Xabi Strubell, Galder Izagirre eta Joseba Ponce Aarauko kontzertu aretoan, Suitzan, 1996ko martxoan. (Gari Garaialde / Bostok Photo)

Banizu Nizuke kultur proiektuko kidea da Salgado, eta harekin eman du argitara Dut-en gaineko lana, bere testuak —Xabi Strubellek euskaratuak— eta argazkiak —batez ere Gari Garaialderenak, biretan argazkilari zein gidari lanetan aritzen baitzen— batzen dituena. «Gu arte garaikidean aritzen gara. Helburua kultura garaikideko material grafikoa eskaintzea da. Ni beti izan naiz musikazalea, Dut-en zalea. Nerabe nintzela ezagutu nituen, institutuan, eta beti iruditu izan zait talde berezia. Zerbait ezberdina zen haiek egiten zutena».

1993. urtea da, Hondarribia (Gipuzkoa). Talde bat sortzeko ideia aireratu da gaueko hizketaldi batean. «Enekok [Garaialde] bazuen anaiarengandik jasotako gitarra urdin bat; Galderrek [Izagirre] Ramon [Albisu] Beti Mugan-i Honsuy bateria bat erosi berri zion; Josebak [Ponce] bateria utzi eta baxuari ekingo dio, nahiz eta baxu propioa izan arte denbora dezente pasatuko den; eta Manexek [Martinez] bazuen frontman izateko planta, beti ibiltzen baitzen kantariak imitatzen». Gero topatu zuten Xabi Strubell, Iñigo Muguruzaren gitarrako ikasle zena orduan. Jotzen ikusi, eta zuzen galdetu zioten taldera batu nahi ote zuen. Taberna batean hitzartua zuten lehen kontzertua, eta izena bakarrik falta zitzaien. Martinezen kamisetarekin saiatu ziren, amnistiaren aldeko bat; Irratia pizten dut irakur zitekeen, eta handik hartu zuten.

Horra boskotea: Eneko Garaialde (gitarra), Galder Izagirre (bateria), Xabi Strubell (gitarra), Joseba Ponce (baxua) eta Manex Martinez (ahotsa). Lehen diskoa soilik grabatu zuten elkarrekin, baina guztiekin batu da Salgado liburua idazteko. «Hasieratik begi onez ikusi zuten ideia, eta hainbat bilera egin ditugu Hondarribian. Batek gogoratzen ez zuena besteak gogorarazten zuen. Whatsapp talde bat ere izan dugu, eta idatziz joan ahala sortu zaizkidan dudak ere argitu ditugu bertan». Taldekideena bakarrik ez, «taldearen orbitan» egon zen jendearen lekukotza ere jaso du Salgadok: Fermin Muguruzarena, Angel Katarainena, Karlos Osinaga Txap-ena, Martxel Mariskalena, Kaki Arkarazorena… «Ikuspegi ezberdinak eman dizkidate, eurentzat zer izan zen taldea».

Sei ataletan antolatu du testua Salgadok, atal bat lan bakoitzeko: 1993ko maketa —ez zuten argitaratu azkenean—, Underribi (1994, disko konpartitua), Dut (1995), At (1996), Ireki ateak (1997, Fermin Muguruzarekin) eta Askatu korapiloa (2000). «Disko bakoitzean proiektua nolabait aldatu egiten zuten; beraz, erraza izan da hala sailkatzea». Lehen diskoarekin eman zuten kolpea eszenan, egilearen hitzetan: «Soinu berri bat ekarri zuten Euskal Herrira, kanpoan bizi-bizi zegoen musika bat. Musika asko entzuten zuten: hardcorea, heavya, soinu pisutsu guztiak; Helmet, The Beyond, Fugazi… Lehen disko horretan hori dago: entzuten dutenaren nahasketa bat. Baita Laboaren bertsio bat ere».

Garai hartako musika panoraman bereizi zituen beste elementu bat hitzena izan zen Salgadorentzat. «Dut-en hitzak ere politikoak ziren —gai sozial ugari, sexua, arrazakeria…—, baina ikuspuntu poetiko batetik eginak. Garai hartan bazegoen musikarien artean lengoaia zuzenago bat, lelotik gertuago zegoena poesiatik baino. Haiek diotenez, [Martxel] Mariskalen letragintzan oinarritu ziren kantuak idazterakoan; Beti Mugan-eko baxu jotzailea eta letrista zen orduan».

