“Askatasuna kontzeptualizatzeko, epaietatik aldendu behar da”

Espero gabe hasi zen Laura Legido Perez de San Roman (Gasteiz, 1994) teknoa maitatzen. Horretarako atea izan zen Harrikada; jaialdira joan, giro hartan gustura egon, eta teknoaren erritmo errepikakorrek harrapatu zuten. Harrika kolektiboko kide da orain, eta jaialdiaren antolakuntzan dabil.

Laura Legido, Harrikadak Gasteizen duen lokalean. RAUL BOGAJO / FOKU

Hegemonia kultural eta identitarioak nagusi dira gaur egungo kultur eskaintzan. Harrikadak, kontrara, lekua egiten die musika industrian hegemoniarik izan ez duten gorputz eta identitateei. Behar bati erantzunez sortu zen jaialdia; behar hori badago oraindik?

Aldaketak egon dira, baina beharra ez da aldatu. Bestelako gorputz eta ereduak, tantaka bada ere, gehiago ikusten dira, baina kuota gisa tratatuta: sartu behar direlako sartzen dira. Hori, gero, formetan igartzen da. Gainera, ikur bihurtzeko joera dago, kolektiboak pertsonifikatzekoa, eta sarritan, hegemonia bihurtzekoa.

Ertzetan daudenak kartelean jartzea ez da bakarrik ikusgai jartzea. Pertsona horiek egoteko eta egiteko bestelako modu batzuk dituzte, eta hori ere ekarri behar da lehen lerrora.

Gizartea oldarkorra da arautik kanpo dagoenarekin. Zuek arautik kanpo zaudete. Zergatik da garrantzitsua araua zalantzan jartzea eta alternatibak sortzea?

Arauak mugak jartzen ditu beti. Gertatu zaigu alternatiba zena normalizatzea eta arauaren parte bihurtzea. Orduan, beste borroka batzuei heltzen diegu: batetik, begirada beste esparru batzuetan jarri dezakegulako; eta, bestetik, gai baten harira lokatzetan topatu dugulako geure burua, aurrez ez dugulako hausnartu horri buruz eta ez dugulako iritzi kolektiborik. Kritikotasunak eta ertzetan aritzeak, kanpoan daudenei lekua egiteaz gain, egoteko beste modu bat ematen du.

Askapenerako mugimendu bat zaretela diozue, baita errespetuan oinarritutako gune bat ere. Oldartzen diren askorentzat, askapenean dago errespetu falta.

Gure iritziz, askatasuna kontzeptualizatzeko, epaietatik aldendu behar dugu. Ezin dugu jai eremu askerik sortu epaien beldur bagara, eta ezin dugu espero besteek epairik ez egitea baldin eta guk besteak epaitzen baditugu.

Askatasuna errespetu falta moduan bizi duten horiek epai bat egiten dute, eta moralismo puntu bat ere badute.

Ertzak aipatu dituzu. Teknoa bera ere ertzekoa da, ezta?

Pentsa, teknoaren jatorria ezabatua izan bada… Harrikadan saiatzen gara presente izaten, nahiz eta gure testuingurua oso desberdina den. Printzipioak, baina, berberak dira: elkartzeko eta komunitatean gozatzeko leku bat izatea. Hiru minutuko kantak bata bestearen atzetik entzun ordez, jarraitutasuna proposatzen du teknoak. Hortik dator jaialdia saio oso bat balitz bezala planteatzeko ideia, adibidez.

“Kritikotasunak eta ertzetan aritzeak, kanpoan daudenei lekua egiteaz gain, egoteko beste modu bat ematen du”

Salatu izan da kapitalismoak markoak zabaltzen baditu eta disidentziei lekua egiten badie, sistemak martxan jarraitzeko eta kapitalizatzeko egiten duela. Zuenean disidentziek dute protagonismo osoa, eta irabazi-asmorik ez duzue.

Harrika gure militantzia da, eta helburu politiko eta artistikoengatik oinarritzen da boluntariotzan. Askatasun ekonomikoa izanda, errazagoa da gure helburuak betetzea eta jaialdia espazio queer eta transfeminista izango dela bermatzea; bestela, festibalaren helburua aldatu beharko genuke, eta saltzen duen hori programatu.

