2021.09.03
Joseba Tapia

Joseba Tapia

Buenos Aires izeneko auzoan jaioa, musikarekin harreman oso estua zuen familia batekoa da Joseba Tapia; besteak beste, Juanito eta Eleuterio osabak trikitilari ospetsuak zirelako. Txikitatik hasi zen musika lantzen, hasiera batean soinu handia, Mikel Bikondoaren akademian. Zortzi urtez aritu zen ikasten, baina hamabost urterekin erabaki zuen hura ez zela bere tresna, eta soinu txikia lantzen hasi zen, Eleuterio Tapia osaba irakasle zuela.

Harekin hasi zen plaza eta erromerietan jotzen, eta 1981. urtean agertu zen plazan bakarrik lehenengo aldiz, Donostiako Igeldo auzoan. Handik hiru urtera, aurrerantzean bere pandero jole izango zen Xabier Berasaluze Leturia-rekin jotzen hasi zen. Hortik aurrera, bikote bereizezina bihurtuko zen, Tapia eta Leturia izen artistikoa hartuz.

721

Joseba Tapia. (Zaldi Ero)

Modu paraleloan, Joseba Tapiak bide propioa jorratu du. 1998. urtean, Koldo Izagirre idazlearekin elkarlanean, Apoaren edertasuna proiektua (Gaztelupeko Hotsak, 1998) jarri zuen martxan. Izagirreren narrazio baten gainean osatu zuten diskoa, eta ondorengo ikuskizuna, trikitiaren eta literaturaren arteko uztarketa berezia eginez. Bakarkako hurrengo proiektua ere ezohikoa izan zen. Québec, hamalau kantu independentziarako diskoan (Gaztelupeko Hotsak, 1999) Tapiak herrialde horretako idazle eta poeten kantuak abestu zituen, Itxaro Bordak eta Koldo Izagirrek euskaratuak. Alderdi musikalean Arkaitz Miner (biolina), Ritxi Salaberria (kontrabaxua) eta Pascal Gaigneren (gitarra eta moldaketak) izan zituen alboan.

“Ni Quebecera hurbildu banaiz izan da beraiek dituzten kezkak nireen parekoak direlako; eta bide horretan proiektuak ugari dira, toki guztietan daudelako arazoak eta toki guztietan dagoelako lanean diharduen jendea. Nire izenean bakarka hasitako lana hortik doa. Musika tradizionaletik aldentzen ari naiz, nahiz eta bere eragina oraindik handia den, eta kezka batzuk jasotzen dituen musika egin nahi dut. Mundu aldrebes honetan hamaika kezka ditugu, ez bakarrik politikoak, eta horiei musika jarri nahi diet. Bai Quebec eta bai Apoaren edertasuna bide horretan kokatzen dira, eta nire musika-sena horren alde jarriko dut. Gainera, kanpoko herrialdeekiko harremana asko interesatzen zait. Egiten dudanak karga ideologiko handia izatea garrantzitsua da” (1).

978

Nazioarteko Trikitixa Jaialdian, 2002n. (Jon Urbe / Argazki Press)

Trilogia berezi horri amaiera emango zion lanak ere Joseba Tapiaren alderik konprometituena erakusten zuen: Agur Intxorta maite. 1936-1937 guda kantuak(Gaztelupeko Hotsak, 2001). Disko horretan 36ko gerran euskaldunek abesten zituzten kantu antifaxistak berreskuratu zituen Tapiak, Koldo Izagirreren ezinbesteko laguntzaz. Ordu arte egin gabe zegoen lan historiko eta kultural handia dago disko horretan.

Hurrengo diskoan beste urrats bat egin zuen Tapiak. Estimatzen zituen testuei hitza jarri zien Real politik lanean (Zakurraren biolina, 2006), eta, horrez gain, lan hori autoekoitzi zuen. Josetxo Azkona, Koldo Izagirre, Gabriel Aresti, Bitoriano Gandiaga, Bilintx, Bertolt Brecht eta beste musikatu zituen.

JOSEBA_TAPIA

‘Eta tira eta tunba’ diskoaren aurkezpenean. (Jon Urbe / Argazki Press)

2010ean Eta tira eta tunba (Zakurraren biolina) grabatu zuen Tapiak. Bigarren karlistadako bertsoak musikatu zituen lan horretan, hala karlistenak nola liberalenak. Musikaren aldetik, aldaketa handia ekarri zuen disko honek, haize instrumentuek (tronboia, saxofoia, tronpeta, bonbardinoa, tuba…) lagundu baitzuten soinu txikia.