Lehen diskoaren ostean (Dut), Garaialdek eta Martinezek taldea uztea erabaki zuten. «Besteek ez zekiten zer egin. Hirukoan segitzea erabaki zuten, eta hor etorri zen At. Soinu ilunagoa, distortsio gehiagorekin, ahots baxuagoak…». Salgadoren ustez, hor hasi zen azaleratzen zein zen Dut-ek lortu nahi zuen soinua. Muguruzarekin egin zuten hurrengoa, Ireki ateak. «Erradikalki aldatu zuten soinua; abangoardiako diskoa da. Mundu bira bat egin zuten; akituta amaitu, eta ia urtebete egin zuten ezertxo ere egin gabe». Berriz heldu zioten gero azken diskoa izango zena osatzeko, «askorentzat haien disko onena»: Askatu korapiloa. «Entseatzen zuten lekuan grabatu zuten, Psilocybenean, Txapekin. Hor dago Dut-en soinu finala».

«Kultuzko talde bat» 
Gorka Erostarbe BERRIAko kazetariak idatzi du hitzaurrea, eta aipatu, besteak beste, Dut-en ekarpenaren parte direla, batetik, Bidasotik haragoko rock eskola bat sortu izana (Lisabö, Borrokan, Sacco…); eta, era berean, taldekideak euskal rockaren azken bi hamarkadak ulertzeko talde gakoetan ibili izana (Izagirre eta Ponce Kuraian, Strubell Anarin eta Zuran; Izagirre Berri Txarrak-en…). Salgado bat dator hark utzitako sokaren ideiarekin. Gehitu du, gainera, zaleak ugaritzen ari zaizkiola Dut-i, gazteak batik bat. «Dut sekula ez zen izan masa talde bat; kultuzko talde moduan geratu da orain».

Banizukenizuke.com gunean eta liburu dendetan dago eskuragai liburua, eta aurki hasiko dira aurkezpen saioak egiten.

GALDERAK 
1 Mugimendu eraldatzaile bat behar du euskal musikak, zenbaitek aldarrikatu bezala, ala hasia da dagoeneko, ia oharkabean bada ere?
2. Hala bada, zein dira azken urteetako —2010eko hamarkadako— eraldaketa horren ezaugarri edo faktore nabarmenenak?
3. Frontwoman / frontman eta ereserki berriak falta dira, zenbaitek esan bezala, ala ez? Zein dira?

RAFA RUEDA Musikaria (Mungia, Bizkaia, 1972)

“Egungo gizartearen abiadurak beharrezkoago egiten ditu eztandak”

1 «Euskal musika aldiro ari da eraldatzen, baina astinduak ez daude sobera. Egungo gizartearen abiadurak beharrezkoago egiten ditu eztandak; bizirik egotearen erakusgarri dira. Teknologiak mundu osorako ateak zabaldu dituen honetan, globalizazioari aurre egitea da erronka». 

2 «Gero eta emakume gehiago ikusten da, nahiz eta lan handia dagoen oraindik egiteko. Estetikoki inoizko zabalena izanik, rapak sekulako gorakada izan du, eta, hizkuntza aldetik, nabaritu dut sortzaileen jarrera aldatu egin dela. Gero eta sarriago agertzen da hizkuntz aniztasuna talde zein bakarlarietan». 

3 «Erreferente berriak badira, eta ereserki izan daitezkeen kantuak ere bai, baina ez gara konturatzen. Ezinbestekoa da gizartearen eta musikaren arteko harremana berrikustea; gurean, hizkuntzaren prestigioarekin eta ikusgarritasunarekin erabat loturik. Uste dut astindu bat eman beharko litzaiokeela gazteen eta musikaren arteko harremanari ere». 

