Zauriak miazkatzea beti emankorra suertatu izan denez, Jon Basagurenek eta Libe Garcia de Kortazarrek nostalgiaren min eztian babesteko soinu banda egokia idatzi dute argilunez zein irudi matez betetako disko batekin. Pasadenaren estreinaldi homonimoak americana klasikoaren isla mehe bat dauka, eremu sasigotiko eta tertziopelatu batera eramana, non minak eta deitoreak edertasun maila berriak lortzen dituzten. Pasadena gauaren, oroitzapenaren eta tristuraz itotako eztarrien soinua da. Eta hala eta guztiz ere, Pasadena hemen dago gu zoriontsu egiteko. Kontsolatzeko. Betiko maitasunaren besarkada bizi berritzailearekin besarkatzeko.

Libe Garcia de Kortazar + Jon Basaguren = Pasadena.

Zergatik entzuten dut gaua edo gauaren soinu banda Pasadena entzuten dudan bakoitzean?
Ilunabarreko giro hori dago kantu askoren hitzetan ere, erritmoak eta tenpoak giro horretan koka daitezke, konposatzeko moduan ere ukitu ilunetara jotzen dugu.

Hitzetan ere, iluntasuna nabari da. Disko ezkorra da Pasadenaren debuta?
Garaiak ere eragina izango du segur aski. Ezkorra baino, hainbat bizipen eta egoeraren deskribapen bat da. Nahiko dramatizatuta eta paisaia post-apokaliptiko moduko batean girotua. Zerbait oso traumatikoa gertatu da kantu bakoitza hasi baino lehen, kanta guztiek erantzuten diote une latz edo garrantzitsu bati. Baina beti pizten da argi bat zuloan.

Dramatismoan azentua ipini duzuelakoan nago.
Lehenengo musika konposatzen dugu, eta azken unean hitzak sortu, eta kantuek eta doinuek ukitu hori dute. Estridentziarik gabe, baina gure ustetan badute soinu banda baten giroa. Gauzatu ez dugun ideietako bat izan zen kantuak bata bestearekin lotzea, disko kontzeptual moduko bat egitea. Ez dugu horrelakorik egin, baina giro hori badago.

Narratiba. Autobiografia. Literatura zuen laguna da musika egiterakoan?
Denak laguntzen du, edo edonon aurki daiteke ideia edo irudi eder bat. Jakina, literaturak, beste norbaiten bizipenek, filmek… asko laguntzen dute.

Nostalgia, denboraren joana… beharrezko erregaia al dira musika sortzeko?
Izan daiteke adin arriskutsu batera iritsi garela jada, eta urte batzuk utzi ditugula atzean. Gauza batzuk bizi izan ditugu jada, eta horri kantatzeko joera nabaritzen dugu.

Beharrezkoa ez bada, erabilgarria?
Batez ere barrenak askatzeko, lehen aipatu ditugun egoera traumatiko horiek purgatzeko, kantatzeko. Askotan gertatutako gauza txarrenak edo gogorrenak dira abesti bilakatzen ditugunak.

Zer diferentziak daude Izaki Gardenak eta Pasadenaren kanten artean?
Jendeak konparatzeko joera du, baina nahiago genuke buruan gure aurreko proiektuak eduki gabe aditzea hau. Guk oso desberdin ikusten ditugu gure “bakarkakoak” eta Pasadena. Libek bere kantak sortzen ditu Libe izenpean beste taldekideekin lantzeko. Jonek gauza bera egiten du Izaki Gardenak-ekin. Elkarri lagundu izan diogu, baina inoiz ez genuen zerbait hasieratik, zerotik elkarrekin sortu: bion artean pentsatutako kantuak, kontzeptuak, irudia… Horixe da Pasadena.

Otsailean hasiko zarete kontzertuak ematen. Oraingoz bi emanaldi iragarri dituzue, Ondarroan eta Gasteizen. Zuzenean zer aurkituko dugu?
Grabatzerako orduan lagun izan genituen Danilo Foronda eta Dani Arrizabalaga izango ditugu alboan, baina haiez gain kide gehiago ere behar ditugu albumeko soinua taula gainera eramateko. Ander Sevilla (Duluth) eta Aitor Garcia de Bikuña (Montauk) ere batu zaizkigu eta seiok buru-belarri ari gara lokalean.

“Jendeak konparatzeko joera du, baina nahiago genuke buruan gure aurreko proiektuak eduki gabe aditzea hau. Guk oso desberdin ikusten ditugu gure ‘bakarkakoak’ eta Pasadena”

Bikote zareten heinean, disko familiar baten aurrean egon gaitezkeela ematen du. Nola sortu dira Pasadenako kantak? Nondik?
Etxean sortua den disko bat da, horrek dakartzan alde on eta txar guztiekin. Aspalditik geneukan buruan elkarrekin zerbait egiteko ideia, lehen aipatu dugun bezala, hasieratik biona izango zen zerbait, eta aurten ikusi dugu momentua. Ez genuen inspiraziorik, gogorik ala indarrik geure beste proiektuentzat kantak sortzeko. Haietan ardura gehiena eta ekina pertsona bakarrarengan erortzen dira. Pasadenan ardurak eta eginahalak partekatzen ditugu, eta gainera ikusi genuen batera jartzen ginenean lanean, ideiak sortzen zirela. Hari horri tiratzea erabaki genuen. Hasieran azkar eta era naturalean zihoana gero gogorragoa suertatu zen, jada diskoari forma zehatz bat eman nahi izan genionean. Kantak nolabait ekoitzi egin ditugu etxean, dena oso xehe landuz.

Zein da Daniloren pisua diskoan eta nolakoa da harekin lan egitea?
Kanten hezurdura, erritmoa eta doinuak zehaztuta genituenean Danilori eta Daniri bidaltzen genizkien. Danilok baxu eta gitarra elektriko moldaketak bidatzen zizkigun, Danik bere bateria gehitzen zien abestiei (guk ordenagailuan sortutako erritmo kutreak ordezkatuz) eta hor beste dimentsio bat hartzen zuen musikak. Sekulako lana egin dute kantu hauen mesedetan. Danilok
disko honetan lan handia hartu du, gitarraz gain baxua ere konposatu baitu, baina guri batere lanik ez digu eman. Oso erraza izan da berarekin aritzea, eta kantuen bere lerroak bidaltzen zizkigunean eta entzuten genituenean beti irribarre bat jartzen zitzaigun.

Etxean, oxigenoz aparte, musika arnasten duzue?
Musikari esker ezagutu genuen elkar eta hari lotuta gaude duela urte askotatik. Momentuz behintzat oso harreman ederra dugu musikarekin, eta jarrai dezala.

Baina, entzundakoa baita? Musika asko entzuten duzuen musikariak zarete?
Jonek derrigor, Zidorrean musika irratsaioa egiteko (Euskadi Irratia). Dena den, betidanik entzun izan dugu biok musika asko, eta gustatzen zaigu gauza berrien haria ez galtzea, batez ere Euskal Herrian egiten ari dena ezagutzea…

Eta musika erosi? Biniloa etxean entzun… liturgia hori guztia?
Bai, izugarri gustatzen zaigu ahal denean eta lasaitasunez binilo bat hartu eta entzutea. Horregatik saiatzen gara azken aldian guk egin duguna ere biniloan editatzen.

→ Pasadenaren kontzertu agenda

Eneritz Furyak (Irun, Gipuzkoa, 1993).

Musika entzun duzu gaur?
Bidegurutzean [ETBko musika saioa] berriz ikusi dut. Atzo oso urduri nengoen ikusi nuenean eta ez nuen merezi duen arreta jarri xehetasunekin geratzeko. Ez dut uste beste ezer entzun dudanik. Gero pianora joan naiz. Musika klasikoarekin ibili naiz baina entzun baino gehiago jo egin dut.

Zer iruditzen zaizu ‘Bidegurutzean’?
Barrutik ezagutu dudanez oso zaila egiten zait epaitzea. Barrutik ikusita oso proposamen ausarta dela iruditzen zait xehetasun guztiak zaintzen saiatzen direlako. Gero, telebistan ikusi dudanean, ez dut jakin ikuslearen begi eta belarri birjinalekin ikusten. Lehenengo kapituluaren ostean nire zalantzak izan nituen baina kapituluak joan ahala, diskurtsoaren egituraketa hobetuz joan dela uste dut eta nahiz eta, esan dudan moduan, begi eta belarri birjinalekin saioa ikusteko aukerarik ez izan, ondo dagola iruditzen zait. Oso europarra ikusten dut. Ez da batere telebisiboa. Ez da norbait nahitanahiez entretenitzeko programa bat.

Zer da musika Eneritz Furyakentzat?
Zer galdera zaila. Nire bizimoduaren zati handi bat dela esango nuke. Nire bizitza deskribatzeko balio duen gauza bat. Jakin beharko nuke musika hitzaz hitz egiten dugunean zertaz ari garen. Disko bat entzuteaz eta sortutako emozioez edo musikaren atzean dagoen lan horretaz. Oso zaila da. Oso gai abstraktua da. Nire bizitza zeharkatzen duen zerbait dela esango nuke. Nire bizitza ez bada, behintzat nire bizitza zeharkatzen duena.

Nola sentitzen zara kazetariak bezalako gorputz arrotzak zure musika hitzez, metaforaz eta analogiaz deskribatzen saiatzen garenean?
Oso gauza arraroa da, niri ni eta musikaren artean bereiztea gustatzen baitzait. Gatazka baten moduan bizi dut, ni eta musikaren arteko bereizketa hori egin nahi dudalako eta ez da batere erraza. Oso konplikatua da, benetan, praktikan, bereizketa hori egitea. Nire musikari buruz beste norbaitek idatzitakoak irakurtzen ditudanean ni hori bereizten saiatzen naiz. Eraso baten aurrean aurkitzen naizenean, paso egitea aukeratzen baldin badut ere, azkenean beti pertsonalki eragiten dit. Baina badaude beste kasu batzuk non idatzitakoak nik gauzak ulertzeko daukadan modutik gertu dauden eta hitz horiekin konektatu nezakeela sentitzen dut. Deskribapen polita egiten dutelako eta barneko ni hori erditik kentzeko balio didalako, azkenean musikari buruz idazten ari baitira.

Musikariek eta zaleek (eta ondorioz, kazetariek) behar edo kezka berberek bultzatuta entzuten dugula musika uste duzu?
Ezetz esango nuke. Entzule mota ezberdinak daudelako eta entzule bezain beste egoera daudelako. Nire kasuan, adibidez, ez ditut diskoak berdin entzuten BADOKeko Dunbala podcasterako edo nire buruarentzat plazerrez edo terapia moduan entzuten baditut. Modu ezberdinetan bizitzen ditut egoera horiek. Entzule haina modu daudela musikara gerturatzeko eta gero entzule bakoitzak bere momentuak dituela eta egoera ezberdin asko daudela ulertu behar da. Ez delako berdina irratian musika entzuten duen norbaitek musikarengana egiten duen hurbilketa edo musikarekin oso interesatua dagoen jendearena. Musikan interesatuta dagoen jendeak gauza gehiago bilatuko ditu eta orokorrean era errazago batean jasoko ditu zailtzat saltzen dizkiguten proposamen horiek.

Zergatik entzuten du musika Eneritz Furyakek?
Ez nuke erantzuten jakingo… Bizirik sentiarazten nauelako entzuten dut musika. Eta ez da nahitanahiez bizirik zaudela gogoratzen dizulako baizik eta bizirik sentitzeko behar hori gogoratu gabe bizirik sentitzen zarelako. Oso elementu askatzailea da. Batzuetan denbora edo isiltasuna betetzeko erabiltzen dudan tresna da, nahiz eta isiltasuna ere maite dudan. Baina batez ere, musika bizitzaren pizgarri bat da. Opari txiki bat.

Musika zuretzat egiten duzu? Entzulegoa buruan izaten duzu? 
Ia inoiz ez dut entzulea gogoan izan. Baina era berean gezur txiki bat da, zeren eta nahiz eta abestiekin gehiegi ez pertsonalizatzen saiatzen naizen, abesti batzuetan beste pertsona batzuekin bizitako esperientziei buruz hitz egiten baitut. Eta gero agian pertsona horrek berari buruz hitz egiten nabilela pentsatuko du. Horregatik esaten dut gezur txiki bat dela, entzulearengan orokorrean ez dudalako pentsatzen baina bai pertsona konkretu batzuengan.

Inork entzungo ez duen musika egiteko kapaza izango zinateke?
Bai. Izan ditut kantak etxetik sekula atera ez direnak. Nire bizimodua goitik behera aldatu beharko nuke hori gertatuko balitz. Eta nire lehentasunak aldatu beharko nituzke. Baina hala ere, lehentasun guztiak aldatzen baditut ere, musika egiten jarraituko nuke. Batez ere ondo sentiarazten didan gauza bat delako.