Festibal askok dute helburu hori. Pabiloien kulturak ere horrekin bat egiten al du?

Momentu jakin batean egiten diren kultur ekintzak testuinguru horretan ulertu behar dira. Momentu horretan gertatzen denak ez badu inolako inpakturik egunerokoan, zer balio du? Hausnarketarako bidea eman behar du, mugimendua eragin; bestela, ekintza kapitalista hutsa da. Eta bai, kultura industria bat da, baina baita giza behar bat ere. Hori ezin da ahaztu, eta ekitaldi megalitiko horietan diru asko inbertituz gero, ez da dirudik geratzen ekintza txiki jarraituetarako eta sorkuntza prozesuetarako.

Harrika kolektiboak leku txikiagoak hartzen ditu urte osoan, Gasteizko Txapelarri eta Bilboko El Balcon de la Lola, esaterako. Jaialdia Izarran antolatzen duzue, bertako igerilekuko txosnarekin elkarlanean. Zergatik leku eta elkarlan horiek?

Hiriburuen hegemonia ere birpentsatu beharra daukagulako egiten dugu festibala Izarran. Gustatuko litzaiguke deszentralizazio horri urte osoan eustea, eta, klub kulturatik asko jaso dugun arren, herri mugimendura gehiago hurbiltzea.

Teknoa klubekin lotzen da, eta klubak zulo ilunekin. Izarrako naturagunean elkarrizketan jarri dituzue kluba eta landa eremua?

Klub kultura ez da lekua bakarrik; barne hartzen ditu leku horrek harremanak izateko eta musikaz gozatzeko ematen dituen moduak ere. Izarrako naturaguneak primerako baldintzak daude horretarako: beste era batera arnasten da zuhaitzez inguratuta bazaude; lasaitasuna ematen du, sentitzeari ateak zabaltzen dizkio. Gainera, rave kulturaren eragina ere bistakoa da.

Rave-etan ez dago sarrerarik, ez dago epai begiradarik, eta, ondorioz, elkarrenganako errespetua izaten da. Zuen balioekin bat egiten du horrek, ezta?

Guk festa ez dugu bizitzatik bereizita bizitzen; jaian egoteko dugun moduak isla du gizartean egoteko dugun moduan. Programazio luzea proposatzen dugu, bakoitza bere erritmoan sartzeko lekura, presarik gabe egoteko, erraz, bakoitza bere erritmoan, bidaia artistiko eta sentsorial bat izateko, eta rave bateko sukar ametsa bizitzeko, rave hitzak horixe esan nahi baitu, sukar ametsa.

Batzuetan, sentsazio hori apurtu egiten dugu etenaldiekin, tartea ematen baitiogu atsedenari eta ondo jateari. Baldintzak sortu ditugu horretarako ere.

“Guk festa ez dugu bizitzatik bereizita bizitzen; jaian egoteko dugun moduak isla du gizartean egoteko dugun moduan”

Jendetsua izan ordez, partaide kopuruaren aldetik neurtua izatea ere bada bizigarri izateko baldintza bat?

Komunitate bat sortzen da Harrikadan, edo horretan saiatzen gara, behintzat. Askatasuna sentitzeko eta adierazteko, funtsezkoa da hori. Etxekotasun hori lagungarria da eroso sentitzeko, lasai, eta, ondorioz, aske.

Festibala gorputz disidenteen fetitxeak garatzeko mailua ere badela diozue. Teknoaren erritmo errepikakorrek sor dezaketen egitura hipnotikoak, atmosferak eta testurak laguntzen dute horretan?

Kontua ez da horrelako bizipenak izatera bultzatzen zaituela, baizik eta baimendu egiten zaituela.

Programazioaren bidez —ez bakarrik musikaren bidez, baizik eta baita performanceekin ere—, eta giroa sortzeko azpiegiturak jarrita, atea zabalik uzten dugu. Gero, komunitatean eraikitzen dugu jaialdia, norberak beretik. Bizipena guk gidatuko bagenu, norberaren askatasunari ateak itxiko genizkioke.

Ikuskizun moduan pentsatzen ditugu gauzak: hasi eta buka. Bizipenak, ordea, luzeagoak dira. Adierazpenen aurretik desirak daude, eta horien inguruan ari gara hausnartzen orain.