ENERITZ FURYAK Musikaria (Irun, Gipuzkoa, 1993)

“Entzule arruntaren belarrietara ez da beti heltzen gertatzen ari dena”

1 «Euskal musikan gauza asko gertatzen ari dira, baina entzule arruntaren belarrietara ez da beti heltzen gertatzen ari dena, dela entzule arruntaren profila pasiboa delako —ez da musika bila ibiltzen: heltzen zaiona soilik entzuten du—, edo musikariok ez dugulako asmatu garai berriotan entzule horiengana heltzen. Hori aldatu nahi badugu, zerbait egin beharko dugu. Ordea, zerbait hori ez dugu zertan iraganeko moldeen errepikaketan oinarritu. Indarrak batuko baditugu edota iraultza txikiren bat gertatuko bada, oraindik aurreikusi ezin dugun edo dagoeneko esku artean dauzkagun tresnen bidez gertatu beharko du; edo hala nahiko nuke nik behintzat». 

2 «Azken urteotako joeraren ezaugarria ñabartasuna da. Proiektu komertzialago edo mediatiko gutxi batzuk ateratzen dira azalera, baina, atzean, gero eta beldur gutxiago dago munduan egiten diren estiloak jotzeko, emakume gisa taula gainera igotzeko, edo bestelako proposamen sozial edo artistikoak musikarekin harremanetan jartzeko. Ñabartasun horrek desabantailarik baldin badu, zera da: norbera bere ingurune txikian bizi da, eta gero eta zailagoa bihurtzen da ondoan zer gertatzen ari den jakitea; are zailagoa, norbere mundu horretatik urrun geratzen diren proposamenetara zubiak eraikitzea. Agian, hori da gakoa, zubi horiek eraikitzea». 

3 «Mundu osoan gertatzen ari da; ikono zirenak hiltzen ari dira, eta haien tamainako gero eta gutxiago daude. Egungo izarrak gugandik gertuago daude; antzeko zerbait gertatzen da ereserkiekin ere. Hori paradigma aldaketa baten seinale da, eta ez dakit zergatik tematu beharko genukeen geuk hiltzen ari den artea ulertzeko modu bat bizirik mantentzeko lanetan. Neuk, entzule gisa, ez dut sentitzen halakoen beharrik, baina batek daki». 

FRED BERRUET Euskal Irratietako eta ‘Entzun’ aldizkariko kronika egilea (Donibane Lohizune, Lapurdi, 1973)

“Euskal musika bizirik dago, agian inoiz baino gehiago”

1 «Euskal musika bizirik dago, agian inoiz baino gehiago. Mota guzietako taldeak ditugu. Talde berritzaileak ere bai. Bestalde, kalitatezko disko parrasta bat ateratzen da urtero, eta kontzertu anitz antolatzen dira. Ez dakit zentzurik izanen lukeen dinamika horri etiketa bat jartzeak. Hori bai, Euskal Herrian musikazaleen kopurua mugatua da, eta kontzertu horietako askotan jende gutxi egoten da. Erronketarik bat hor dugu. Musikazale sutsuak kenduta, orokorki jendea ez da aberastasun horretaz jabetzen. Komunikabideek zeregin handia dute horretan». 

2 «Uste dut eskaintza izugarri aberastu dela. Euskaraz kalitatezko trapa, americana, rock progresiboa, indie-popa edo afrobeata entzun dezakezu gaur egun. Teknologia berrien laguntzaz, autoekoizpenen kopuruak ere gora egin du. Gainera, sekulako diskoak grabatu dira azken urteotan, eta hori, parte batean, ditugun soinu ekoizleen meritua ere bada». 

3 «Ikurrak falta ditugula? Azeri zaharren ondoan (Fermin Muguruza, Gari, Txuma Murugarren…), Zaloa Urain, Jon Basaguren, Jurgi Ekiza, Gorka Urbizu eta halakoak badira. Ereserkiak eskas ditugula? “Aldapan gora” eta “Negua joan da ta” zer dira, ba? Kantu eder eta borobil anitz egiten dira, baina herriak bere egin behar ditu himno bilaka daitezen. Horretan ere komunikabideek lagundu dezakete». 