Zer da abesti bat Eneritz Furyakentzat?
Momentu konkretu batean gertatzen den zerbait edo momentu konkretu batean sortzen den ispilu txiki bat. Badaude musikariak denbora luzea eskaintzen diotenak kantu bati, baina nire kasuan, kanta baten mamira heltzeko, egun bakar bat behar izaten dut, edo oso denbora tarte txiki bat.

“Momentu konkretu batean gertatzen den zerbait da abesti bat. Kanta baten mamira heltzeko, egun bakar bat behar izaten dut, edo oso denbora tarte txiki bat”

Kanta bat entzulearen eta sortzailearen arteko elkarrizketa baten abiapuntua izan beharko litzateke?
Sortzen eta argitaratzen baduzu, nahiz eta lehen entzulearengan ez dudala pentsatzen esan, egia da konpartitzeko gogo bat dagoela. Izaki sozialak gara eta musika bada ideia batzuk, sentsazio batzuk edo emozio batzuk konpartitzeko modu bat. Baina hala ere, zerbait sortu eta norberarekiko elkarrizketa hutsean geratzeko aukera ere badago.

Hitz hermetikoak dituen kanta batek transmisio artistikoa eten dezakeela uste duzu? 
Ezetz uste dut. Abstrakziorako ahalmen ikaragarria dugulako eta hori da, nire ustez, artearen gauza askatzaileenetako bat. Jende guztiak ez du pintura abstraktuarekin disfrutatzen baina hala ere, egia da pintura abstraktu batek, edo melodia primario batek, edo melodiarik gabeko zarata batzuk esan diezazuketela zerbait. Nik zerbait ulertu gabe gozatu edo zerbait sentitu dezakegula posible dela uste dut.

Hitzei dagokienez, ez al gara azkenaldian Euskal Herriko eszenan hitzaren funanbulista samarrak? 
Ez dut uste horrenbeste gertatzen denik, edo agian disko ezberdinak entzuten ditugu. Baina ez dakit, agian ez dut horretan erreparatu, agian ez didalako kalte egin, eta sakonago aztertu beharko nuen.

Buruz esango dut hau baina asteburuko goiz bat gogoratzen dut non Gorka Urbizuk Ibil Bedi taldearen Beltxarga beltza diskoari buruz txio bat bota zuen. Bertan, hiru edo lau hitz berri ikasi zituela esaten zuen. Horien artean, beltxarga bera.
Kezka ulertzen dut baina nik uste dut hor euskaldun bezala zeharkatzen gaituen beste gatazka bat dagoela. Euskalkiak nahiko bizirik ditugu eta estandarra euskalki horietatik elikatzen da. Nire inguruan beltxarga oso hitz arrunta da eta ulertzen dut hainbat kilometrotara arrunta ez izatea. Ez baita kilometroen kontu bat soilik, kilometroekin batera hainbat hizkera ezberdine gurutzatzen gaituzte.

Agian oso kezka pop bat da.
Zure kezka ulertzen dut. Emadan-ek popetik asko daukala esango nuke baina, orokorrean, elkarrizketetan disko zaila dela esaten didate. Eta niretzako sorpresa bat da, benetako disko zail bat entzungo balute ez dakit zer esango luketen. Nire irakurketa da nire musika ez dela besarkatua izango entzule pop edo herrikoiengandik. Beraz, kezka hori ez dago nire buruan edo ez dago behintzat sortzen dudan momentuan.

Zure kasuan, zerk bultzatzen du zer? Hitzek musikara eramaten zaituzte? Musikak hitzetara? 
Ez dago erabat argi. Normalean melodia sinple batetik hasten naiz eta gero gainetik idazten dut erdi inprobisatzen. Testu batetik abiatuta kanta bakar bat ere ez dudala egin esango nuke. Musika edo hitza baino, momentu jakin batean duzun emozioa edo giroa garrantzitsuagoak direla esango nuke. Gainera, nahiz eta idazteko gaitasun handiagoa izan, nire kasuan, hitza musikaren gatibuago da alderantziz baino.

“Disko bat ondoen ezagutzen duzu zuzenean defenditu duzunean. Ondorioz, diskoa grabatzeko unerik onena bira baten ondoren etorriko litzatekeela uste dut”

Diskoa argitaratu bezain pronto egindako elkarrizketen eta handik hiru edo lau hilabetera egindako elkarrizketen artean ezberdintasunak ikusten dituzu?
Zoritxarrez, diskoen iraungitze data gero eta murritzagoa da. Ondorioz, elkarrizketak hilabeteetan sakabanatzeko arrazoia hortik dator. Bestela diskoa argitaratzen duzu eta handik aste batera guztia pasatu dela ematen du. Eta bai, elkarrizketen artean ezberdintasunak egon daitezke baina nire kasuan, oso kaotikoa naizenez, argiegi ez daukat.

Baina elkarrizketaren ikuspegia ezberdina izan behar da, eta galderak ezberdinak. 
Nire buruan bada diskoarekiko kontu bat, eta agian elkarrizketekin lotura dauka. Musika munduan zaudenean, musikaren industriaren inguruan, disko bat grabatzera behartuta zaude eta ondoren prozesu batetik pasatu behar duzu. Nire ustez, disko bat ondoen ezagutzen duzu zuzenean defenditu duzunean. Ondorioz, diskoa grabatzeko unerik onena zuzenekoen edo bira baten ondoren etorriko litzatekeela uste dut. Orduan ondoen ezagutzen duzun momentua delako. Eta agian elkarrizketekin antzera gertatzen dela uste dut.

Ordena guztiz aldatu. Egingo zenuke?
Ez. Ordena ez nuen aldatuko. Baina logika hori ulertzen dut.

Saiatu. Polita izan daiteke. 
Kontua da arriskua beti berdinei hartzea tokatzen zaigula.

Nola ikusten duzu Emadan hiru hilabete igaro eta gero?
Pasadan urteko zati handi bat diskoan lanean igaro nuen. Bukatu nuenetik argitaratu zen arte denbora bat pasatu zen. Kaleratu eta gero, hilabete batez edo gustura entzuten jarraitu nuen. Handik gerora ez dut gehiago ukitu. Azkenean entseatzen jarraitzen dudalako, zuzenean jotzen, eta abar. Diskotik zuzenekoetarako ibilbide hori bete dudanez, orain beste begi batzuekin ikusten dut beste forma bat hartu duelako. Pertsonekin bezala gertatzen da. Pertsona bat ezagutzeko irrikitan zaude eta behin ezagututa misterioa galtzen du. Diskoekin antzera gertatzen zait. Beraz, misterioa galdu du baina arakatzeko pila bat dauka oraindik: nola egin zuzenean, nola moldatu, nola sentitzen zaren erosoago kantu batekin edo nola transmititu dezakezun mezu bat.

Oso gauza polit bat esan duzu. Diskoak beste forma bat hartu duela esan duzu. Zein da, orduan, Emadan-ek duen forma? Behintzat zuzenekoari begira.
Diskoa teknikoki konplikatua da. Musikari bezala ez naiz abilidade izugarria daukan musikaria. Beraz, gitarra jotzen dut, normal. Abestu egiten dut, normal. Eta gero pedal batzuen bidez sintetizadorea jotzen dut. Horrek nahiko adi egotea eskatzen dit. Hasierako kontzertuan nire burua kaiola baten barruan bezala sentitu nuen baina egia da kontzertuak aurrera joan ahala erosoago ibiltzen naizela eta momentu honetan, jadanik, musikak ez nau kontrolatzen. Orain diskoa benetakoagoa dela uste dut.

Gitarra eta ahotsaz gain, pedalekin jotako sintetizadorea erabiltzen du Eneritz Furyakek zuzenekoetan.

DATOZEN KONTZERTUAK

• Maiatzak 15:  Sanagustin kulturgunea (Azpeitia)
• Maiatzak 16:  Tximista sagardotegia (Ordizia) —ATZERATUA IZAN DA—
• Maiatzak 20: Torrea taberna (Leitza)
• Ekainak 3: Iruñea

David Gonzalez + Txarly Solano + Xanpe + Rafa Rueda + Aitor Abio = PI L.T (2017).

Elkarrizketa hau egiteko enkargua jaso nuenean baiezkoa eman nuen berehala. Baina egia esan behar dut, handik bost minutura nire buruari galdetu nion: zertarako? zergatik? Bapatean, “Hil da Jainkoa” kantaren beste preso bat baino ez nintzela pentsatu nuen. Zeren, egia esateko, 2017ko apirilean ez bainuen askoz gehiago gogoratzen Mungiako laukoteari buruz. Aste Santua eta gero, PI L.T. taldearen lehenengo diskoa errekuperatu nuen. Sorpresarik ez. Kanta itzel bat eta ideia on asko. Baina nire beldurrak ez zeuden disko hartan, geroago etorri zenak arduratzen ninduen. Gazte zoro bat nintzen lehen diskoa atera zenean. Musikari buruz idazten zuen gazte zoro bat. Eta gogoratzen hasi nintzen. Lehen diskoarekin han egon nintzela, Rafa Rueda elkarrizketatzen. Baita bigarrenarekin ere. Eta hirugarrenarekin. Eta gero etorri ziren bidegurutzeak, Minus diskoarekin, Game Over baino arinago. Hurrengo urratsa argi neukan, Denbora errekuperatu behar nuen. Eta esperientzia ezin hobea suertatu zen. Guztiz ezagutzen nuen, guztiz ahaztuta neukan diskoa. Gogorra, lehorra, ehundura ezberdinez josia, betiko melodiekin apainduta. Zorionez, elkarrizketa proposamenari baietz esateak zentzua izango zuela sinesten hasi nintzen. Eta era natural batean, 3 entzuten hasi nintzen. Etxean bezala sentitu nintzen berriro. Orain ez ditut ulertzen hasierako beldur haiek. Agian, batzutan, nire istorio propioaren postmodernotasunean murgiltzen naiz, nahiz eta postmodernitatea era gordin batean gorrotatu. Eta bai, Minus, bere garaian erositako diskoa, berriro entzun dut. Etxean berriro, eta berriro sentsazio berdina: guztiz ezagutzen nuen, guztiz ahaztutako diskoa. Eta ez, Game Over ez dut sekula entzun. Ez nuen bere garaian erosi eta Spotifyren garaia barneratua izan arren, ez dut entzun. Ez dakit ostiraleko kontzertuaren aurretik entzungo dudan. Ondo legoke. Bai, bai, bai, sarrera badaukat. Erosita. Otsailetik. Agian arinago. Eta ez nekien zergatik erosten nuen. Baina orain, “Eskutitza N.Y.-tik” entzuten dudan bitartean eta elkarrizketa bukatu ondoren, guztiak zentzua duela ohartzen naiz.

Aste honetan, ostiralean, Reunion Tour biratxoa hasiko dute Rafa Ruedak, Aitor Abiok, Jose Manuel Sampedro Xanpe-k, Txarly Solanok eta David Gonzalezek. Bost kontzertu baino ez dituzte joko: maiatzaren 5ean, Bilboko Kafe Antzokian (+ Leun; sarrera guztiak saldu dira); 6an, Iruñeko Totem aretoan (+ Candidato Manchú); 12an, Tolosako Bonberenea gaztetxean; 13an, Gasteizko Jimmy Jazz aretoan (+ Hiena); azken emanaldia Euskal Herria Zuzenean jaialdian izango da, ekainaren 30etik uztailaren 2ra bitartean. Guztiok merezi dugulako bigarren aukera bat, saiatu PI L.T. zuzenekoan ikusten. Ez zaizu damutuko.

Promozio egunetan, nola sentitzen zara elkarrizketen aurrean? Nola eramaten duzu taldean interes handirik ez duten elkarrizketatzaileek nagikeriaz egindako galdera berberak edo oso antzekoak behin eta berriz erantzun beharra?
Ahalik eta hoberen. Sorta batzuk egin ditugu eta azkenean ohitu egiten zara. Elkarrizketetan garrantzitsuena mezua zabaltzea da, eta batzuetan esaldi famatu horrekin jokatzen dugu: “Zuk galdetu nahi duzuna eta nik nahi dudana erantzungo dut”. Guk mezua prest daukagu eta askotan, azaleko elkarrizketetan, promozioan zaudenean, berdin da zer galdetzen dizuten, zuk badakizu zer egin behar duzun eta kito.

Promozioak aurretik prestatzen dira, orduan.
Bai. Zer edo zer aurkezten duzunean beti da mezu bat zabaltzeko, eta mezu hori prestatu egiten duzu. Berdin disko bat bada edo, gure kasuan bezala, berriro batzen garela kontzertu batzuk emateko. Horrelakoetan, galderak antzekoak izango direnez badago aurretik prestatzeko aukera.