Are aldaketa handiagoa ekarri zuen hurrengo diskoak, soinu txikia alde batera utzi eta gitarra klasikoa hartu baitzuen Joseba Tapiak. Tximela kapitainaren izarrak (Zakurraren biolina, 2013) izeneko diskoan Luis Rezola Aranak 36ko gerran kartzelan idatzitako bertsoak musikatu zituen. Luis Fernandez (biolontxeloa) eta Txus Aranburu (organoa) izan zituen lagun grabazioan.

Joseba_Tapia_

Gitarrari heldu dio Joseba Tapiak azken diskoan. (Gorka Rubio / Argazki Press)

Horrez gain, beste bi proiektu garrantzitsutan hartu du parte Joseba Tapiak: Zaldibobo, dantzarako eta erritmo afrikarrak uztartzen zituen talde interesgarria, Mixel Ducaurekin sortua, eta Hiru Truku, Ruper Ordorika eta Bixente Martinezekin batera osatutakoa. Bizkaiko eta Nafarroako kantu zaharrak gaur egungo folk doinuetara eman zituen hirukoteak  hiru diskotan.

Horrez gain, Euskal Herriko zein atzerriko musikari askorekin kolaboratu izan du Tapiak: Negu Gorriak, Mikel Laboa, Fermin Muguruza, Ñaco Goñi, Albert Pla…

Testua: Gontzal Agote

  • (1) Aho bete doinu (Kutixiak, 2001)
  • (2) Gara2006ko azaroaren 18a
  • (3) Argia, 1.625. zenbakia, 1997ko maiatzaren 18a

Atzera

Paris-Dakar

Atzera

Madrilgo lagunak

Atzera

'Besamotzak' diskoaz solasean

Egilea: Joseba Tapia

Atzera

Biba Berango (Vint Anys)

Atzera

Châteauguayko Bataila (Vint Anys)

Real politik

Entzun ezazu kontzejal jauna edo anderea:
badakizu dakizunez
nazkatu gara ogi lizunez         
ez dugu nahi gosaldu albiste ilunez.
Gure plazan gauero eguzki betea!
 
Berak ezin zuen ezer egin
ez zen bere eskumenekoa
baina ados zegoen gurekin:
doan eman zigun bost... ekoa!
Ederra zen borroka lurrina
lepokoan zeukan ikurriña.
 
Entzun ezazu alkate jauna edo anderea:
presa berririk ez arren
ederto goaz azkengarren
ez zaigu ardura berandutu arren.
Bareari berea, hori da legea!
 
Berak ezin zuen ezer egin
ez zen bere eskumenekoa
baina ados zegoen gurekin:
doan eman zigun bost... ekoa!
Ederra zen aberri lurrina
balkoian zeukan ikurriña.
 
Entzun ezazu sailburu jauna edo anderea:
ez dugu maite ardaila
bihar joko dugu bataila
Goliatek proba dezan Daviden habaila.
Handiak txikitzea da gure xedea!
 
Berak ezin zuen ezer egin
ez zen bere eskumenekoa
baina ados zegoen gurekin:
doan eman zigun bost... ekoa!
Ederra zen ikara lurrina
paparrean zeukan ikurriña.
 
Entzun ezazu lehendakari jauna edo anderea:
herriak zuri emana
ez baita nolanahiko zama
hartzen dituzun lanak ditzagula bana...
Zuretzako botoa, guri boterea!
 
Berak ezin zuen ezer egin
ez zen bere eskumenekoa
baina ados zegoen gurekin:
doan eman zigun bost... ekoa!
Ederra zen haserre lurrina
bihotzean zeukan ikurriña.
 
Entzun ezazu jaungoiko jauna edo anderea:
zugana gatoz itsuan
mundu triste honen izuan
zenbatean etxeak hor paradisuan?
Zure artaldekoa da euskal aberea!
 
Berak ezin zuen ezer egin
ez zen bere eskumenekoa
baina ados zegoen gurekin:
doan eman zigun bost... ekoa.
Ederra zen gezurren lurrina
hodeietan zeukan ikurriña.
 
Entzun ezazu deabru jauna edo anderea:
gozamenaren azkura
aspaldi zeharo galdu da 
hemen behar dena da zure diktadura 
parrilan erretzeko Kristoren jendea!
 
Berak ezin zuen ezer egin
ez zen bere eskumenekoa
baina ados zegoen gurekin:
doan eman zigun bost... ekoa.
Ederra zen porroten lurrina
errautsetan zeukan ikurriña.