RITXI AIZPURU Baga-Biga diskoetxeko arduraduna (Azkoitia, Gipuzkoa, 1959) 

“Punkak, bere jarrerarekin segitzeko, feminismoa hartu behar du bidelagun”

1 «60ko hamarkadan Ez Dok Amairu, 80koan RRV (Euskal Rock Erradikala). Bi oldarraldi trinko eta bortitz. Lehenak alimaleko bultzada eman zion euskal identitateari. Bigarrenak, musikalki ez hain euskaldun izanik, autokudeaketaren pentsamendua eta punkaren jarrera askatzaileak ekarri zituen; Ez Dok Amairuk izan ez zuen ukitu libertarioa izan zuen, eta ideia politiko autonomoetatik edan zuen, eta kultura ofizial guztiekin talka egin, baita euskal ildokoarekin ere: okupazioa, gaztetxeak, irrati libreak… Josu Larrinagak horri punk mutazioa deitu dio Euskal Musika kosmikoak liburuan. Egun ezin gara erori nostalgia malenkoniatsuan. Oso ongi etorriko litzaizkioke euskal kulturari susperraldi politikoa eta kontrakulturala, baina botere ekonomiko eta politikoak ez du uzten noizbehinkako gune askatzaileak baino eraikitzen, edo, Hakim Beyren hitzetan, TAZak eraikitzen [Temporary Autonomous Zone]». 

2 «2000tik aurrera, gizartearen anomia politikoa orokortu egin zen, noizbehinkako salbuespenekin, eta ez kulturan eta musikan ez da agertuko mugimendu esanguratsurik. Tarteka, kantu batzuk zaletasunaren gailurretara igoko dira, eta mantenduko dira zaleen burmuinetan, baina ez da azalduko azpiegiturak mugituko dituen mugimendu kontrakulturalik. Singleen garaira igo gara. Igo, jaitsi, eta gehienak desagertu. Bolada interesgarriak daude, talde interesgarriak, baina uharteak dira itsaso zabalean. Baina eskerrak tarte horiek ditugula, gutxienez». 

3 «Ereserkiak urtetik urtera aldatuz eta gehituz doaz. Kantuen iraupena plaza taldeen eskutik dator. Berbenetako errepertoriotik eroritakoan, akabo. Hori da oraingo logika. Azken urteetan, lelo berri bat agertu da giro kontrakulturalean: punkak, bere jarrerarekin segitzeko, feminismoa hartu behar du bidelagun». 

GOIZALDE LANDABASO Kazetaria (Bilbo, 1970)

“Totem zaharrak hil behar ditugu berriei leku egiteko”

1 «Esango nuke mugimendu eraldatzailearen beharra kulturak oro har behar duen zerbait dela, alegia, ez dela soilik musikaren beharra. Iruditzen zait iraganari gehiegi begiratzeko joera dugula, eta ondo letorkigukeela, aje zaharrak uxatzeko, aurrera begiratzen hasiko bagina eta, bide batez, arriskatzen hasiko bagina. Batzuetan, iruditzen zait porrotari izua diogula. Uste dut zenbait gauza berri egiten direla, baina, bestetik, egiten diren proposamen berri asko oso zaharrak iruditzen zaizkit». 

2 «Gustatuko litzaidake esatea oso eraldatzailea dela panorama, baina ez dut uste horrela denik. Rap musikan proposamen interesgarriak azaldu dira, baina oso minoritarioak, eta ez hainbeste. Emakumeen presentzia oraindik ere urria da, nahiz eta ahots interesgarriak dauden; hor dago, esaterako, Izaro. Gehiago begiratu beharko genieke Euskal Herriko iparraldean azaltzen ari diren mugimendu eta proposamenei. Beharbada, hortik etor daitezke eraldatzeak». 

3 «Argi dago frontwoman gutxi dagoela. Eta, agian, nire irudipena da, baina ez dakit frontman-ak bezain serio hartzen diren frontwoman-ak: beti dago nolabaiteko kondeszendentzia lauso bat. Eta ereserki berrien falta dugula nabarmena da. Izan ere, gure ereserkiak, gaur egun oraindik ere tabernetan entzuten direnak, oso aspaldikoak dira. Agian, totem zaharrak hil behar ditugu berriei leku egiteko». 