Talde bat egiten duzuenean elkarrizketetan galdutako energia kontuan izaten duzue?
Gero eta gehiago. Nire kasuan adibidez, ez zait gustatzen elkarrizketak kontzertuaren egun berean egitea. Promozio lanak indar mentala eskatzen du, batez ere beti galdera berdinak erantzun behar dituzulako. Baina gure artean funtzioak banatzen ditugu eta elkarrizketena bere gain hartzen duenak ez ditu beste batzuk hartzen. Baietz esango nuke, elkarrizketak erantzuten galdutako energia kontuan izaten dugula.

Noizbait sentitu duzu ez zenuela bukatu nahi elkarrizketa bat?
Askotan. Konplizitatea duzunean elkarrizketatzailearekin edo ezagutzen zaituenean, elkarrizketak berak eramaten zaitu. Niri gehien gustatzen zaizkidan elkarrizketak konturatu gabe egindakoak dira, solasaldien antza dutenak. Baina puntu horretara heltzeko denbora behar da. Ezin zara irrati batera heldu eta hamar minututan konplizitate hori sortu. Gerta daiteke baina normalean ez da horrela izaten. Ondoen irteten direnak patxadaz egindakoak dira, hitz egiteko presiorik ez duzunean. Horrelakoak gustatzen zaizkit.

Eta nola egiten dio aurre musikari batek behin eta berriro kanta berdinak edo antzekoak jo beharrari?
Sasoiak daude baina kantekin ez da gertatzen erantzunekin gertatzen dena. Jotzen duzun bakoitzean kanta ezberdin bat da. Batez ere kontzertuetan, entsegu lokalean beti zaudelako inguru berean eta egoerak ez dizu berritasunik eskaintzen, baina kontzertuak oso diferenteak dira. Leku ezberdinak eta jende ezberdinak kanta ezberdinak sortzen ditu egoera ezberdinetan, nahiz eta abesti bera izan. Zuzenekoak magia hori du. Baina egia da batzutan aspertu egiten zarela abesti berberak jotzeaz.

Kanta bat jotzen duzun bakoitzean kanta ezberdina da. Eta kanta ezberdin horiek gogoratu egiten al dira denboran?
Bai. Kantetatik sortutako une bereziak beti gelditzen dira oroimenean. Abestiak ezberdinak dira leku guztietan baina gailur batzuk daude, batez bestekotik gora daudenak, eta horiek dira gogoratzen ditugunak. Hainbestetan errepikatzen ez direlako dira gogoratzekoak.

Zertan ari zineten PI L.T.ekoak bueltatzeko ideia aztertu aurretik?
Bakoitza bere lanean. Batuko garen bost kideok oso barneratua daukagu musika, musika dugu ogibide gaur egun. Horrek beti proiektuetan ibiltzea eskatzen du. Nire kasuan, bakarlari moduan disko berria prestatzen ari naiz; Xanpek estudio batean egiten du lan eta diskoak grabatzen ditu; Abiok Revolta Permanent-en jotzen du, eta ekoizpen munduan sartu da Gaua Produkzioak estudioarekin; Davidek Berri Txarrak-en jotzen du eta Txarly Madrilen dago, proiektu pare batekin emanaldiak eskaintzen. Sekulakoak eta gehiago kostatu zaigu data gutxi batzuk adostea kontzertuak eman ahal izateko. Kontuan eduki behar da 2016ko irailean hasi ginela ideiaren gainean lan egiten, agendak ondo egokitzeko eta guztia posible izateko.

Azken hamarkadan askotan eman da eztabaida bera. Jaialdi erraldoien karteletan Pixies, Faith No More, Soundgarden, Alice In Chains… agertu izan dira, urteak eta gero agertokietara bueltatzen.
Halako gauzak gertatzen direnean, berez ez da seinale ona. Revival-ak areagotzen badira, seinale txarra. Klasikoetara bueltatu beharra agian momentuan proposamen erakargarriak ez egoteak ekartzen du. Edo jendea horretaz ez ohartzeak. Ni ez naiz guk egingo dugunaren batere zalea, zeren momentuko proposamen interesgarriei kasu egin behar baitzaie. Baina batzutan argi dago gizarteak puntu batera heltzeko beharra duela berriro talde baten ibilbidea edo norabidea aztertzeko eta horregatik bueltatzen gara klasikoetara. Badaramagu urte batzuk haizea nondik datorren ere ez dakigula baina beti ditugu hor klasikoak. Literaturan ere gertatzen da.

Orain bai, seguru galdera honen erantzuna prest duzula. Zergatik bueltatzen da PI L.T. agertokietara?
Ez dago arrazoi berezirik, ez badira kasualitatea eta gogoa. Kasualitatea, aurtengo Ibilaldia Mungian ospatzen delako eta lagun batek komentatu zigun ea zeozer berezia egin nahi genuen, jakinda orain dela 19 urte Mungian antolatutako lehen Ibilaldirako kanta guk egin genuela. Abiapuntua hori izanda, taldekoak lagunak garenez eta askotan afaltzeko gelditzen garenez, erdi txantxetan komentatzen hasi ginen, eta horrela piztu zen guztia. Bagenekien galdetuko zigutela baina benetan ez dago beste arrazoirik, kasualitatea eta gogoa bakarrik.

Nola eta zergatik sortu zen PI L.T.?
Xanpe, Abio eta hirurok, taldearekin hasi ginenak, umetako lagunak ginen. Xanpe urte bat zaharragoa da baina beti batera egoten ginen, frontoian, tabernetan musika ipintzen… Musika entzuten zen giroetan beti azkenengo kanta entzun arte gelditzen ginen. Eta halako batean biltzen hasi beharko ginatekeela pentsatu genuen. Musika kontsumitzaile konpultsiboak ginen. Hiruretako batek ez dakit nondik ateratako disko bat ekartzen zuen eta guztiz xehatzen genuen. Gainera, bakoitzak oso bideratua zuen bere nortasun musikala estilo ezberdinetan. Hiruren arteko nahasketatik oso proposamen bitxia irteten zela ikusi genuen. Ikuspuntu ezberdinen arteko nahasketak sekulako indarra zeukala eta jendearentzako interesgarria zela konturatu ginen.

“Xanpe, Abio eta hirurok musika kontsumitzaile konpultsiboak ginen. Batek disko bat ekartzen zuen eta guztiz xehatzen genuen. Bakoitzak oso bideratua zuen bere nortasun musikala”

Garaiko erreferentzia musikalak gogoratzen dituzu?
Soundgarden, Led Zeppelin, grungea… Abioren bitartez Nine Inch Nails ezagutu genuen, Faith No More… Horiek ziren entzuten genituen taldeak, beste askoren artean.

Musika ipintzen zuten tabernak aipatu dituzu lehen, musika giroko tabernak. Gaur egun halakoak existitzen al dira?
Ez dago musika entzuteko tabernarik. Orain musika ez da entzuteko erabiltzen, girotzeko baizik. Orain dela hogei urte, musikaren arabera mota bateko edo besteko bezeroak zituzten tabernek. Jendea tabernara musika estilo bat entzutera joaten zen, eta gaur egun ez da horrela gertatzen. Gaur egun Spotifyrekin streaming aleatorioa jartzen dute.

Algoritmoak, matematikak.
Hori da. Tabernak eskaini nahi duen giro musikala despertsonalizatu egiten du. Musikak garrantzia galtzen du. Guri gustatzen zaigun musika, rocka, gure garaian musika klasikoak zeukan estatusa lortzen ari dela ematen du. Ez da hain arin kontsumitzeko estiloa. Gaur egun rockeroak oso aktiboak dira, benetako militanteak. Lehen musikazalea izan zintezkeen besterik gabe, baina gaur egun militantzia hori beharrezkoa ikusten dut.

PI L.T. jaiotako momentua oso berezia zen Euskal Herriko eszenan. Hainbat estilo eta talde berri agertzen ari ziren, eta 80ko hamarkadako punka albo batean geratu zen.
Guk ingurua ez dugu inoiz kontuan hartu. Dut, Negu Gorriak edo M-ak maite genituen, Ama Say ere. Oso ibilita zeuden bideetatik aldentzen ziren taldeak gustuko genituen. Gorputzak eskatzen ziguna egiten genuen eta zeozer berria aportatzen saiatzen ginen. Astero disko bat edo bi erosten genituen eta disko berezi bat topatzen genuenean askotan entzuten eta aztertzen genuen. Esaterako, Pearl Jam taldearen Vs.-k harrapatu gintuen. Eta gure eszenakoen artean, Dutek, dudarik gabe. Nolabaiteko zuloren bat zegoela eta bertatik Dut irten zela ematen zuen.

Egoerak ahalbidetu zuen zuen bilakaera talde bezala. Sei edo zazpi urte arinago ezinezkoa izango zen.
Agian bai. Agian egoera berriak gu ulertzeko aukera batzuk ematen ditu, baina azken finean gu egon behar ginen lekuan eta momentuan egon ginen. Hasiera-hasieratik, diskoa kaleratu eta segituan, Radio 3 irratian jarri zuten eta Sevillan edo Murtzian jotzen hasi ginen, 200-250 lagunentzat. Euskaraz abesteko prest zeudenak, gainera. Eta hori guztia Radio 3eko esatari bati “Hil da Jainkoa” gustatu zitzaiolako.

Carlos Pinari.
Hala da. Kanta sartu egin zitzaion. Gure txikitasunean, Estatuan  jarraitzaileak zituen taldea bihurtu ginen. 200 pertsonaren aurrean jotzeko aukera zuen talde bat ginen momentu hartan eta hori, gaur egun, euskaraz, oso zaila da. Eskerrak Berri Txarrak bezalako talde bat existitzen den maila horretan. Baina orain ohartzen zara zein zaila den gaur egun 200 pertsona biltzea, ez Albaceten baizik eta Deustun. Sasoi hartan guretzako guztiz naturala zen Madrilen 300 lagunen aurrean jotzea. Konturatu gabe zurrunbilo batean sartuta geunden eta normaltzat jotzen genuen Valentziara, Alacantera edo Vigora joatea jotzera. Ehun lagun baino gutxiago etortzen baziren porrot bezala ikusten genuen. Eta orain ikusten duzu hori oso zaila dela. Zorte puntu bat eduki genuen gure garaian eta agian ez ginen konturatu.

“Konturatu gabe zurrunbilo batean sartuta geunden eta normaltzat jotzen genuen Valentziara, Alacantera edo Vigora joatea jotzera. 100 lagun baino gutxiago etortzen baziren porrot bezala ikusten genuen”

Urte haietako euskal eszena munduko eszenaren isla bat baino ez zen?
Beti. Hori lotuta doa.

Orain ere? Horrek esan nahi du munduan zehar ska musika asko entzuten dela.
Ziurrenik entzungo da.

PI L.T.ek izandako bilakaera hitz gutxi batzuetan azaltzeko gai al zara?
Oso eklektikoak izan gara. Beti bide berriak zabaltzea bilatu dugu. Alde nabarmena dago lehen diskotik bigarrenera. Inoiz ez gara izan talde eroso bat, formula bat errepikatzen duena badakielako formula horrekin arrakasta lortuko duela. Bost diskoetan, batetik bestera, aldaketa nabarmenak sumatzen direla argi dago. Beti izan dugu ikertzeko grina eta soinu berriak arakatzeko grina. Ez dakit eboluzio logiko edo estetiko bat egon daitekeen baina gure helburua beti izan da aurrekoa ez errepikatzea. Esaldi batean definitu beharko banu egindakoa, ez errepikatzen etengabe saiatu den talde bat garela esango nuke.

Eta disko bakoitza esaldi bat edo birekin azaltzeko?
Lehenengo diskotik freskotasuna nabarmenduko nuke, nahiz eta bigarrena ere oso freskoa iruditu. Denbora-ren kasuan, ez dakit esperimentazioa edo jolasa aipatuko nukeen. Azken finean guretzako esperimentatzea jolastea zen eta asko dibertitu ginen disko horretan. 3 benetako estudio batean grabatu genuen lehenengo diskoa izan zen, Tio Pete estudioan hain zuzen. Horrek eragina izan zuen diskoan. Agian, diskorik zuhurrena izan zen. Minus-en aldaketa nabarmenak egon ziren, formazioan eta soinuan. Disko kontzeptual bat egitea lortu genuen. Osotasunean nire disko kutunetako bat da bigarrenarekin batera. Eta azkena, guk jakin gabe, taldeari bukaera emateko parada izan zen. Diskoaren izenburua Game Over da baina ez geneukan buruan taldea desegitea edo etetea. Abiok taldea utzi zuen eta bira hirukote moduan egin genuen, eta inertziak agian bai bideratu gintuen taldea bazterrean uztera.

