo bete zuten, eta entzuleak guztiz aztoratzea lortu zuten. «Lan berri bat kaleratzean, beti izaten dira zalantzak, baina kontzertuko lehen abestia jo orduko ohartu ginen gozatzen ari ginela, bai gu eta bai kontzertura joan zirenak».

Hamar abestiz osatutako diskoa da Z.E.R.O. Ez da lan lineala. Rock lodia erraietan duten abestiez gain, proposamen melodiatsuagoak ere jaso dituzte. Hala ere, abesti guztietan agerikoa da Governors taldeak berezkoa duen soinua. Sarritan, abestiak elkarren kontrapuntu modura daude antolatuta. «Diskoan, bi muturrak kontuan hartzen saiatu gara. Pianoa eta ahotsa osagarri sotil dituzten abestiak metal izaera hertsiagoa dutenekin uztartu ditugu». Zubillagak aipatutako bi mutur horien erakusgarri dira “Hezurraren kultura” eta “1937″ abestiak. Metalaren eremuan, soinu lodiek pisu handiagoa dute aurreko lanetan baino. Hala ere, Zubillagak uste du diskoa itsu-itsuan entzunda ere erraza dela Governorsena dela ebaztea.

Benetan indartsu hasten da diskoa, “Diabolus” abestiarekin. Elizan izandako pederastia kasuak salatzen ditu. Iragan urtean Euskal Herrian jakin ziren sexu gehiegikeria kasuen harira, taldekoek argi izan dute abesti horrek izan behar zuela hamarreko zerrendan lehenengoa. Hasieran, horregatik hautatu zuten single modura. Baina, diskoa kaleratu baino lehenago, hainbat adiskide eta jarraitzailerekin bildu ziren. «Iritzia eskatu genien, eta galdetu genien zein abesti gustatu zitzaien lehen entzunaldian. “Bizhilik” abestia hautatu zuten, eta haien iritzia errespetatu dugu». Zubillagak azaldu duenez, disko bat kaleratzen duten bakoitzean egiten dituzte halako bilerak. «Hilabeteak eta hilabeteak abesti berberak entzuten aritzen gara, eta objektibotasuna galdu egiten da. Besteen iritzia entzutea beti da garrantzitsua». Batez ere, bilera horretara joaten direnei lehen entzunaldian barruan eragiten dieten sentsazioan jartzen dute arreta. 

Z.E.R.O diskoa zuzena, trinkoa eta borobila da. Borobila bai musikari dagokionez, bai letrei dagokienez. Alde horretatik, Aiert Goenagak, Mikel Etxaburuk eta Xabi Igoak egindako lana goraipatu du Zubillagak. Lehenik eta behin, Juan Sangrek, taldeko liderrak, melodiak egiten ditu. Gero, abesti bilakatu diren lehen doinu horiei hitzak jartzeaz arduratzen dira Goenaga, Etxaburu eta Igoa. Sangrek nahi duen hori erraz ebazten dutela uste du Zubillagak.

Ametsen aldeez
Gizartean hedatutako arazoak eta kezkak dituzte orain ere mintzagai Governorsekoek. Baina berezia da “Amets ehiztariak” eta “Amets hipoxikoak” abestien bitartez egiten duten proposamena. Desio den horren bi aldeak plazaratzen dituzte bi abesti horietan. «”Amets ehiztariak” abesti nahiko alaia da; etorkinen zein hemengoen ametsez hitz egiten dugu: hau eta bestea izanda zein zoriontsuak izango ginatekeen». Baina “Amets hipoxikoak” kantuak ez du aurreko abestiaren argitasunik. Amesten den horren b aldeaz mintzatzen da. Norbanakoari egunerokoak eragiten dion «itomen» sentsazioa maisuki islatzen dute. Diskoa entzuten ari dena desioen munduan barneratzen da “Amets ehiztariak” entzunta. Baina, “Amets hipoxikoak” kantua iristean, egunerokoak eragiten duen «itomena» riff eta pasarte ilunekin adierazten dute, berriz ere gitarraren benetako soinua aldarrikatuz.

Zubillagak aitortu du taldean «baikorrak» direla Durangoko Azokan azken lana aurkezteko emandako kontzertuaren ondoren. Gainera, Youtuben ia 6.000 lagunek baino gehiagok entzun dute diskoa hilabetean. Datozen asteetan diskoa aurkezteko kontzertuak izango dituzte: hilaren 30ean, Amurrion (Araba); urtarrilaren 6an, Oñatin (Gipuzkoa); 20an, Iruñean; 27an, Donostian; eta otsailaren 8an, Bilbon.