HEDOI ETXARTE Idazlea (Iruñea, 1986)

“Musikako aferarik interesgarrienak bazterretan daude”

1 «Uste dut garai politiko interesgarriek fase artistiko interesgarriak zabaltzen dituztela. Hala izan da Europan azken bi mendeetan. Artea politikako dinamiken zordun izan da. Eta orain ez dago fase politiko interesgarririk EAEn. Zertxobait gehiago Nafarroan eta Iparraldean. Horren ondorioz, musikako aferarik interesgarrienak bazterretan daude: Bilbo Handian, Iruñerrian, Lapurdin». 

2 «Badira apustu berriak: Nizuri Tazuneri, Patrol Destroyers, 2zio, Zoo, The Sustraians, Broken Brothers Brass Band, Aneguria, Koban, Brindisi Nero, DJ Reimy». 

3 «Iruñerrian ereserki berriak egiten ari dira. “Geure gainetik” da adibide behinena, agian, baina bada “Auzo bizi onaren eskola” ere. Lehena “Joan da Yolanda” izan zen, eta ordutik “Gumbo ibaiertzean” bezalakoak dira. Ereserkiak, noski, oso gauza lokal eta pertsonalak dira. Jende asko konbokatzen duten ereserkiek ez dute errealitate materialaz jarduten. Aipatu ereserkiak, gainera, taldean egin dira. Letren gainean eztabaidak izan dira. Ez ditu talde-talde batek haragitu. Bastardoak izan dira. Lanketa bat egon da. Ez artistaren arima. Funtzio sozial bat izan dute: ez-dakit-zer ospatzeko ala gaitzesteko behar ditugu. Azken ereserkia trap abesti bat da, oraintsu argitaratua; “Aldapan gora” du izena. Eta hiria izateko eskubideaz jarduten du, Iruñerriaz». 

JON ARANBURU Hala Bedi irratiko esataria (Alegia, Gipuzkoa, 1980)

“Mugimendu bat sortuta ere, ez gara enteratu ere egingo gainean izan arte”

1 «Inoiz baino gehiago ekoizten da, inoiz baino aukera gehiago eta zabalagoa daukagu euskal musikan, baina ez dut uste mugimendu eraldatzailetzat har daitekeenik. Eta ez dakit halako mugimendurik behar dugun ere. Mugimendu eraldatzaileak, izatekotan, gainera, ez dut uste modu kontzientean sortzen direnik normalean. Sortuta ere, ez gara enteratu ere egingo gainean izan arte». 

2 «Halako eraldaketa bat baletor, espero izatekoa litzateke aurrekoarekin apurtuko lukeen zerbait izatea; hori da gauza ziur bakarra. Gazte jendearengandik etorriko da, noski, eta ziur gutako askori ez zaigula gustatuko; eta hori seinale ona izango da». 

3 «Ereserkiak sortzen dira. Zer dira, bada, “Negua joan da ta” eta “Aldapan gora”? Fenomeno sozialak dira, eta kasualitatez-edo sortzen direla esango nuke. Halakoen beharrean gauden? Ez dut uste; izan ere, entzuteko moduak asko aldatu dira, eta ereserkiak eta izarrak ez dira lehen zirena». 

NAHIA ZUBELDIA Musikaria (Donibane Lohizune, Lapurdi, 1982)

“Talde interesgarri franko ikusten dut inguruan; bereziak, berritzaileak”

1 «Nik talde interesgarri franko ikusten dut inguruan, orotariko proiektuak, bereziak, berritzaileak! Ez dugu beti elkarren berri, baina uste dut ideiak ez direla falta! Duela guti, adibidez, Le Bukowskin jo genuen EHZren alde, eta afixako zerrenda izugarria iruditu zitzaidan: Anari, Amorante, Napoka Iria, Morau, Mursego, Jon Basaguren, Joseba B Lenoir, Pelax eta Trenor, Jon Gurrutxaga… eta Lumi. Eta bada bertzerik ere! Ez dabil gaizki euskal musika!». 

2 «Teknologiaren eragina eta presentzia ezin ukatuzkoak dira: looper-ak eta abar gero eta gehiago ikusten dira. Horrek jantzi berriak ematen dizkio euskal musikari. Guk, Lumin, soinu elektroniko anitz sartzen ditugu, Manuren sintetizadoreekin. Jostagarria da, zinez! Baina egiazko berritasuna, tresnak tresna, jende berriek dute ekartzen, nik uste, jende berrien begirada berriek: soinu elektronikoekin gauza arras zaharkituak sortzea ere erraza da!». 