“Hil da Jainkoa”. Noizbait izan duzue damurik kanta hori idatzi izanagatik?
Ez. Halako kanta bat bere errepertorioan duen inork ezin du damurik izan. “Hil da Jainkoa”-k ate asko zabaldu dizkigu. Gure ibilbidean pisu handia izan duela egia da eta jende askorentzat gure kanta bakarra dela ere bai, baina beste askorentzat gure musika ezagutzeko atea izan da. Zorte izugarria izan zen horrelako abesti bat sortzea, eta gainera lehenengo diskoan. Sekulako bultzada izan zen eta kanta horrengatik ez balitz ez genukeen inoiz Murtzian joko. Askotan joan izan gara bai lehenengo diskoarekin eta baita bosgarrenarekin ere.

Nola sortu zen?
Inprobizazio batetik sortu zen. Abio teklatuekin melodia bat egiten hasi zen, Xanpek erritmoarekin jarraitu zion eta nik gitarrarekin. Sortze kolektibo horren adibidea da. Orturako lanabesak gordetzen ziren txabola txiki batean entseatzen genuen eta ia ezin ginen mugitu ere. “Hil da Jainkoa” abestiaren musika lehenengo aldiz jo genuenean —hitzak geroago etorri ziren—, zeozer berezia zegoela konturatu ginen. Oso kanta indartsua zen, baina egia esateko, letrarekin borobildu genuen. “Hil da Jainkoa” oihukatzeko gogoa 19 urteko pertsona bati heltzen zaio, baina baita zure amamari ere.

Oraintxe bertan “Your God is dead and no one cares” esaldia etorri zait burura, Nine Inch Nails-en “Heresy” kantakoa.
Ordurako NIN entzuten genuen baina hitzei beranduago erreparatu genien.

“Denbora” diskoan agian ikusten zen Nine Inch Nailsen kutsua, baina lehenengoan ez.
The Downward Spiral askotan entzun genuen. Hori izan zen NIN taldearen gure diskoa. Flipatzen genuen. Orain galduta daukat taldearen arrastoa.

Agertokietara bueltatzeko erabakia behin hartuta, nola prestatzen da itzulera?
Lehenengo gauza agendak bateratzea izan da, oso-oso zaila suertatu zaigu lau data egokitzea. Gero entseguak antolatu genituen. Urrian astean behin gelditzen hasi ginen. Eta gero errepertorioa. Kanta batzuk argi ikusten genituen baina beste batzuk aukeratzeko sare sozialak erabili ditugu, jendeari iritzia eskatuz.

Barikuan Kafe Antzokian ikusiko dugu elkar. Sarrera guztiak saldu dira. Urduritasunik?
Alde horretatik oso esperientzia berezia izaten ari da, gu inoiz ez garelako izan sarrerak agortzen zituen talde bat. Harritu egiten zara. Zuk uste zenuena baino arrasto handiagoa utzi zenuela ohartzen zara eta horrek ardura puntu bat ere ematen dizu. Errespetua ematen du, nahiz eta bostok mila saltsatan ibili garen eta PI.L.T. bezala ez baina beste egoera batzuetan Kafe Antzokia beteta ikusi dugun. Oso seguru gaude egiten ari garenarekin eta sekulako kontzertua emango dugula uste dugu, nahiz eta azken orduko ezustekoren bat gertatzea posiblea izan.

Zer entzungo dugu? Sorpresaren bat?
Disko guztietako kantak joko ditugu. Taldeak izan dituen estilo ezberdinak islatzen saiatu gara. Berritasun handiena bostok oholtzan egotea izango da. Davidek eta Txarlyk baxua eta gitarra txandakatuko dituzte.

Itzulera puntuala izango al da?
Epe laburrean bai. EHZ jaialdian jo eta bi egunetara, disko berria grabatzen hasiko naiz, Davidek udazkenerako planak izango ditu Berri Txarrak-ekin, Txarlyk proiektuak ditu Madrilen, Xanpek bere estudioan eta Abiok Revolta Permanentekin. Guztiok gure lana daukagu. Bira hau ezin izan dugu gehiago luzatu datarik ez genuelako, baina baita gure proiektu pertsonalek lekua behar zutelako ere. Ezin dut esan epe ertainean ez garela elkartuko zerbait egiteko.

Jatsu Argarate + Ruben Txitxes + Zaloa Urain + Haritz Lete + Iker Saenz Zaitegi = Kokein.

Diskoaren promozio orrian Koldo Otamendik hamabost urterekin talde bat sortzea erraza dela esaten du.           
Gu beranduago hasi ginen, 20 urteren bueltan edo. Baina talde bat sortzea, berez, ez da zaila. Lau lagun elkartzea eta talde bat osatzea ez da zaila. Gure lehenengo disko edo EParekin 70 kontzertu eman genituen. Ia astebururo jotzen genuen eta hainbat lekutan egon ginen. Gure esperientzia behintzat ez zen zaila izan.

Kokein hor betidanik egon dela ematen du baina 2000ko hamarkadan heldu zineten musikara, Interneten eta diskoen artean.
Diskoak saltzen ziren garaia ezagutu genuen eta noski, baita Interneten garaia ere. Gaztelupeko Hotsak-en laguntza izan genuen lehen diskoetan, eta gero Izan Interneten ipini genuen, jendeari nahi zuena ordaintzeko aukera emanez. Zoritxarrez, hau izan da ekonomikoki gure esperientziarik txarrena, deskargen eta sarreren artean ez baitzen orekarik egon.

Eta orain biniloak saltzen dira berriro…
Formatua gustatzen zaigu eta biniloaren kontsumitzaileak gara. Formatuak bere puntua daukala uste dugu. Gainera, talde bezala beste zeredozer eskaintzen duzu biniloa kaleratzen baduzu. Eta guri ere beste talde batzuen biniloak erostea gustatzen zaigu. Zaleak gara eta bakoitzak bere diskografia pertsonala dauka biniloan. Formatu fisikoak duen xarman sinisten dugu.

“Aurreko diskoa, ‘Izan’, Interneten ipini genuen, jendeari nahi zuena ordaintzeko aukera emanez. Zoritxarrez, hau izan da ekonomikoki gure esperientziarik txarrena”

Hurrengo diskoari begira agian CDrik ez duzue kaleratzen.
Ez dago oso argi. Oraingo honetan biniloa eta CDa kaleratzea aukeratu dugu eta oso pozik gaude. Oso zaila da jakitea zer egingo dugun baina bueno, kasetea ere bueltan da. Nork daki?

Orokorrean, musika kontsumitu, erosi, ordaindu egiten duzue?
Nire kasuan musika erosi egiten dut, deskargatzen dut eta plataforma digitaletan erosi eta entzun izan dut. Hori norberaren izaerarekin loturiko gauza bat da eta momentuarekin erlazionatuta dagoena. Deskargatzen dugu, bai. Baina ez da ahaztu behar guk ere diskoa sarean doan ipini genuela orain dela urte batzuk.

Nola aldatu da gure rocka zuek hasi zinetenetik orain arte?
Rocka ez dakit berez aldatu den. Agian eszena eta joera dira aldatu direnak. 90eko hamarkadan beste era bateko taldeak ziren kontzertu potoloetan aritzen zirenak. Gaur egungo egoeran ska talde asko daude eta, bestalde, rock talde asko ez dira agertzen. Agian ez da zirkuiturik existitzen horrelako taldeentzako.

Zuen ustez, musikariak melomanoak izaten dira normalean? Sortzeak musikaz disfrutatzetik aldentzen zaitu?
Musikari asko bai, melomanoak gara. Talde ertain eta txikien liga horretan behintzat horrela dela uste dut. Egia da musikari bezala, sortzaile bezala, gauzak beste ikuspuntu batetik ikusten dituzula, baina gauza bera gertatzen da musika asko entzuten duen pertsona batekin, denborarekin zerbaitek zu harritzea zailagoa suertatzen da. Orain dela gutxi Mikel Larratxerekin hitz egiten nuen eta azken urteetan bere barrua mugitzen duen talderik ez duela aurkitzen esan zidan. Eta nik gauza bera sentitzen dut. Hasieran deskubritzeko asko daukazu baina urteekin gero eta zailagoa da.

“Jendeak utzi egin genuela pentsatzen zuen, batez ere eszenatoki baten gainean ikusten ez gintuelako. Baina astean behin lokalean biltzen jarraitu dugu”

Bosgarren diskoa iadanik kalean. Disko bakoitzak azalpen bat du, zergati bat? Zein da Lurpekhariä-ren kasuan?
Izenburuak momentuaren erakusle dira nahiz eta zergati argi bat ez izan. Disko honen kasuan, beste disko batzuk baino landuago eraman genuen estudioan. Jendeak utzi egin genuela pentsatzen zuen, batez ere eszenatoki baten gainean ikusten ez gintuelako. Baina astean behin lokalean biltzen jarraitu dugu, eta azkenengo bi urteetan sortzen, gainera. Urpekariaren metaforarekin jolastu dugu: urpean dagoena, inork ikusten ez duena baina beti hor gora begira dagoena. Gu lokalean horrela sentitzen ginen. Kanpokoa ikusten genuen baina kanpokoak ez gintuen ikusten. Era berean, gu lurrekoak gara urekoak baino gehiago, eta horregatik lurpekariarena. Eta azkenik, haria, haritik tiratzearena.

Lurpekhariä heldutasunaren diskoa bezala uler dezakegu?
Diskoarekin oso pozik gaude baina ez dugu gure artean heldutasun kontzeptuari buruz hitz egin. Lagunek eta inguruko jendeak bai esan digute talde helduagoa nabaritzen dela disko honetan. Ez gara kontziente izan horretaz. Agian disko honekin norabidea inoiz baino gehiago pentsatu dugu eta gero nahi genuen diskoaren atzetik joan gara.

Lehenengo diskoetan erreferentziak garbiagoak ziren. Edo errazago azaleratzen ziren. Gaur egun, ordea, Kokein bere soinu propiotik hurbilago dagoela esan dezakegu?
Gure helburua abesti hauentzako ahalik eta soinurik aproposena bilatzea izan da eta ez horrenbeste soinu propioaren bila ibiltzea. Hasiera batean genituen abestiekin Karlos Osinagaren beharra ikusi genuen eta bere bila joan ginen. Eta beregana joateko erabakia ezin hobea izan dela uste dugu, bere eskuarekin abestiek asko irabazi dutela uste dugu. Abesti bakoitzak soinu bat eskatzen digulakoan nago eta horren arabera joaten gara soinu orokorra sortzen. Baina soinu propio-propioa ez dakit daukagun. Oraindik bila gabiltzala esango nuke.

Zelan azalduko zenukete diskoen arteko tarteak gero eta handiagoak izatea?
Tarteak naturalki sortu dira. Ez dauka zerikusirik abestiak egiteko zailtasunarekin. Gure erritmoa eta gure lan egiteko modua daukagu. Abestiak denon artean bukatzen ditugu lokalean eta ez da normala aurretik abestia bukatua eramatea. Gure egoera pertsonal ezberdinengatik lehen denbora gehiago pasatzen genuen lokalean orain baino, eta hori izan daiteke produktibitatean izandako aldaketaren arrazoi bat. Lokalean amaitu behar baditugu gure kantak, lokalean ordu gutxiago baldin bagaude, erritmoa beste era batekoa izan behar da. Eta horrela egiten dugu, larregi arduratu gabe eta gure burua presionatu gabe.

Zerk bultzatzen zaituzte aurrera talde moduan jarraitzeko?
Oso gauza sinple batek: oso pasionalak gara musikarekiko. Musika entzuterakoan eta jotzerakoan. Elkarrekin astean behin lokalean geratzea lortzen badugu, hori izaten da normalean asteko momenturik ederrenetariko bat, nahiz eta batzutan gogorra den, gauez goazelako. Baina badago zerbait, barruko indar bat edo ez dakit zer, bultzatu egiten gaituena musika egitera eta talde moduan funtzionatzera.

HURRENGO KONTZERTUAK

• Urtarrilak 6: Gasteizko Jimmy Jazz aretoa (+ Willis Drummond). Sarrerak salgai
• Urtarrilak 27: Andoaingo gaztetxea (+ Eraso!)
• Otsailak 16: Bilboko Kafe Antzokia. Sarrerak salgai
• Martxoak 17: Durangoko Plateruena (+ Perlak)
• Martxoak 25: Amurrioko Burubio kultur etxea (+ Niña Coyote eta Chico Tornado)

Jon Ibarra + Ibai Aranguren + Aitz Gabiria + Ekain Bilbao = Fetitxe

Distantzien artean lehenengo disko bat da, baina bertan ez dituzu topatuko lehen diskoetako ukitu gehienak. Landua, heldua eta bizia baita. Bidea eginda bezala aurkezten du. Eta hala ere, Arrigorriagako lau lagunen arteko adiskidetasunaren bilakaeraren lehenengo fasea baino ez du islatzen.