3 «Lehen erran bezala, frontman eta frontwoman faltarik nik ez dut ikusten. Eta ereserki onenak oraino sortzekoak dira!».

(Berria egunkarian, 2017ko uztailaren 30ean argitaratutako artikulua, Egungo euskal musikaren erradiografia bat seriearen barruan)

Torii taldea. (Alain Cazenave)

Elkarlana bidean jarri zen, eta Bonberenean egiteko parada etorri Nat Cazarrek esplikatu bezala: “Jurgirekin mintzatu, eta erran zigun: ‘Zergatik ez duzue entseatzen han grabatzea? Beste soinu bat ukanen duzue beharbada, molde desberdina’. Aukera izan dugu, eta biziki kontent gara”. Bidenabar, Hego Euskal Herriko sarearekin elkar ezagutzeko parada: “Nahi dugu Hegoaldean jo; harremana egiteko moldea zen”.

Taldeak baitaki zer soinu mota bilatzen duen, joan-jin franko izan dira Osinagarekin. “Denbora asko pasatu dugu nahasketan. Urrian grabatu genuen, eta kasik bost hilabete pasatu ditugu lan egiten Txapekin gero”. Bi gitarren kolore ezberdinen presentzia argia da kantuetan, eta horien arteko jokoa nahi izan dute pikoan utzi. “Tresnen arteko oreka landu dugu. Bateriarekin ados ginen hastapenetik. Beste tresnekin, ez. Ez da bolumena edo soinua, baina tresna bakoitzaren lekua diskoan eta taldean. Nahi genuen zerbait konpresiorik gabe kasik. Entzuteko biziki garbia”.

Tresnak aparte grabatu badituzte ere, talde giroan izan da egonaldi guzia. Jurgi Ekizaren ustez, horrek badu garrantzia: “Dena pistaz pista egin dute, baina talde guzia hor zen beti. Aste osoa Bonberenean”. Disko grabaketaren esperientziaren aberastasuna baieztatu du Cazarrek: “Memento berezia da talde baten bizian. Harremanetan oso ongi gara, eta indartzen du bai musika lana bai talde harremana”. Ekizak aitzinetik izan zuen esperientzia bera bakarkako lanean eta Willis Drummondekin: “Bonbereneak badu hori; etxe alternatiboa da, eta ikusten duzu horko bizia aste batez. Hor lo egiten duzu, eta bada energia bat etxe horretan. Ikusten dituzu pasatzen beste entseguak, bada irratia, bertan egoten zara, kozinatzen duzu jendearekin. Esperientzia biziki polita da Bonberenean egitea disko bat”.

Kantuen egiteko nola lan egiten duten zehaztu du Cazarrek: “Batean salbu, kantu guzietan Txominek [Etxebertze] eman ditu ideiak, eta gero konpondu ditugu gitarrak. Bi molde desberdinak ditugu jotzeko, eta hori konpondu behar da hastapenetik. Hori egin eta hasten gara besteekin. Bakoitzak ematen du bere ikusmoldea eta mintzatzen gara elkarren artean”. Kanpoko beharri bezala Ekizak franko entzun ditu taldearen grabaketak: “Gehien interesatzen zaidana talde horretan, hain zuzen, bi gitarren arteko jokoa da. Soinuak eta parteak biziki aberatsak dira. Isurtzen bezala da bi gitarren artekoa”.

Diskoko sei kantuez gain kantu zaharrak ere joko ditu taldeak publiko aitzinean: “Kantu zaharrak ere aldatu ditugu pixka bat. Ez, ez ditugu aldatu, aldatu dira! Eta espero dugu izanen direla kantu berriak ere laster”. Hego Euskal Herrian jotzeko gogoa dute, kontzertu gela eta ostatuetan bereziki, jaialdiez gain: “Ostatu batean oso beroa da, jendea hurbil da, bereziki Hegoaldean. Hemen giroa pixka bat epela da, baina han bada indar bat”.