Noizbait hitz egin duzue helmuga bati buruz?
Fetitxeri ez diogu helmugarik jartzen, ez dakigu zein izango den. Disko bakarra egingo dugu? Bi edo hiru? Gu honetan ohi baino beranduago hasi gara, pentsa, lehenengo diskoa 33 urterekin grabatu dugu. Laurok 1983. urtean jaiotakoak gara. Eta honek gauza askotan baldintzatu egiten gaitu, bai onerako bai txarrerako. Baina bai, behin maketa aterata eta abesti berriak konposatzen hasi ginenean disko bat grabatzeari buruz hitz egiten genuen. Baditugu ere jotzeko fetitxe ditugun lekuak edo aretoak, ilusioa egiten digu talde jakin batzuekin jo ahal izateak… eta, noski, tarteka horri buruz ere hitz egiten dugu, baina inoiz ez helmuga bezala. Gu iparrorratzik gabe mugitzen gara, unean uneko sentsazioek mugiarazten gaituzte.

Musika egiten duzuenok, musika egiten duzue musikagatik? Zuengatik? Zergatik?
Kontu pertsonala da hori, baina lehenengo norberagatik egiten dugu musika. Pasioa, afizioa, adrenalina, terapia eta askoz gehiago da musika. Gero badago egiten duzuna erakutsi nahi izatea eta erantzuna bilatzea. Musikarekin beti zorretan egongo gara, asko eman digulako eta asko ematen ari delako ere.

2016ko maiatzean disko bat kaleratzeko ze prozesu jarraitu duzue?
Distantzien artean diskoaren lehenengo kanta aspaldikoa da, Ekain sartu aurretik bageneuzkan bizpahiru abesti berri, gero horietatik bakarra sartu da, “Itxurak itxurez”, eta beste guztiak hortik aurrerakoak dira. Beraz, konposaketetan, ideietan eta abar, laurok parte hartu dugu. Normalean, gitarraren riff batetik abiatzen gara, norbait ekarritako ideia batekin edo lokalean egindako jam session batetik, hortik aurrera laurok elkartzen gara eta ideiak garatzen joaten gara. Ez diegu buelta handirik ematen, askotan lehenengo ideiak izaten dira onenak, egia esan. Disko honen abestien konposaketan asko disfrutatu dugu eta pazientzia izaten ikasi dugu ere. Hitzekin, beste kontu bat da, normalean bukaerarako uzten ditugu, eta denok ekarritako ideiekin abiatzen gara. Baina konposatzeko gehien kostatzen zaigun atala da hitzena, halere, pozik geratu gara kontu honekin ere.

Horretaz aparte, lan autoeditatua izanda, badaude beste mila gauza horretan jartzen zaren arte ez dituzunak kontuan hartzen, kriston lana ematen dutenak. Diseinua erabaki, fabrikazioa, promozioa prestatu, distribuzio digitala… Lan nekeza izan arren, horretan burubelarri sinisten dugu, gaur egun, DIY filosofia [zuk zeuk egin] aplikatzeko antzina baino askoz baliabide gehiago ditugu gainera.

Lehenengo kanta bukatu zenuten eguna gogoratzen duzue? Zer sentitzen da?
Buffff… Egia esateko… Bai. Lehena deitzen genion. Inoiz grabatu ez dugun abestia. Inoiz ez gara izan oso bertsio zaleak, hasieratik, lokalean batzen hasi ginenetik, gure abestiak egiten genituen. Hasierakoak, kriston puzzleak izaten ziren, baina ikasteko asko balio izan digu. Dena den, abesti bat bukatu bezain pronto, laupabost aldiz jo bitartean ez dakizu ea funzionatzen duen edo ez.

Soinu potoloa. Gitarrak nagusi. Baina punteo gutxi. Zuen musikari buruzko ideiarekin bat datorren jokaera da?
Baliteke, ez da idatzita dagoen arau bat, baina bai, zuk aipatutako potolo hitza asko entzuten da gure lokalean. Riff potenteen zaleak gara. Horren bila ibiltzen gara. Horretaz aparte, abestiak arnasteko tarteak izatea ere gustuko dugu eta gero badaukagu ere paisaia batzuk aldrebesteko sena ere. Talde guztietan gertatzen den bezala partaide bakoitzak bere gustuak ditu baina Fetitxeren musika eta soinua zer izan behar diren ideia berdina daukagu. Gainera, norberak badaki gutako bakoitzak zer ekartzen duen edo zer ekartzeko gai den. Oso garrantzitsua da lauron artean ondo elkar ulertzea eta kimika izatea musika egiten dugun bitartean.

CDan kaleratu duzue zuen lehenengo diskoa. Halere, biniloaren irudia ikus daiteke galletan. Eta diskoa bi aldetan banatuta daudela ematen du. Etorkizun hurbilean sorpresaren bat izango dugu?
Batek baino gehiagok komentatu digu gauza bera. Halere, abestien zerrenda prestatzerakoan ez zen izan nahita pentsatutako gauza bat. Baina bai, biniloarentzako oso aproposa geratu da eta banaketa hori ikusten dugu. Baliteke sorpresa hori egotea, ez dakigu etorkizun hurbilean izango den edo ez, baina eskaera batzuk egin dizkigute honen harira eta gutako batzuk binilo zaleak gara ere.

Nola ikusten dituzue etiketak rockan?
Ez dakigu beharrezkoak diren edo ez, baina azkenean zure musikara hurbiltzeko lehendabiziko deskribapen orokor bat da, asko hitz egiten da honi buruz, kazetari edo entzule batek etiketa edo etiketak jartzerakoan asma dezake edo ez, baina azkenean entzulea da talde bat edo bestea entzutera arriskatu behar dena inolako aurreiritzirik gabe. Futbolen bezala, norbaitek esan dezake jokalari bat teknikoa eta azkarra dela eta beste batek pakete hutsa dela pentsatzea. Hori bai, guri asko kostatzen zaigu gure musikari etiketa jartzea.

Nik stonerra, post rocka eta metala aipatzen baditut, zuen kantetan horrelako kutsuak daudela ikusten duzue?
Lehen aipatu dugun moduan, asko kostatzen zaigu gure musikari etiketak jartzea, baina aipatzen dituzun estiloak diskoan badaude eta estilo horretako talde asko entzuten ditugu beste batzuen artean; hard-rocka ere aipatu izan digute lan berriarekin. Gero gutako bakoitzak estilo batzuetara gehiago jotzen du edo estilo horren eragina nabarmenagoa erakusten du Fetitxeren abestiak konposatzerakoan.

Egia esateko, ez du lehenengo disko baten itxura. Pozik zaudete emaitzarekin? Lehenengo akatsak jadanik hasi zarete ikusten?
Oso pozik geratu gara emaitzarekin, genituen aurreikuspenak gainditu egin dira. Estudiora sartu baino lehen eraman behar genuen abesti sortarekin oso gustura geunden eta nahiko landuta eraman genuen, baina Xanpek izugarrizko lana egin du eta beste maila batera eraman dituela uste dugu. Grabaketan hasi baino lehen lokalean berarekin batu ginen eta gure lehenengo diskoa izanik eta esperientzia handirik ez genuenez askatasun osoa eman genion abestien inguruan edozein iradokizun egiteko. Eta batez ere abesti batzuen moldaketetan zeharo asmatu du eta beste dimentsio bat eman die. Eta akatsak ziur egongo direla, baina momentuz ez ditugu ikusi ere egin nahi, oraindik prozesu guztiarekin izugarri disfrutatzen ari gara.

Kolaboratzaileak izan dituzue. Ondo aukeratuak. Eta oso ondo konektatzen dutenak zuen soinuarekin. Azaldu nolakoa izan den esperientzia, aukeraketa, nondik sortu ziren ideiak kanta bakoitzerako….
Kolaboratzaileen asuntoaz hitz egiten hasi ginenean, eta diskoan sartzea erabaki genuenean, nahiko argi izan genituen izenak hasieratik eta aho batez adostutakoak izan ziren. Estilo aldetik gertu daude hirurak, beraien talde edo proiektuak miresten ditugu eta pertsona bezala ere asko estimatzen ditugu. Eta oso eskertuta gaude beraiek izandako erantzunagatik eta, zer esanik ez, egindako lanagatik. Enekorekin argi geneukan “Gerlari berriak” abestian izan behar zuela, asko zeukala abesti horri aportatzeko, eta emaitza ikustea besterik ez dago. Estudioan bere lehenengo orroak entzutean guztioi ilea tente jarri zitzaigun. Haritz Lete, adibidez, abesti batean baino gehiagotan egon zitekeela ikusten genuen, eta azkenean “Metralla!” proposatu genion. Guk melodia bat pasa genion eta berak horri buelta bat eman zion, buruan geratzen zaizun lelo horietako bat sortu zuen. Eta azkenik, Mario, Highlights taldekoa, herrikoa da eta laguna dugu, kriston gitarrista da eta bere estilo markatua gure abestiren batean egotea nahi genuen. “Lotuta” abestiaren pasarte bat proposatu genion, estudiora etorri, bizpahiru aldiz entzun eta punteo goxo-goxoa tita batean atera zuen.

Espero dugu, noizbait, hirurak gurekin egon ahal izatea kolaborazio horiek zuzenekora eramateko, izugarria izan behar du!

Eta orain, diskoarekin, zuzenean jo beharra. Nola dago kontzertuen mundua hasten ari den talde batentzako?
Bai, orain horretan burubelarri gabiltza, diskoa grabatu eta plazaratu egin dugu, orain zuzenean jotzea tokatzen da. Promozio lanetan topera gabiltza taldea gure mugetatik kanpo ezagutzera emateko. Orain arte eman ditugun kontzertu gehienak gure inguruan izan dira eta kriston gogoak dauzkagu muga hoiek gainditzeko eta leku ezberdinetan jotzeko, talde ezberdinekin taula partekatzeko. Momentuz, bagoaz lotzen udarako data batzuk. Hurrengoa Arrigorriagako jaietan izango da, uztailaren 22an. Eraso! eta Cobrarekin joko dugu.

Iñigo Beitia + Ibai Castro + Serge Ruiz + Nestor Urdanpilleta = Eraso!

Eraso! orain dela aste batzuk entzun nuen lehenengo aldiz. Serge abeslariarekin kontaktua izan dut azken hilabeteetan, Haritz Leterekin batera duen Osso proiektua dela eta ez dela. Elkarrizketa hau prestatzen hasi nintzenean, harrituta utzi ninduen ikusteak bizitza paraleloak izan ditugula Eraso!-k eta biok. Belaunaldi berekoak, 90eko hamarkadaren eferbeszentzia eta dekadentzia bizi genuen eta industria musikalaren aldaketaren lekukoak izan ginen. Dozena bat musika estilo atzean utzi ditugu eta gaur egun lubaki mental batzuetan ezkutatzen gara gure izaera rockeroa osorik mantentzeko. Edo mantendu nahian, agian. Kaiolatik ihes zarauztarren disko berria da eta bere ildoetan, biniloan kaleratu baitute, hamarkada bi hauetan pilatutako esperientziak ekarri duen oreka da nabarmen. Bere diskografian oreka garrantzitsua izan da baina oraingo honetan osoa da. Potentzia eta baretasunaren arteko dantza melodiko bat. Heldutasunetik jasotako oreka.

Rockaren edo metalaren inguruan giro berezia dago. Oraindik. Desegite prozesu krudel baten ondoren. Giro horren barnean mugitzen garenok amets egiteari ez diogu uko egin. Ondorioz, batzuk musika erosten jarraitzen dugu. Eta beste batzuk, Eraso!-ren kasuan bezala, musika gogorra egiten jarraitzen dute. Egile eta kontsumitzaileen arteko elkarrizketa nolabait aldendu bada ere, badaude une berezi batzuk non harreman hori berpizten den.

Zein da, gaur egun, diskoak kaleratzen jarraitzeko motibazioa?
Musikariak pixka bat egozentrikoak gara. Gure lana ezagutarazi nahi dugu. Baliteke hori erantzun bat izatea. Bestalde, niri kantuak egitea gustatzen zait. Abestiak egiten hasten zarenean ez dakizu nora zoazen. Bete beharreko bide hori asko gustatzen zait. Gero, diskoa grabatuta duzunean eta kanta aurrean dagoenean, beste gauza bat da. Beste zeozer duzu buruan berriro. Beti zeozer bilatzen. Melodiaren bila. Kantaren bila…

Lan horrek guztiak merezi al du?
Niretzako bai. Alboan dudan jendearentzako ez, baina niretzako bai.

Nola funtzionatzen du Eraso!-k 2016. urtean?
Danok aitak gara eta horrek gauzak aldatzen ditu. Halere, hasierako filosofia mantentzen dugu. Lau mutil gara eta musika gogorra dugu gogoko. Barne funtzionamenduaz ari bazara galdetzen, Nestorrek eta nik riffak lantzen ditugu, melodiak eta hitzak nik jartzen ditut. Gero, kanta bukatzerako orduan, laurok hartzen dugu parte. Talde bat garelako.