Ipar Orratza
Binilo irakurgailu bat balitz bezala, I hizkiak itxuratzen du disko gainera lerratzen den orratza, eta O hizkiak, biniloa. IO edo Ipar Orratza, Ipar Euskal Herrian sortu berri den diskoetxea.

“Aspalditik banuen ideia diskoetxe baten muntatzeko. Gazteak ginenean bazen erreferentzia bat: Esan Ozenki. Talde bat hasten zenean bazen amets hori horretan sartzeko, eta ematen zion musikari bati helburu bat bezala”, dio Ekizak, xedea akuilatu duenak. Diskoetxeak desagertuz doaz, alta, disko salmenta peko errekaratzearekin batean. “Alde batetik, biziki ontsa da industria hori desagertzea edozein lekutan bezala, azken finean, ez baitzuten musikariek beti irabazten. Haatik, orain bakoitzak egiten du berea, auto-ekoizpenean; ontsa da, alde batetik, autonomia ematen baitu, baina, halere, pixka bat triste zait, berekoitasun bat baita; ez da deus ezartzen komunean; baten esperientziak ez dio deus ekartzen besteari”. Willis Drummondekin osatu sarea baliagarri gerta zitekeela ikusi zuen Ekizak. “Justu Cedricek [Lepine] esan zidan Toriirekin aterako zutela diskoa, eta ikusi nuen aukera egituraren sortzeko; entsegu bat bezala da guretzat. Mementoko organigramarik gabeko egitura da”. Bizkitartean, laster, Bob Xatar Donibane Lohizune aldeko taldeak bere diskoa berriz argitaratuko du Ipar Orratzaren izenpean.

Jurgi Ekiza: “Autokoizpena ontsa da, autonomia ematen baitu, baina, halere, pixka bat triste zait, berekoitasun bat baita, ez da deus ezartzen komunean”

“Segur aski jendeak erotzat hartuko gaitu, egia baita diskoaren garaia amaitu dela arrunt. Baina ez dut Ipar Orratza ikusten bakarrik disko ateratzeko tresna bat bezala. Bai, objektu politak —biniloak bezala—, baina ere gauza bereziak proposatzeko. Adibidez, gaur egun, bideoak egitea biziki garrantzitsua da. Maketa bat baino hobe da live session bat publikatzea”.

Ipar Euskal Herrikoa izatea ere argitu du: “Ibili naiz Bidehutsen orain arte. Jende guziak nahi zuen sartu Bidehutsen. Gure arteko hausnarketan ikusten genuen problema ez dela Bidehuts handitzea etengabe baina beste Bidehuts batzuk sortu behar direla eskuin-ezker”.

Euskararen egoera soziolinguistikoak ere badu zerikusirik xedean. “Euskararen leku berezi eta gogorra ikusiz Iparraldean pentsatu dut izaten ahal zela bozgorailu bat euskarazko taldeentzat. Ahalaz kalitatezko taldeak. Gero, kalitatea bakoitzak ikusten du nahi duen lekuan. Funtzionamenduan, nor sartzen den edo ez, ez dugu oraindik finkatu”.

Hego Euskal Herriari begira, Ipar Euskal Herriko musikarietan diren euskal sortzaileei ikusgarritasun baten ematea da asmoa.

(Ipar Euskal Herriko Hitza-n, 2016ko maiatzaren 3an Iñaki Etxelekuk idatzitako artikulua)

‘Iragana aurretik’ (elkarrizketa Berri Txarrak-ekin – II. zatia)

Berri Txarrak-en entsegu lokalean grabatuta dago Iragana aurretik elkarrizketa-dokumentalaren bigarren zatia. Gorka Urbizu, David Gonzalez eta Galder Izagirre taldekideek hiru estudiotan –Venicen, Madrilen eta Coloradon­– eta hiru ekoizlerekin –Ross Robinson, Ricky Falkner eta Bill Stevenson– grabaturiko Denbora da poligrafo bakarra disko hirukoitzaren nondik-norakoak azaldu dituzte luze eta zabal, eta grabazio saio bakoitzean hartutako irudiek osatzen dituzte haien adierazpenak.

Badok, Berria, Debolex, Dijitalidadea eta Berri Txarrak-en artean lankidetzan egindako ekoizpena da Iragana aurretik.