Beraz, urrun bizitzeak konponbidea dauka.
Zarauztarrak gara. Taldean aldaketak izan ditugu urte hauetan zehar. Amaiurrek [Cajaraville] taldea utzi zuen eta Ander [Izeta] Barricadara joan zen. Orduan baxu jole bat bilatu genuen eta Ibai [Castro] heldu zen. Jatortasuna bilatzen genuen eta Ibai oso tipo jatorra da. Ibai lekeitiarra da, ni Arrasaten bizi naiz… baina beno, astean behin elkartzen gara lokalean eta gustura egoten gara. Ez dago trabarik horretarako. Trabak agian sortzen dira kontzertu egunetan. Leku ezberdinetatik irtetzen garelako.

Hasierako urteak. Zarauztarrak. 1975-1980. urteetan jaiotakoak. Estigia eta Anestesia garrantzitsuak izan ziren zuentzako?
Anestesia eta Estigia taldeekin jaio ginen. Egia esateko, Zarautz ez da izan oso herri metaleroa nahiz eta jendeak beste era batean ulertu. Beti izan ditugu gogoko. Bakoitzak bere estiloa zeukan eta gu ere ezberdinak ginen.

Zuek modernoagoak zineten. Ez bakarrik adinagatik. Kutsuengatik ere bai.
Irekiagoak ginen. Ez ginen hain itxiak. Erdiko tonoetan ere mugitzen ginen. Gogortasuna eta sentiberatasunaren arteko diskurtso batekin jolasten genuen. Estigiak eta Anestesiak ez zuten hori egiten. Ildo finkoago bat jarraitzen zuten. Badakizu, metalaren munduan milaka ate daude zabaltzeko eta jendeari ez zaio gustatzen ate horiek irekitzea. Baina hori zen egiten genuena irekiak ginelako. Gogorrak izan behar baginen gogorrenak ginen. Eta lasaitasuna behar bagenuen ez ginen lotsatzen. Hori izan da gure kutsurik nabarmenena, gure modernitatea. Gurekin egon den gauza bat izan da eta oraindik gurekin dago. Eta gaur egun, agian, modernoa izaten jarraitzen du. Musikalki 90. hamarkadan jaio ginen, talde asko eta asko ezagutu genituen, estilo desberdinak eta fusio gehiago zegoen eta kutsu horiek izateak irekiagoak izaten lagundu digu. Beti saiatu izan gara disko desberdinak egiten. Eta diskoaren barruan ezberdinak izaten ere.

“Gogorrak izan behar baginen gogorrenak ginen. Eta lasaitasuna behar bagenuen ez ginen lotsatzen. Hori izan da gure modernitatea”

Metala 90. hamarkadan hori zen hain justu, melodia alde batetik eta ekaitza bestetik. Melodia eta indarraren arteko oreka bat. Nu metalean, adibidez. Nu metala entzuten zenuten?
Nu metala baino gehiago, justu aurretik egiten zen metala.

Metal 90’s, Korn eta Deftones agertu arte. Hortik aurrera, nu metala.
Hori bai. Pantera, Sepultura, Machine Head…. Hortik gatoz. Eraso! entzun duenak badaki nondik gatozen. Agian Paradise Losten kutsu ilun hori ere izan dugu. Hardcoretik ere mugitzen ginen baina ez ginen oso hardcoretak. Machine Head taldearen Burn My Eyes bezalako disko batek markatzen zaitu. Panterarekin buru belarri geunden Burn My Eyes agertu zenean eta oso garrantzitsua izan zen niretzako. Bide berriak zabaldu nahian, azkenean Deftones eta Kornen erokeriara heltzen zinen.

Ez zineten bertan sartu?
Ez. Gustukoa genuen baina ez. Nu metala pil-pilean zegoenean gure diskorik rockeroena kaleratu genuen.

Bipolaritate horrek, oreka horrek, bere alde txarrak izan ditu?
Rockeroentzako metaleroegiak ginela eta metaleroentzako rockeroegiak. Beti erdibidean bezala egon gara baina niri asko gustatzen zait hori. Eta nahi gabe gertatutako gauza bat da. Gu eszenatokiaren gainean ikusten bagaituzu metaleroak garela nabarituko duzu. Guk metala egin nahi dugu baina musika ezberdin asko entzuten dugu eta horrek eragina izan behar du gure musikan.

Rock alternatiboa eta grungea ere zuen hasierako garaietan garrantzitsuak ziren.
Oso gustukoak genituen. Eta nik, ditut. Alice In Chains-en zale amorratua izan naiz beti. Soundgarden, Pearl Jam. Eta aurreko taldeak ere. Guns N’ Roses, adibidez.

Nire taldea da.
Ba hori da nire taldea ere.

Denboran bidaiatzeko makina bat izango banu, 1986. urteko Los Angelesera joango nintzateke.
Hori da! Los Angeles, 1986.

“Kaiolatik ihes” eta “Non da ozeanoa?” abestietan, grunge eta, agian, post grungeren kutsua ikusten dut. Agian Paradise Lost.
Nahigabe ateratzen da. Nestor eta Beitia dira Paradise Losten alde iluna gugana ekartzen dutenak. Ni emoagoa naz. Eta hortik nahasketa sortzen da.

Diskogintzaren deskonposizioa lehenengo pertsonan bizi izan duzue. Zelan sumatzen duzu aldaketa hori?
Guri beti aldaketetan mugitzea tokatu zaigu. 90. hamarkadan hasi ginen Mil A Gritos diskoetxean bi disko kaleratuz. Itxi behar izan zuen. Gero Metakera joan ginen eta berdina, itxi behar izan zuen. Eta geroztik Bonberenearekin ateratzen dugu plataformaz baliatuz, baina azkenean autoekoizpen bat da. Gure lehenengo diskoarekin erantzun ona jaso genuen. Salmenta ona izan zen. Baina bost urte arinago hiru bider gehiago salduko zuela esaten ziguten, salmentek behera egin zutelako 90. hamarkadaren erdialdean. Orduan diskoetxeak urduri jartzen hasi ziren. Urte bi igaro ondoren diskoetxe ugari desagertu ziren.

Eraso! taldea 1999. urtean, lehen diskoa plazaratu zuenean.

1999. urtean ordenagailuek disko konpaktuen grabagailuak zituzten eta Napster agertu zen.
Bai, hori esaten ziguten: saltzen duzuen disko bakoitzetik zazpi kopia egiten dituzte. Eta ez genuen txarto ikusten, jende gehiagorengana iristeko aukera genuelako. Azken finean, eraldaketa izan zen diskoetxeentzako. Edo behintzat, aldaketa ezberdina izan zen musikarientzat. Nire ustez, musikarientzako positiboa izan zen. Hamar gauza entzuteko aukera izatetik mila gauza entzuteko aukera izatera pasa ginen. Niri gustatzen zait, konpultsiboa naizelako.

Horrenbeste aukera izateak zeozer ezkorra dauka?
Agian. Hasiera batean, eskaintzaren biderketarekin jende asko joaten zen kontzertuetara. Orain beherantza doala ematen du. Saturazio pixka bat dagoela ematen du. Era berean, kontzertuetara joateko filosofia ere aldatu da. Lehen jaia zen. Orain beste gauza bat da.

Aurreko sistemaren nostalgiarik daukazu?
Urruti ikusten dut. Guk zortea izan genuen. Mil A Gritosen kontratua sinatzera joan ginenekoa gogoratzen dut. Mahai handi bat zegoen diskoz beterik. Talde guzti haiek nahi zuten guk izango genuena, diskoa kaleratzea. Argi daukat hori guztia orain ezinezkoa dela eta autoekoizpenaren bidea baino ez dagoela. Maketaren aroa atzean utzi genuen eta autoekoizpenaren aroan sartu ginen. Lehen autoekoizpena aurkezpen bat zen diskoetxe batean sartzen saiatzeko. Orain zure lehenengo urratsa da eta kito.

Eta entzule moduan, nola ikusten duzu aldaketa? Niri pertsonalki telebistan bideoklipak ikusteko aukera ez izateak amorrua ematen dit.
Bideoklipen magia hori faltan botatzen dut. Telebista aurrean egotea eta talde berriak aurkitzea.

Baita musikari buruz irakurtzeak galdu duen garrantziak ere.
Bai, zeren azken finean, zu eta ni hemen baldin bagaude musikari buruz hitz egiten mutikoak ginenean norbaiti talde honi edo besteari buruz idazten irakurri geniolako da. Eta horregatik sartu ginen mundu horretan. Behintzat nire kasua hori da.

Gaur egun, zerk du pisu handiagoa musika kaleratzerakoan: zuk musikari bezala sentitzen duzun beharrak edo kanpotik etor litekeen erantzunak?
Euskal Herrian, gu bezala 20 urte daraman talde batek balantza bi alderdi horretan ipiniko balu, argumentu bat bere pisuz eroriko zen. Iadanik ez dugu ezer espero. Guk guregatik egiten ditugu gauzak. Biniloa atera dugu eta agian guretzako da. Hasieratik argi izan genuen musikatik ez ginatekeela biziko. Agian anbizio nahikorik ez genuelako baina argi geneukan nondik hasten ginen eta nora heldu ahal ginen. Guregatik jarraitzen dugu aurrera. Ostegunetan gelditzen gara rocka eta metala egiteko garagardo batzuekin eta etxera bueltatzen gara oso gustura. Batzuek surfa egiten dute, beste batzuk mendira joaten dira eta guk metala eta rocka egiten dugu.

“Ezkutatuta egon gara urte batzuk. Ez ginen gu. Azkenengo bi diskoetan ez gara gu izan gure osotasunean. Eta orain askeago sentitzen gara”

Non geratzen da feedback-a?
Guretzako igaro behar den tramitea da. Disko bat egiterako momentuan etapa garrantzitsuenak edo politenak, niretzako, diskoa kaleratu aurretikoak dira. Diskoa kaleratu eta gero, beste gauza bat da. Paketean datorren zerbait. Batzutan galdetzera datorren kazetariak ez du diskoa entzun, ez daki ezer zutaz edo nondik zatozen eta bistako galderak egiten ditu. Bere lana dela ulertzen duzu baina ez duzu gustura erantzuten.

Gaur egun rocka gaztea dela uste duzu? Edo gazteak rockari adi daudela?
Hiru emanaldi eman ditugu eta harritu nau mutiko gazte batzuk gerturatu direla ikusteak. Artean jaio gabe ziren guk lehen diskoa kaleratu genuenean. Baina gutxi batzuk dira. Gure publikoa 30 eta 35 urte artekoek osatzen dute. Bestalde, Nafarroan bai sumatu dugu kristoren indarra publiko gaztean. Nafarroan rock indartsua eta metala bueltatzen ari dela esan ziguten.

Horrenbeste haize eta tronpetaren artean rock eta metal apur bat behar behar dugu.
Bai, danok gaude tronpetekin pixka bat…

2016. urtean zer esan nahi du Eraso! taldeak?
Musikalki edo talde moduan?

Zer da garrantzitsuagoa, zeozer esatea talde moduan edo musikalki?
Nire ustez, talde moduan. 20 urte iraun dugu talde bat garelako eta ez daude horrenbeste talde batera hamarkada bi egin dituztenak. Talde bezala orain esan nahi duguna da libreago ikusten dugula gure burua. Ezkutatuta egon gara urte batzuk. Ez ginen gu. Azkenengo bi diskoetan ez gara gu izan gure osotasunean. Eta orain askeago sentitzen gara. Gogor eta bizirik sentitzen gara agertokian eta jendeak horrela sumatzen du, esan digutelako. Eta egia da, pozik sentitzen gara. Gustura.

Heldutasuna izango da?
Heldutasuna zer den ez dakit. Egia da gaztea zarenean beldurrak dituzula, ea zer etorriko den… Eta konturatzen zarenerako etorriko den hori etorri da eta zurekin dago eta ondo zaude. Aurrera begira gaude. Talde moduan sendo.

Kaiolatik ihes da zuen diskorik geldoena. Ez diot geldoa denik.
Ez dut hain argi ikusten. Kanturik gogorrenak disko honetan grabatu ditugu nahiz eta abesti geldoagoak egin. Disko honek erregistro gehiago ditu. Gogorra denean oso gogorra da eta geldoagoa izan behar duenean geldoagoa da.

“Gustura nago berriro gitarrarekin, eta taldekideak ere. Baina batez ere publikoa erosoago dago ni gitarrarekin ikusten banau”

Oreka hobeto mantentzen duzue gogortasunaren eta kanta lasaien artean?
Bai. Agian kontrastea ez da hain zorrotza. Oreka nabariagoa da nahiz eta beti oreka horren bila ibili. Galdetu didate orain dela gutxi, ea disko hau beti bilatu izan dugun diskoa den. Eta ezetz uste dut. Baina agian egia da gure musika finkatuagoa dagoela eta jarioa naturalagoa dela.

Zu berriro gitarrarekin.
Ez dakit akatsa izan den edo ez, baina gorputzak probatzea eskatu zidan. Disko bat egin genuen eta ni gitarra gabe aritu nintzen. Gustura egon nintzen baina gitarra berriro jantzi dut eta iadanik ezin dut kendu. Gustura nago berriro gitarrarekin, eta taldekideak ere. Baina batez ere publikoa erosoago dago ni gitarrarekin ikusten banau. Edo behintzat hori esan digute.

Nolako erantzuna jasotzen ari zarete?
Aurreko diskoarekin baino handiagoa eta ez dakit zergatik. Agian sartuago gaudelako. Harrera ona izan dugu Durangon eta Lizarran, baina hasi besterik ez gara egin. Goiz da ezer esateko.

Igor Salterain +Oskar Conde = Tutan Come On.

Beti esan ohi da bigarren diskoa zaila izaten dela.
Egia esan, uste baino erosoagoa egin zaigu disko berria egitea. Konposaketa eta grabaketa, biak jarioarekin joan dira.

Bi kide zareten heinean, errazagoa izan al da sorrera prozesua?
Musika tresna gutxiago edukitzeak erraztu baino gehiago, sinpleagotu egiten du konposaketa. Eta askotan, sinpletasun horretatik zerbait mamitsua ateratzea ez da erraza.

Musikalki zuen lehenengo urratsa zorrotzagoa zen. Disko berriak, aldiz, potoloagoa ematen du. Bilatua izan da edo kasuala?
Bilatu dugu soinu “potoloagoa” lortzea. Baina abiaduraren kontua ez da kontzientea izan. Imajinatzen dut bilatutako soinu lodi horrek abiadura moteltzera eraman gaituela… Hala ere, badaude abesti azkarrak disko berrian.

Noiz konturatzen da musikagile bat disko berri bat idatzi behar duela?
Abesti berriak edozein unetan sortu ahal dira. Gure kasuan, disko berrian burubelarri lanean jarri aurretik bageneuzkan abesti oso bat eta riff nahikotxo. Momentu jakin batean, material horri guztiari forma eman behar zaiola erabakitzen da, baina sortzea bera uneoro ematen den prozesua da.

Emaidazu mainstream. Txarra ez delakoan?
Mainstream izan edo ez, horrek ez du abesti bat txar edo on egiten. Koiuntura bat baino ez du adierazten, nire ustez.

‘Emaidazu mainstream’ diskoaren azala.

Eta gaur egun, zer da mainstream?
Puff, gauza asko eta oso anitzak izan daitezke mainstream… Komertziala zer den edo zer ez den definitzea bezala… Norberaren eskalaren arabera, asko aldatzen da.

Euskal Herrian ba al dugu mainstream-ik?
Pentsatzen dut baietz.

Eta zerk erakartzen zaitu mainstream-etik?
Nik ez diot horrenbesteko garrantzirik eman nahi eztabaida horri, mainstream zer den edo ez den. Hortxe dago gakoa; lehentasuna abestietan, energian eta horrelakoetan egon behar da. Baina askotan, mainstream-tzat jotzen duguna begi txarrez ikusten dugu: jende askok entzuten badu gaitzesten dugu. Gu underground-ean bizi gara, baina ez dugu musika ona gaitzetsi nahi publiko handiak onesten duelako soilik. Epaitu entzuten dena, ez entzuleria.

Tutan Come On-ek ba al du mainstream izateko aukerarik?
Bai, zergatik ez? Edozerk du mainstream izateko aukera, Tutan Come On barne.

“Ezin zaitut ikusi” abestiaren bideoklip polita grabatu duzue.
Oso gustura egon ginen bideoa grabatzen. Paul Urkijo zuzendariak eta bere lan taldeak oso lan txukuna egin dute eta benetan eskertu behar diegu beraien ahalegina eta konpromisoa. Bideokliparen ideiaren inguruan… Beno, faltsukeriaz dihardu, benetakoa ez den aurpegia erakustearen beharrari buruz. Eta ideia horretatik abiatuta, maskarak, begi josiak eta abar agertu ziren. Nire ustez, ondo geratu da.

Bideoklipek beste garai bateko erremintak dirudite.
Telebistari dagokionez agian bai, baina oso pertinenteak direla esango nuke; sare sozialen eta youtuberen garai honetan, zure proposamena aurkezteko tresna aproposa dela deritzot.

Zenbateko garrantzia dauka potentzia eta melodiaren arteko orekak zuentzako? Edo aldiz, kontrastea da garrantzitsuagoa? Zenbateko garrantzia dauka potentzia eta melodiaren arteko oreka zuentzako? Edo aldiz, kontrastea da garrantzitsuago?
Askotan melodiak jorratzen ditugu oso riff gogorra duten abestietan. Eta oreka hori da gehien definitzen gaituena. Normalean ahots-melodia vs riff gitarra indartsua izaten da kontrastea.

Carl Sagan, izarrak, energia, materia…. Zergatik erreferentzia horiek?
Saganen introa asko gustatzen zitzaigun diskoa hasteko eta hortik abiatuta, abesti oso bat garatu genuen… Normala denez, letraren gaia introarekin lotuta doa. Zerbait berezia bilatzen genuen diskoa hasteko, abesti geldo eta luze bat… Normalean amaieran jarriko genukeena, hasieran jarri.

Karlos Gomez, Nerea Lersundi, Miguel Leon eta Gorka Molero, Han taldeko kideak.

Nola eta zergatik sortzen da Han?
Han taldea Karlos Gomez eta biok sortu genuen 2013-2014. urtean. Aurretik Mokaua proiektuan elkarrekin ibiliak ginen, eta hura bukatu ondoren denboraldi luze batean ez genuen topo egin, baina biok jotzeko gogoarekin ginela ikusita, astelehen gauetan geratzea erabaki genuen. Horrela, apurka-apurka, genituen ideiei forma ematen hasi ginen eta konturatu orduko, bateria jole baten beharra zegoela ikusi genuen. Beraz, Kanariar Uharteetatik Elorriora bizitzera etorritako Miguel Leon batu zitzaigun eta ordurako genituen kantuei forma ematen jarraitu genuen. Handik gutxira, kantuek ahotsa eta mezua behar zutela ikusirik, Nerea Lersundi gehitu zen taldera.

Diskoarekin bukatzen den proiektu bat da edo etorkizunera begira egindako taldea da?
Ez, Han ez da diskoarekin bukatzen den proiektu bat eta ez gara etorkizunean pentsatzen duten horietakoak. Orainaldian pentsatzen dugu eta momentu honetan bizitzen ari garenaz disfrutatzen gabiltza; beraz, gustuko duenak goza dezala gurekin batera!

Zergatik eta zertarako grabatzen/kaleratzen da disko bat gaur egun?
Pufff… Gaur egun azterketarako galdera da hori… Han-en kasuan, urtebetez lokalean jotzen ibili ondoren kontzertu batzuk eman genituen, eta horietako bat Bonberenean izan zen. Kontzertuaren ostean, Bonberoko Patxirekin hizketan, zerbait grabatu beharko genukeela komentatu zigun, Bonberenea Ekintzak-ekin zerbait egin genezakeela etabar. Zerbait grabatzeko eta kaleratzeko proposamen zuzena izan zen eta horrela sartu zitzaigun ideia hori buruan. Bonberenean grabatuko genuela argi genuen eta Txap-ekin [Karlos Osinaga] izango zela ere. Musika munduan hainbeste urte eman ondoren, gure kantak plastiko borobil batean islatuta ikusteak ilusio handia egiten zigun eta LP formatuan bakarrik ateratzearen aldeko apustua egin genuen, nahiz eta barruan CDa opari bezala daraman. Beraz, zergatik? Proposamen bat izan zelako erantzun genezake. Zertarako? Bada gaur egun, zure musika lagunen eta jendearen artean zabaltzeko, horren ondorioz kontzertuetan jotzeko aukera jaso dezakezulako. Azken finean, zuzenekoekin disfrutatzen dugu gehien.

Non Demontre, Yakuzi eta orain Han. Beste hainbat proiektutan ere parte hartu duzu. Geldirik egotea asko kostatzen al zaizu?
Badirudi baietz. 15 urte nituenetik proiekturen batean parte hartzen aritu naiz beti, eta estilo desberdinetako proiektuetan parte hartu dudan heinean, gauzak egiteko motibazioa handituz joan dela esango nuke. Musika jotzea, niretzat, espresatzeko modu bat bihurtu da, adikzio osasungarri bat, eta oraintxe bertan horri uko egitea oso zaila egiten zait.

Kantak dira garrantzitsuena oraingoan?
Ez, ibilitako proiektu guztietan, kantek beren garrantzia izan arren, inoiz ez dira izan gauzarik garrantzitsuena. Eta orain, inoiz baino argiago ikusten dut taldea bera dela kantak baino askoz garrantzitsuagoa. Talde batean taldekideak dira funtsa, eta hori oso ondo zaindu beharra dagoela uste dut.

Fugazi, Husker Du, Pixies… ohiko susmagarriak?
Lehen aipatu dudan moduan, proiektu desberdinetan aritzeak iturri desberdinetatik edatera bultzatzen zaitu. Aurretik izan ditugun proiektuetan aritzeak asko aberastu du taldea; beraz, disko honetan lortutakoa horren ondorio zuzenak direla esango nuke. Hau esan ondoren, bakoitzak bere ondoriak atera ditzala…

“Diskoan estilo eta hamarkada desberdinetako pintzeladak sumatuko dira ziur. Izan ginena gara, eta izaten jarraituko dugula espero dugu”

Askotan, entzuteko musika nostalgia eta malenkoniaren arabera aukeratzen dugu. Musika egiterakoan ere antzerako zeozer gerta daiteke?
Baietz suposatzen dut baina modu oso naturalean… Une zehatz batean ez diozu zeure buruari galdetzen nola sentitzen zaren estilo konkretu bateko abestia konposatzeko, askoz naturalagoa dela uste dut. Jotzen hasi eta momentu horretan sentitzen duzun nostalgia eta malenkonia islatuta geratzen direla esango nuke.

Han-ek zerikusia dauka horrekin?
Ez modu interesatu batean, ez dugu ezer konkreturik bilatu zentzu horretan. Estilo eta hamarkada desberdinetako pintzeladak sumatuko dira ziur. Azken finean, izan ginena gara, eta izaten jarraituko dugula espero dugu.

Zuzenekoak bereziak izango dira. Sormen esparru ezberdinen arteko uztarketa.
Azaroaren 28an ikuskizun berezi bat egin genuen Elorrioko Arriola Kultur Aretoan. Bideoa eta musika nahasten dituen 2634 ikuskizuna taularatu genuen. Ikuskizunak bi zati ditu: 20 minutu inguruko ikus-entzunezkoa eta kontzertua, irudi proiekzioekin eta argiztapen bereziaz. Lagun artean egin dugu lan, eta oso-oso eskertuta gaude kolaboratu duten guztiekin. Pello Salaberria eta Itziar Bastarrika ibili dira bideogintzan, Iker Nafta jardun da estilismoan, eta Urko Rekondo eta Iñigo Aranbarri aktore lanetan. Argiztapenean Jon Zubiak eta Aitor Etxebak lan itzela egin dute eta soinuan Miguel Alonso aritzen da. Orain, ikuskizuna beste areto eta kultur etxeetara zabaltzea dugu helburu. Beraz, gaur egun bi eratako kontzertuak eskaini ditzakegu: alde batetik, areto eta kultur etxeetan ikuskizun moduan eta beste alde batetik, bestelako lekuetan, ohiko kontzertu formatuan.

Kontzertuak eskaintzeko badaude lekuak Han bezalako proposamen batentzako?
Bai, edozein lekutan aritzeko gai garela uste dut. Alde horretatik, nahiko ondo moldatzen garela esango nuke.

HURRENGO KONTZERTUAK

• Urtarrilak 30: Durangoko Plateruena aretoa (+ Libe)
• Otsailak 12: Bermeo
• Otsailak 20: Elorrio
• Martxoak 11: Gernika (Lekuek jaialdia)
• Apirilak 14: Bilbo (Loraldia jaialdia)
• Apirilak 30: Berriz (2634 ikuskizuna)
• Maiatzak 21: Tolosa (2634 ikuskizuna)

Borja Estankona abeslari eta gitarrista bizkaitarra. (Diego Ruiz de Gauna)

Zergatik jarraitzen du Borja Estankonak diskoak kaleratzen?
Utzi egiten ez dugun joera bat da. Diskoak kaleratzen jarraitzen dut gazte eta indartsuago mantentzen nauelako. Nire bizitzaren gorabeherak direla eta, emozionalki indarra edo babesa ematen dit. Forman egoten laguntzen dit bai espiritualki eta bai, askotan aipatzen ez dudan arren, fisikoki ere.

Dena galduta ikusi duzu noizbait?
Arean desegin zenean, 2007 inguruan, aurrera jarraitzeko zailtasunak igerri nituen. Oso garai zaila izan zen eta agian musika bukatu behar zela eta nire denbora eta energia beste gauzaren bati eskaini beharko niokeela pentsatzen nuen batzutan. Eta ideia ez zitzaidan batere gustatu. Baina gainditu nuen.

Publikoa duzula sentitzen duzu? Norentzako kaleratzen duzu?
Hori ziurrenik betetzeko dudan ikasgai bat da. Musika plazaratzeari dagozkion gauzez gehiago arduratzen hasi behar naiz, publikoa izatea ez baita musikatik bakarrik datorren baldintza, promozio maila edo zortea ere garrantzitsuak dira. Orain, behin nik neuk diskoa kaleratzearen ardura hartu dudala, bazter guztietan egon dadin ahalegina egingo dut. Nire publikoa minoritarioa da baina agian nire musika entzun ez delako izan liteke. Zer edo zer berezia egiten dudala uste dut eta hor kanpoan nire musikaren zain dagoen jendea badela sinetsi nahi nuke.

“Zer edo zer berezia egiten dudala uste dut eta hor kanpoan nire musikaren zain dagoen jendea badela sinetsi nahi nuke”

Gaur egun norberak hori dena egiteko tresnak baditu?
Denbora tresnarik inportanteena dela uste dut. Eta zorionez orain denbora badut, irakaskuntzan egiten baitut lan jardunaldi erdian. Euskal Herriaren eremuan nire musikak presentzia handiagoa eduki dezan ahalegina egingo dut. Ilusioa ere behar da alderdi burokratikoa aurrera ateratzeko. Maila handi batean ordenagailuarekin lan egitea suposatzen duenez ez da beharrezkoa fisikoki horrenbeste mugitzea. Emailak, sare sozialek eta bide hauek asko laguntzen dute. Baina fisikoki ere mugidu behar da, diskoarekin, kurrikuluma entregatuz… Metodo egokienak zeintzuk diren bilatu behar dut.

Gitarrista edo musikaria sentitzen zara gehiago?
Galdera ona. Nik musikaria bezala ikusten dut nire burua, musika egiten dudalako. Baina nire perfila gehiago da kantu egilearena, eta rock kantu egilearena zehazki. Eta gitarra jotzen dut. Gitarra jolea naiz baina beti rock abesti baten zerbitzura. Ni ez naiz bereziki gitarraren gainean dabilen persona bat. Ez dut gitarra bera debozioz zaintzen, ez ditut gitarraren pastillak aldatzen, ez dut pedaletan ikertzen gehiegi. Gitarra on bat eta anpli on bat edukitzea eta lanean hastea nahiago dut. Baldintza minimo batzuk lortzen baditut kanta da niri deitzen didana gehien.

Gitarrista bitxia izan zara. Kolpeak eta erritmoak jarioaren gainetik ipintzen dituzu.
Hirukote formatuak sendotasuna oinarri duen filosofia edukitzera bultzatzen zaitu. Askeago izan nahi dut disko honekin. Zuzenekoetan ere askeago mugitu nahi dut eta horregatik erritmoarekin bat noa gehiago. Disko honetan bi solo bakarrik egiten ditut eta konturatu naiz agian landu beharreko esparrua dela alde melodiko hori.

Gitarrista bezala aritu zinen lehenengo egunetan, heavya entzuten, eta soloak lantzen gogoratzen zaitut.
Egia da. Hasi nintzenean, 14-15 urterekin, bluesa zen iturria. Akorde batekin marrazki ezberdinak egin ahal izatea eskertzen zen. Baina bai, heavya entzuten nuen urte batzuk beranduxeago. Nire gurasoek disko-jogailu zahar bat zuten eta bertan Aitor Gorosabelek (Su Ta Gar) zer egiten zuen ikusten nuen diskoa erreboluzio gutxiagotan ipinita. Urte bat edo egon nintzen horrela baina sormenari dagokionez ez zeukan inolako norabiderik. Alperrik botatako urtea izan zen.

Gitarrista bezala zelakoa izan da zure eboluzioa?
Etengabe gertatzen den gauza bat da. Disko honekin zerbait barrokoagoa landu nahi izan dut. Gotikoagoa. Ertz gehiagoduna. Dramatikoagoa. Min handiagoa adierazteko. Alderdi terapeutikoa lantzeko. Beste bi diskoetan garai ilunagoak izan ziren eta agian horregatik beragatik diskurtso xamurragoa eta argiagoa bilatzen nuen. Poparen formulan eta bere animoa igotzeko boterean sinisten nuen eta bide hori hartu nahi izan nuen. Orain, agian hobeto nagoelako, barruan ezer ez gordetzea erabaki dut. Barne ezinegonak musika argitsu eta antolatuaz birziklatu beharrean, zuzenean ezinegon horiek askatu nahi izan ditut. Musika horren zerbitzura jarri dut.

“Disko honekin zerbait barrokoagoa landu nahi izan dut. Gotikoagoa. Ertz gehiagoduna. Dramatikoagoa. Min handiagoa adierazteko. Alderdi terapeutikoa lantzeko”

Behin, orain dela urte asko, besteen nostalgia bizitzeko prest ez zeundela esan zenidan. Oraindik defendatzen duzu ideia hori?
Ez dut gogoratzen hori esan izana, baina asmatu ez duzula uler dezaket. 50, 60 edo 70. hamarkadetako musika entzuten dutenei ulertzen diet. Gaurkotasunaren gainetik autentikotasuna jartzea ulertzen dut. Baina nik gauza biak behar ditut. Eta gainera, gaurkotasunaz eta autentikotasunaz aparte, etorkizunera begira nolabaiteko proiekzioa edukitzea ere eskertzen dut. Uste dut ezinbestekoa zaigula, gainera. Nire utopia hau izango zen: norberaren nortasuna islatzen duen musika egitea, zure herriaren nortasuna islatzen duen musika egitea eta, iragana eta etorkizunarekin bat eginik, une honetan gozagarria den musika egitea. Atenporala izatea. Horrek mugiarazten du gurpila, zeren bestela nostalgiarekin bakarrik ez baitago zereginik.

Arean taldean erreferentziak nolabait agerian gelditzen ziren. Baina Estankona Estankona bezala existitzen den unetik hona oso zaila da kutsuak edo eraginak ikustea.
Rock diskurtso baten barruan ez dagoen musika asko entzun dut azken aldian. Esan nahi dut, zuzenekoari dagokionez beste era bateko performancea suposatzen duten musikak. Flamenkoa, adibidez. Flamenkoak duen zuzeneko performancea ez da rock kulturan ematen dena baina itzelezko tentsioa, pasioa eta energia transmititu dezake Paco de Lucia batek, adibidez, aulki batean eserita egonik. Mediterraneoko musikaren inguruan seminarioren bat egin izan dut, Kretako irlan konkretuki. Arreta handia ipini dut inguru geografiko haietako musiketan. Bertan izandako bizipenek ere aberastu izan naute, nola ez. Baina egia da ni rockeroa naizela. Nire barreneko zati bat aspertzen da musika etniko edo folk deritzogun horiekin, epe nahiko laburrean. Akopleak behar izaten ditut eta sortzeko garaian rockaren ekonomia hori ere. Hala ere, jasotako hori guztia nire rockaren mesederako izan da. Intuizio horiekin zuzendu dut arreta musika eta eremu geografiko horietara, eta funtzionatu du. Askotan sormenean jarraitzeko norabideak ia-ia aitzakia baino ez dira.

Koldo de Miguel, Borja Estankona eta Iñaki Alonso. (Diego Ruiz de Gauna)

Zergatik sortu zen Arean eta zergatik desagertu zen?
Hamazortzi urte dituzunean horrelako gauzak sortzen diren moduan sortu zen. Erdi kasualitatez, erdi lagunaren lagunak ginelako, rock zaleak ginelako. Hasieran Arean ez zen Arean. Mutil ezberdinak ginen, bati Dut gustatzen zitzaion, beste bati Jane’s Addiction, beste bati Pearl Jam. Gero apurka-apurka post rock munduan murgildu ginen Slint, Come edo Godspeed You! Black Emperor entzuten. Garai hartan abesti instrumental luzeak egiten genituen. Eta horren ostean etorri zen Arean: hiru mutiko bost urtez lanean egon eta gero sortutako proposamena. Gure arteko handinahikeriak eta ezberdintasunak izan ziren, besteak beste, Arean desagertzearen arrazoi nagusiak. Horrela gogoratzen dut nik.

Noiz konturatu zinen Estankona zinela edo izan zinatekeela?
Arean bukatu eta gero. Gauzak bakarrik egin behar nituela ikusi nuen, oso burugogorra naizelako eta nire lanean eskuzabala izatea kostatzen zaidalako. Orain ez dut erabateko adostasunaren beharrik erabakiak hartzeko. Formazio aldaketak egin ahal ditut adibidez, bakarlari izanik, askoz errazago. Askatasun horrek lana emankortuko zidala sentitzen nuen, eta hala izan da. Arrazoi hauengatik erabaki nuen Estankona sortzea.

“Ardatza”, izenburua. Batzutan izenburuak ipintzeagatik ipintzen dira. Besta kasu batzuetan azalpena dute atzetik. Zein da zure kasua?
Azalpena marrazkitik, azaleko iruditik dator. Nik egindako marrazki bat da. Hasieran beste ideia bat izan nuen, “astalarrosa” deitu nahi nion diskoari. Arrosak berak, bere arantzekin, duen pasioaren karga sinbolikoa dela eta. Astalarrosa lore zuria da. Nire Arteako etxe aurrean sortzen dira urtero batzuk. Baina ez nuen irudirik lortu. Azkenean, aspalditik nire musikari loturik ditudan elementu eta izaki sinbolikoekin irudi hau landu nuen: eguzkia, arranoa, zuhaitza eta sugea. Lerratuta, ipar amerikako indioen totemen antzera, pixka bat. Lerratuta eta simetrikoa. Lerratze hau dela eta “ardatza” etorri zitzaidan burura, oso ondo azaltzen duelako irudia. Behin izena jarrita konturatu nintzen Jimmi Hendrix-ek bere disko bati Axis Bold as Love deitu ziola. Bitxia eta polita iruditu zitzaidan kointzidentzia.

“Noizbait kalkulatu beharko dut egiten dudan inbertsio ekonomiko, filosofiko eta animikoak harreman orekaturik ba ote duen bueltan datorkidanarekin”

Grabatu berria, kaleratzeko unean.
Orain beste ziklo bat zabaltzen da, gizarteratzearena. Beste era bateko energia inbertsioa etorriko da. Eta bestalde zuzenekoak ere etorriko dira eta bertan maila ona ematen saiatuko naiz. Askotan motibazio horrek inpultsoa ematen dizu abesti berriak idazteko. Horrela, nik, beharrezkotzat ikusten dut hau guztia.

Diskoan lortutakoarekin pozik?
Bai. Abesti batzuk zaharrak dira. “Ostargia” eta “Bilera”, konkretuki. Besteak berriak dira. Hiru-lau urtetan zehar aparte gordetzen joan naizen konposaketak dira, soinu aldetik eta emozio aldetik kualitate batzuk ikusten bainizkien, bitartean egin izan ditudan beste abesti batzuetatik desberdinak zirenak. Hamaika kanta daude. Azken abestia, “Bagoaz”, laburra da. Agurraren balioa duen erritmo instrumental bat. Badago kale eta auto soinudun pasarte bat, “Etxearen bila”. Beraz, kantak-kantak, gainontzeko bederatziak dira. Lan asko eman didate eta oso era pazientean landu ditut. Pozik nago lortutakoarekin.

Zaila da talde bat mantentzea?
Nire kasuan lehentasun maila daukalako ez dut zaila denik kontsideratzen. Jendeak kalkulatuko balu nik egiten dudan esfortzua txantxetakoa ez dela ikusiko zuen. Bestalde, jardunaldi erdian lan egitea erabaki nuen, ekonomikoki mugatzen zaituen errealitate bat izan arren, denbora gehiago edukitzea posible zaidalako. Nik, musika egin ahal izateko, denbora behar dut. Alokairu baldintza xumeetan bizi naiz. Konturatu gabe erabaki asko norabide berean hartu ditut. Zaila da? Nik oso pozik egiten dut baina noizbait kalkulatu beharko dut egiten dudan inbertsio ekonomiko, filosofiko eta animiko honek harreman orekaturik ba ote duen bueltan datorkidanarekin. Ea zentzurik ote daukan galdetuko diot nire buruari serioski nozpait. Susmoa dut kalkulu horren emaitzak hau dena zorakeria dela erakutsiko didala. Baina oraingoz ez dut horrelako kalkulurik egingo. Gaur egun dakidana da honek guztiak zoriontsuago eta indartsuago izaten laguntzen didala. Beraz, aurrera.

(Pride of the Monster blogaren Erocka izeneko gehigarrian argitaratutako elkarrizketa)